Svandís Svavarsdóttir (Hovedindlæg)

Frú forseti.

Í dag eru einungis 39 dagar þar til COP15-fundurinn hefst og miklar væntingar til þess að fundurinn verði mikilvægur liður í því að koma í veg fyrir þá ógn sem heiminum stendur af loftslagsbreytingum. Einnig má skynja nokkrar áhyggjur um hvort okkur takist ætlunarverk okkar og það er auðvelt að finna merki sem styðja þær áhyggjur. Samningstextinn er langur og flókinn og það verður mikið verk að setja saman texta sem heimsbyggðin getur orðið sammála um á þessum örstutta tíma sem við höfum. Einnig eru efasemdir um hve fúsir þeir sem mestu máli skipta eru til að gera málamiðlanir, þær málamiðlanir sem nauðsynlegar eru til að tryggja pólitískan árangur.

Ég er sannfærð um að við munum ná miklum árangri í Kaupmannahöfn og að við munum gera allt sem við getum til að tryggja að fundurinn fari vel. Það er ljóst að við munum ekki koma út úr fundarherbergjunum í Bella Center með fullkomna uppskrift að því hvernig við náum tökum á loftslagsbreytingum 21. aldarinnar. Og það er hreinlega ómögulegt með hliðsjón af þeim flóknu verkefnum sem þessi mikli vandi felur í sér. En við getum og við verðum að ná niðurstöðu um pólitískan samning með sameiginlegri sýn um hvernig við ætlum að vinna að lausn loftslagsvandans eftir gildistíma Kýótó-bókunarinnar. Þegar þeim áfanga er náð munu aðrir hlutir púsluspilsins ganga upp. Í Kaupmannahöfn verður hin stóra mynd dregin upp en það verður margt sem semja þarf um í kjölfarið.

Spurningin er sú, hvernig geta Norðurlöndin lagt sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann, ekki aðeins á ráðstefnunni í Kaupmannahöfn heldur ekki síður í kjölfar hennar. Ég vil leggja áherslu á tvennt. Í fyrsta lagi verðum við að sýna styrk í hinni alþjóðlegu umræðu. Loftslagsbreytingarnar eru alþjóðlegt mál og ef við eigum að gera okkur vonir um að ná árangri, verðum við að vinna að málinu á alþjóðavettvangi. Norðurlöndin hafa sýnt framsýni í málinu og tekið frumkvæði í samningaviðræðunum.

Öll löndin styðja takmarkið um að hitastig hækki að hámarki um tvær gráður og öll löndin styðja metnaðarfull markmið um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Norræni COP15-hópurinn hefur skoðað margar hugmyndir, efnt til funda og kynnt verkefni sem auka líkurnar á góðum árangri á loftslagsráðstefnunni.

Í öðru lagi vil ég nefna að Norðurlöndin geta sjálf unnið að því að vera í fararbroddi við að draga úr hlýnun og þar með loftslagsbreytingum. Orð og loforð eru nauðsynleg en það er alltaf mikilvægt að geta bent á aðgerðir sem aðrir geta tileinkað sér. Fullyrða má að á Norðurlöndunum er þegar að finna fjölda áhugaverðra loftslagsverkefna og -tækni til að mynda hvað varðar endurnýjanlega orku, lífmassa og bætta orkunýtni. Hið sama má segja um nýjungar í stefnumótun og má í því tilliti til dæmis nefna notkun hagrænna stjórntækja, hvatningu til nýsköpunar og opinberan stuðning við umhverfisvæn verkefni. Þeir sem heimsækja Kaupmannahöfn geta til að mynda lært margt af því að skoða skipulag og samgöngukerfi í einni af reiðhjólaborgunum í okkar heimshluta.

Norðurlöndin geta verið stolt af því sem þau gera nú þegar til að koma í veg fyrir loftslagsbreytingar, í síðasta Climate Change Performance Index sem German Watch gefur út tróna Norðurlöndin á toppnum. Að þessu sögðu vil ég þó undirstrika að við skulum ekki leggja of mikið upp úr listum af þessu tagi. Þar eru ekki alltaf vísindalegar forsendur sem liggja þar að baki og við megum ekki sofna á verðinum. En einn þáttur á þessum lista er verulegt áhyggjuefni, það er sá að þeir sem standa að gerð listans ákváðu að hafa þrjú efstu sætin tóm. Sem leiddi til þess að Svíþjóð komst ekki hærra en í fjórða sætið. Ástæðan er einföld, hún er sú að í raun er ekki eitt einasta land í heiminum sem gerir það sem þarf til að forðast loftslagsógnina í raun.

Loftslagsvandinn getur virst enn flóknari en ella í kjölfar efnahagskreppunnar sem hefur reyndar leikið Ísland sérlega illa. Kreppan virkar sem nokkurs konar sía á vilja og fjárframlög í flestum löndum. En tækifærin eru mörg og rannsóknir sýna að heilsteypt loftslagsstefna getur haft góð áhrif á efnahagslífið. Norðurlöndin hafa verið frumherjar við þróun lýðræðislegra velferðarríkja, við getum líka verið í fararbroddi í þróun sjálfbærra samfélaga. Norðurlöndin eiga að hafa sjálfbæra þróun að leiðarljósi í öllu norrænu samstarfi í framtíðinni. Það er nú þegar sýnilegt í því frumkvæði sem Norðurlönd hafa tekið hvað varðar sjálfbærni og leiðandi hlutverk þeirra í málefnum heimskautasvæða þar sem áhrif loftslagsbreytinga er einna greinilegust.

