Ólína Þorvarðardóttir (Main speech)

Præsident.

Þemaráðstefna Vestnorræna ráðsins síðastliðið sumar fjallaði um námsmöguleika fyrir ófaglærða. Á ráðstefnunni kom fram að á Íslandi hefur brottfall úr framhaldsskólanámi verið allt að 40%. Í Færeyjum eru einungis um 70% ungmenna, sem ljúka grunnskólanámi, skráð í framhaldsskóla. Í Grænlandi eru um 65% einstaklinga á vinnualdri án framhaldsmenntunar. Markmið landstjórnarinnar samhliða endurbótum á grænlenska menntakerfinu er að lækka þetta hlutfall niður í 33% árið 2020.

Þemaráðstefnan leiddi í ljós nokkrar meginorsakir fyrir stöðu framhaldsskólamenntunar á Vestur-Norðurlöndum. Í fyrsta lagi er menningarbundið viðhorf í garð langskólanáms frekar neikvætt. Í öðru lagi hefur atvinnulífið verið í samkeppni við menntakerfið eins og á Íslandi þar sem atvinnuleysi hefur verið lítið sem ekkert þar til nýverið. Í þriðja lagi virðist ekki vera nægur stuðningur í boði fyrir nemendur í framhaldsnámi hvorki fjárhagslega né faglega í formi námsráðgjafar og námsaðstoðar.

Liður í að finna lausnir er að greina orsakirnar og læra af reynslu annarra. Sem dæmi tek ég Svíþjóð þar sem brottfall úr framhaldsskólum er með því minnsta sem gerist á Norðurlöndum. Hrað varðar námsmöguleika fyrir ófaglærða þá hefur það kerfi sem innleitt var á Íslandi árið 2002, þar sem stofnaðar voru fræðslumiðstöðvar um allt land, gefið mjög góða raun í samanburði við önnur úrræði. Takk fyrir orðið.

Dansk oversættelse:

Præsident.

Vestnordisk Råds temakonference i sommers handlede om uddannelsesvalg for ufaglærte medarbejdere. Konferencen viste, at frafald på de islandske ungdomsuddannelser er helt op til 40 %. På Færøerne er det blot 70 % af de unge, der efter grundskolen fortsætter på ungdomsuddannelserne. I Grønland er cirka 65 % af den arbejdsdygtige befolkning uden videregående uddannelse. Landstyrets mål i forbindelse med reformen af det grønlandske uddannelsessystem er at bringe dette tal ned på 33 % i 2020.

Temakonferencen afslørede de vigtigste årsager til forholdene inden for ungdomsuddannelserne i Vestnorden. For det første er der kulturelt ret negativ holdning til længere uddannelser. For det andet har arbejdslivet konkurreret med undervisningssektoren, for eksempel i Island hvor arbejdsløsheden har været nærmest ikke-eksisterende indtil for nylig. For det tredje ser der ikke ud til at være tilstrækkelig støtte til elever på ungdomsuddannelserne, hverken finansielt eller fagligt i form af studievejledning og studiehjælp.

Et led i at finde løsninger er at analysere årsagerne og lære af andres erfaringer. Jeg tager Sverige som et eksempel hvor der er mindst frafald på ungdomsuddannelserne i Norden. Hvad angår uddannelsesvalg for ufaglærte, så har det system, der blev indledt i Island i 2002, da man oprettede uddannelsescentre rundt omkring i landet, været en større succes end andre løsninger. Tak for ordet.