Guðfríður Lilja Grétarsdóttir (Main speech)

Forseti, góðir fundarmenn.

Þau okkar sem hafa verið svo heppin að eyða tíma á norðurskautssvæðum vita að þau eru engu lík. Kynngimögnuð fegurð, svartari myrkur og skærara ljós en finnst annars staðar og skerandi þögn. Og þar eru líka samfélög sem búa að auðugri menningarhefð fólks, eiga eigið tungumál og búa að arfleifð sem er í nánum tengslum við náttúruna /.../

/.../ margar ráðstefnur um loftslagsmál og þá sérstaklega áhrifin sem loftslagsbreytingar hafa á norðurskautssvæðin. Ár eftir ár eftir ár höfum við talað um hlutina, rogast við að viðurkenna staðreyndir, talað um að gera eitthvað róttækt, en ekki gert það. Þrátt fyrir allar fínu ræðurnar í gegnum árin þá hafa verkin ekki talað. Og tíminn til alvöruaðgerða er fyrir alvöru löngu runninn upp. Hvar sem við stöndum í flokki þá megum við ekki bregðast enn og aftur.

Það sem hefur þá breyst núna er að allt í einu er norðurskautið komið í tísku á heimsvísu og hvers vegna skyldi það vera í raun? Er það vegna þess að við metum einstaka náttúru og gerð svæðanna, merkilegt mannlíf og gildi, eða er það vegna þess að alþjóðleg stórfyrirtæki sjá sér nú leik á borði til gróða og það gera stóru löndin líka, þar á meðal stórar höfuðborgir landanna í suðri. Á meðan við tölum um aðgerðir gegn loftslagsbreytingum þá grasserar nú löngunin til að græða á norðurskautinu. Hvort mun hafa betur? Það er enn opin samviskuspurning fyrir okkur öll að svara.

Það er mikið ánægjuefni að sjá að formennskutíð Dana hefur falið Grænlendingum að hafa yfirumsjón með málefnum norðurskautsins. Það er rétt og það er vel og ég óska þeim alls hins besta í þessum málaflokki og hlakka til að sjá hvað kemur út úr því. Ég fagna líka mjög áherslum Norðurlandaráðs á málefni norðurskauts og vona að við stöndumst saman þær prófraunir sem þeim fylgja. Þar eru mörg tækifæri en sannarlega líka margar freistingar sem við megum ekki falla í.

Svo vil ég að lokum segja við minn góða vin, Høgna Hoydal frá Færeyjum, sem talaði hér um ESB: „Hafðu engar áhyggjur, Høgni, við Íslendingar munum hafna aðild að ESB.“ Takk.

Dansk oversættelse:

Præsident, ærede forsamling.

De af os, der har været så heldige at tilbringe en tid i de arktiske regioner, ved hvor unikke de er. Magisk skønhed, sortere mørke og klarere lys end andre steder, og en skærende tavshed. Der bor også samfund med en rig kultur, eget sprog og en arv, der er tæt knyttet til naturen /…/

/…/ mange konferencer om klima, især hvordan klimaændringerne påvirker Arktis. År efter år efter år har vi diskuteret, fodslæbende har vi anstrengt os for at se realiteterne i øjnene, talt om at gøre noget radikalt, uden at gøre det. Til trods for alle de fine taler i årenes løb har vi ikke handlet. Og tiden er for længst inde for at tage alvorligt fat. Hvor end vi befinder os i det politiske spektrum, må vi ikke svigte igen og igen.

Det, der nu er ændret, er at Arktis pludselig er kommet på mode i hele verden, og hvorfor mon det er sket? Er det fordi vi værdsætter den unikke natur og regionens karakter, enestående kultur og værdier, eller er det fordi at internationale koncerner nu øjner en mulighed for at profitere, hvilket de store lande også gør, deriblandt landenes hovedstæder længere mod syd. Imens vi taler om indsatser mod klimaændringerne vokser en uhæmmet trang til at profitere på Arktis. Hvem trækker det længste strå? Det er et åbent samvittighedsspørgsmål, som vi alle sammen må stille os selv.

Det er en stor glæde, at det danske formandskab har overdraget Grønland at varetage ansvaret for de arktiske anliggender. Det er rigtigt og fornuftigt, og jeg ønsker dem held og lykke med dette område og glæder mig til at se resultaterne. Jeg bifalder også Nordisk Råds satsninger på Arktis, og håber at det lykkes os at stå klarede prøvelser, de indebærer. Der er mange muligheder men sandelig også mange fristelser, som vi ikke må falde for.

Til sidst vil jeg sige til min gode ven, Høgni Hoydal fra Færøerne, som tidligere talte om EU: ”Du behøver ikke at bekymre dig, Høgni, vi i Island kommer til at sige nej til EU.” Tak.