Vinnum saman að því að ná góðum árangri í Kaupmannahöfn og verum í fararbroddi í baráttunni gegn hættulegum loftslagsbreytingum og ávallt með hugmyndafræði sjálbærrar þróunar að leiðarljósi. Takk fyrir gott hljóð.

Dansk oversættelse:

Fru præsident.

I dag er der blot 39 dage indtil COP15-mødet begynder, og der er store forventninger om at mødet bliver et vigtigt led i at forebygge den globale trussel, som klimaændringerne udgør. Man mærker også bekymringer for hvordan vi skal klare de opgaver, vi har sat os for, og noget tyder på, at disse bekymringer ikke er uden grund. Aftaleteksten er lang og indviklet, det er krævende at udarbejde en tekst, som alle verdens lande kan enes om i løbet af den meget korte tid, der er til rådighed. Endvidere er der tvivl om hvor villige de vigtigste parter er til at indgå et kompromis, de kompromiser, der er nødvendige for at sikre politiske resultater.

Jeg er overbevist om, at vi vil opnå gode resultater i København, og at vi vil gøre alt der i vores magt for at sikre, at mødet bliver en succes. Det står klart, at vi ikke vil træde ud af møderummene i Bella Center med en færdig opskrift af hvordan vi behersker klimaændringerne i det 21. århundrede. Det er rent ud sagt umuligt, set i lyset af de komplicerede opgaver, som dette store problem indebærer. Men vi kan og vi bør nå frem til en politisk aftale med en fælles vision om hvordan vi arbejder på at løse klimaproblemet, når Kyoto-protokollen udløber. Når vi når så langt, vil andre brikker i puslespillet falde på plads. I København bliver de store linjer trukket op, men efterfølgende skal der forhandles om mange detaljer.

Spørgsmålet er, hvordan kan Norden bidrage til løsningen af klimaproblemet, ikke blot på mødet i København men også og ikke mindst efter mødet. Jeg vil understrege to ting. For det første må vi demonstrere vores styrke i de internationale forhandlinger. Klimaændringerne er globale og hvis vi skal gøre os nogle forhåbninger om resultater, må vi arbejde for sagen i globale fora. Norden har vist sig at være forudseende ved at tage initiativer i forhandlingerne.

Samtlige lande støtter op om målet om, at opvarmningen ikke må overstige to grader, og samtlige lande støtter op om ambitiøse mål om at reducere udslip af væksthusgasser. Den nordiske COP15-gruppe har drøftet flere ideer, indkaldt til møder og præsenteret projekter, der øger chancen for gode resultater på klimatopmødet.

For det andet vil jeg nævne, at Norden selv kan arbejde for at stå i spidsen når det gælder reduktion af opvarmning og dermed klimaændringerne. Ord og løfter er nødvendige, men det er altid vigtigt at kunne foreslå løsninger, som også andre kan tilegne sig. Man kan påstå, at der i Norden allerede findes mange interessante klimaprojekter og -teknik, for eksempel inden for vedvarende energi, biomasse og energieffektivitet. Det samme gælder nye strategier, her kan man blandt andet nævne anvendelse af økonomiske styremidler, incitament til innovation og offentlig støtte til miljøvenlige projekter. Når man besøger København, kan man for eksempel lære noget af byplanlægning og infrastruktur i en af regionens cykelbyer.

De nordiske lande kan være stolte af det, de allerede gør for at forebygge klimaændringer. I den sidste Climate Change Performance Index, udarbejdet af German Watch, er de nordiske lande blandt de lande der får topplacering. Når dette er sagt, vil jeg dog understrege, at vi ikke skal tillægge den slags lister for stor betydning. De hviler ikke altid på et videnskabeligt grundlag, og vi må ikke hvile på laurbærrene. En ting ved denne liste vækker bekymring, det er, at forfatterne til listen har valgt at lade de tre øverste pladser stå tomme. Hvilket førte til, at Sverige havnede på fjerde plads. Grunden er enkel, der er ikke et eneste land i hele verden, der gør tilstrækkeligt til at undgå klimaændringernes trussel.

Klimaproblemet kan virke endnu mere kompliceret på grund af den økonomiske krise, som for øvrigt har ramt Island særligt hårdt. Krisen virker som en slags filter på vilje og finansiering i de fleste lande. Men der er mange muligheder, og forskningen har vist, at en helstøbt klimapolitik kan have en gunstig effekt på økonomien. Norden har været pioner i udviklingen af den demokratiske velfærdsstat, vi kan også være pionerer i udviklingen af et bæredygtigt samfund. Norden bør tage udgangspunkt i bæredygtig udvikling på samtlige nordiske samarbejdsområder i fremtiden. Det kan allerede spores i de initiativer, de nordiske lande har taget, når det gælder bæredygtighed og Nordens ledende rolle i spørgsmål, der vedrører de arktiske regioner, hvor klimaændringerne har sat de tydeligste spor.

Lad os arbejde sammen om at skabe gode resultater i København, og stille os i spidsen i kampen mod farlige klimaændringer, og altid med udgangspunkt i ideen om bæredygtig udvikling. Tak for jeres opmærksomhed.