Jóhanna Sigurðardóttir (Hovedindlæg)

Hæstvirtur forseti.

Ég vil í stuttu máli lýsa minni sýn á hvað Ísland getur lagt af mörkum innan ESB og hve sérstakt hlutverk þessa nýja aðildarríkis geta hlutverki Norðurlandanna í heild. Ísland mun leggja sitt af mörkum til eflingar og varðveislu sameiginlegra hagsmuna Evrópu enda fara þeir saman við sértæka þjóðarhagsmuni Íslendinga.

Þrátt fyrir fjármálakreppuna verður Ísland ekki pólitískur eða fjárhagslegur baggi á ESB. Ísland er rótgróið lýðræðisríki sem á friðsamleg samskipti við önnur ríki. Þjóðin er ung og vel menntuð, stjórnsýsla og heilbrigðiskerfi eru skilvirk, grunnvirki og samgöngur þróaðar, og þrátt fyrir fjármálakreppuna eru efnahagslegar undirstöður traustar, lífeyrissjóðskerfið sjálfbært og við reynslunni ríkari.

Sjálfbærar fiskveiðar og nýting endurnýjanlegra orkugjafa á Íslandi á ótvírætt erindi við ESB. Stærðin skiptir ekki öllu máli því það eru einstök þekking og reynsla Íslendinga sem geta nýst Evrópubúum betur en hingað til. Íslendingar hafa náð góðum árangri í verndun fiskistofna og geta lagt af mörkum til endurskoðunar sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu ESB.

Ísland er það evrópska samfélag sem er lengst komið í hlutfallslegri nýtingu endurnýjanlegra orkugjafa og getur því ásamt öðrum Norðurlöndum orðið gagnlegt tilvísunarlíkan í umfjöllun um orku og loftslagsmál innan ESB.

Aðild annarra Norðurlanda að ESB hefur í fyrsta sinn beint athygli annarra Evrópubúa að landbúnaði á norðlægum slóðum og einnig þar geta Íslendingar miðlað af reynslu sinni. Í þann mund sem framkvæmd Lissabonsáttmálans er í augsýn og ráðgerð er efling á bolmagni ESB til sameiginlegrar stefnumótunar á varnarmálum er ástæða til að gæta að því hvernig Ísland hefur um áratuga skeið tekið þátt í utanríkis- og öryggismálapólitískri samstöðu Evrópuríkja og hvernig horfir til framtíðar. Afstaða og skuldbindingar Íslands eru óbreyttar og margt sem bendir til þess að evrópskir öryggishagsmunir á Norður-Atlantshafi fari aftur vaxandi.

Ísland er eina ríkið sem telst landfræðilega vera ein heild á Norðurlöndum, lega landsins var lengi vel talin hernaðarlega mikilvæg, en sem betur fer dró mjög úr hernaðarumsvifum í Norður-Atlantshafi eftir lok kalda stríðsins. Afleiðingar loftslagsbreytinga og vaxandi orkuþörf benda til þess að hnattstaða Íslands verður aftur mikilvæg hvað varðar eftirlit og samgöngur á norðurslóðum. Þá er líklegt að aðild Íslands og aukinn áhugi ESB á norðurslóðum myndi styrkja forystuhlutverk Norðurlanda í málefnum þessa heimshluta.

Hvað varðar stofnanir ESB þá mun Ísland í norrænum anda vinna með þeim aðildarríkjum sem vilja auka lýðræðisleg vinnubrögð og gagnsæi innan ESB. Við munum gefa mannréttindum og velferð allra sérstakan gaum, ekki síst þegar kemur að minnihlutahópum. Við munum standa vörð um árangur Íslands og Norðurlandanna í jafnréttismálum og leggja lið baráttu ESB fyrir auknu jafnrétti kynjanna. Við viljum stuðla að auknu samstarfi smærri aðildarríkja um leið og mikilvægi samstöðu allra aðildarríkja er áréttað.

Loks verður aðstæðum í Norðvestur-Atlantshafi gefinn meiri gaumur með aðild Íslands og íslensk stjórnvöld verða ávallt reiðubúin til að standa vörð um hagsmuni þjóða í þeim heimshluta. Þótt Íslendingar gangi í ESB gleyma þeir ekki næstu nágrönnum og vinum enda deilum við í meginatriðum sömu lífskjörum.

Takk fyrir.

Dansk oversættelse:

Ærede præsident.

Jeg vil ganske kort beskrive mit syn på hvad Island kan bidrage med i EU, og den særlige rolle en ny medlemsstat kan spille for Norden som helhed. Island vil være med til at styrke og værne om Europas fælles interesser, dersom de harmonerer med Islands specifikke nationale interesser.

Trods finanskrisen, bliver Island ikke en byrde for EU, hverken politisk eller økonomisk. Island har en en rodfæstet demokratisk tradition og et venskabeligt forhold til andre lande. Med en ung og veluddannet befolkning, velfungerende administration og sundhedssystem, veludviklet infrastruktur og trafikforbindelse og – trods finanskrisen – et solidt økonomisk fundament, bæredygtige pensionskasser og os, der er erfaringen rigere.

Et bæredygtigt fiskeri og udnyttelse af vedvarende energikilder i Island er uden tvivl relevant i EU. Størrelsen er ikke den afgørende faktor, det er islændingenes specialviden og erfaringer, der kan komme europæerne til gode i højere grad end hidtil. Island har skabt gode resultater med at bevare fiskebestandene, og vi kan bidrage til revisionen af EU’s fælles fiskeripolitik.

Island er det land, der er nået længst i Europa, når det gælder forholdsmæssig udnyttelse af vedvarende energikilder, og sammen med de øvrige nordiske lande kan vi præsentere en nyttig henvisningsmodel i energi- og klimadebatten i EU.

Andre nordiske landes medlemskab af EU har for første gang henledt det øvrige Europas opmærksomhed mod landbrug i de nordlige egne, også her kan Island dele ud af sine erfaringer. Nu når Lissabon-traktaten kan træde i kraft, hvor man planlægger at styrke EU's muligheder for at udforme en fælles forsvarspolitik, bør man huske, når man gør sig tanker om den fremtidige udvikling, at Island igennem flere årtier har samarbejdet med andre europæiske lande om udenrigs- og sikkerhedspolitik. Islands holdninger og forpligtelser er uændrede, og meget tyder på at Europas sikkerhedsmæssige interesser i Nordatlanten vokser igen.

Island er det eneste land i Norden, der geografisk fuldt ud tilhører de nordlige egne. I lang tid blev landets beliggenhed anset for at have en militærstrategisk værdi, men heldigvis skete en militær nedrustning i Nordatlanten efter slutningen af den kolde krig. I lyset af de konsekvenser, klimaændringerne får, og stigende energibehov, vil Islands geografiske beliggenhed igen få en øget betydning for overvågning og trafik i de nordlige egne. Det er endvidere sandsynligt, at Islands medlemskab og EU's voksende interesse i de nordlige egne vil styrke Nordens førende position vedrørende regionens anliggender.

Når det gælder EU's institutioner så vil Island, i nordisk ånd, samarbejde med de medlemslande, der ønsker at styrke demokratiske arbejdsgange og gennemsigtighed i EU. Vi vil være særligt opmærksomme på menneskerettigheder og velfærd til alle, ikke mindst minoritetsgrupper. Vi vil værne om de resultater, Island og Norden har skabt på ligestillingsområdet, og bidrage til EU's kamp for øget ligestilling mellem kønnene. Vi vil satse på øget samarbejde mellem de mindre medlemsstater samtidigt med at vi lægger vægt på sammenholdet mellem samtlige medlemslande.

Endelig vil Islands medlemskab øge opmærksomheden mod forholdene i Nordatlanten, og den islandske regering er altid parat til at stå vagt om regionens interesser. Selv om Island bliver medlem af EU, vil vi ikke glemme vore nærmeste naboer og venner, som vi jo deler livsvilkår med.

Tak.