Á döfinni

Vefritið Analys Norden lagt niður

Michael Funch — 2012-02-09T09:00:00Z

Mikið er skrifað og rætt um norrænt samstarf um þessar mundir. Nýlega hefur ný ríkisstjórn í Danmörku og einnig nýr forseti Finnlands hvatt til eflingar samstarfs á Norðurlöndum.

Í síðustu viku kynntu norrænir jafnaðarmenn nýtt rannsóknaverkefni sem ætlað er að meta framtíð norræna líkansins, og stjórnmálamenn á Norðurlöndum leggja áherslu á norræna samvinnu óháð skoðunum.

Norræna ráðherranefndin og Norðurlandaráð hafa um árabil gefið út tímaritið Analys Norden, fyrst á prenti og síðar á vefnum. Fjölmargir þekktir höfundar hafa skrifað greinar, sem oft hafa orðið kveikjan að umræðum í þjóðlöndunum og meðal norrænna stjórnmálamanna.

Því miður er fjöldi lesenda afar lítill og því hefur verið ákeðið að leita annarra leiða. Ekki hefur enn verið ákveðið hvað tekur við af Analys Norden. Ákveðið hefur verið að síðasta tölublað í þessu formi komi út þann 23. febrúar og fjalli um norræna líkanið sem mikið er rætt um, um þessar mundir.

Við þökkum föstum lesendum áhugann og komum með nýjar hugmyndir seinna á árinu.

Verðandi forseti Finnlands leggur áherslu á norrænt samstarf

Heidi Orava — 2012-02-05T23:00:00Z

Niinistö sagði á kosningakvöldið að ekki væri von á miklum stefnubreytingum í utanríkisstefnu Finnlands, en nefndi sérstaklega að norrænt samstarf og góð tengsl við Rússland væru mikilvæg.

Samkvæmt stjórnarskrá frá árinu 2000 ber forseti Finnlands ábyrgð á utanríkisstefnunni ásamt ríkisráðinu.

Sauli Niinistö, úr Einingarflokknum, sigraði mótframbjóðanda sinn Pekka Haavisto (Grænum) með 62,6 prósentum atkvæða. Bæði Niinistö og Haavisto styðja hefðbundna ESB-stefnu Finnlands.

Lesa má um greiningu Markku Heikkiläs á kosningabaráttunni og nýja forsetanum í sérútgáfu af Analys Norden!

Tilkynnt um verðlaunahafa bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs þann 22.mars n.k.

Jesper Schou-Knudsen — 2012-02-03T13:38:25Z

Verðlaunin verða afhent á sama tíma í tengslum við þemafund Norðurlandaráðs, sem haldinn verður í Reykjavík árið 2012. Nánari upplýsingar um stað og stund verða birtar á norden.org.

Bókmenntaverðlaunin eru veitt fyrir fagurbókmenntir sem skrifaðar eru á norrænu tungumáli. Til greina koma skáldsögur, leikrit, ljóða-, smásagna- eða ritgerðasöfn og önnur bókmenntaverk.

Nánar um þá sem tilnefndir eru hér

Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs eru veitt árlega. Verðlaununum fylgja 350.000 danskar krónur. Ekki er hægt að sækja um Bókmenntaverðlaunin. Norræn dómnefnd velur verðlaunahafann.

Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs í hálfa öld

Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs voru sett á laggirnar 1961 og veitt í fyrsta sinn 1962. Hálfrar aldar afmæli verðlaunanna verður minnst með fjölda viðburða bæði 2011 og 2012. Nánari upplýsingar á norden.org/litteraturprisen.

Ný norræn hugveita á að efla sjávarútvegsumræðuna

Michael Funch — 2012-02-02T14:35:00Z

Sjávarútvegssérfræðingar frá öllum norrænu ríkjunum tóku þátt í stofnun hugveitunnar í Kaupmannahöfn 30. janúar 2012.
Markmiðið með hugveitunni er að tryggja gæðaumræðu um sjávarútvegsstefnu á Norðurlöndum og á alþjóðavettvangi. Að mati stofnenda hugveitunnar eru upplýsingar um nýtingu auðlinda hafsins oft rangar og einsleitar.
Við verðum að tryggja að hafið verði áfram undirstaða að heilbrigðum efnahagi samfélagsins.
Norræna sjávarútvegshugveitan mun m. a. fjalla um makríldeiluna í Norður-Atlantshafi, stjórnun fiskveiða á alþjóðlegum hafsvæðum, auk þess að skrá hvernig fiskveiðar og önnur nýting sjávar hefur áhrif á hafið.
„Höfin og vistkerfi þeirra eiga að vera heilbrigð og nýting auðlinda hafsins á að vera sjálfbær. Við verðum að tryggja, að hafið verði í framtíðinni undirstaða að heilbrigðum efnahagi samfélagins. En við verðum einnig að finna jafnvægi milli nýtingar og ofnýtingar vistkerfisins. Hugveitan á að tryggja að sjónarmið beggja hliða komi fram í opinberri umræðu og þegar pólitískar ákvarðanir eru teknar“ segir Victor Hjort, einn af stofnendunum og fyrrum framkvæmdastjóri Eurofish.
Vilja faglega umræðu
Stofnendur hugveitunnar vilja ekki síst tryggja að umræðan um áhrif fiskveiða á vistkerfi sjávar verði fagleg og byggð á vísindalegum rannsóknum. Í alþjóðlegum jafnt sem svæðisbundnum umræðum er þörf á því að skilja á milli staðreynda og , í versta falli, rangra upplýsinga, að mati stofnendanna.
Hugveitan er sjálfstæð og heyrir ekki undir stjórnvöld né hagsmunasamtök, en stofnendur hvetja til samstarfs við frjáls félagasamtök sem áhuga hafa á málefninu.
Á stofnfundinum í Kaupmannahöfn 30. janúar 2012, voru 30 þátttakendur frá Norðurlöndunum. Lög og reglur hugveitunnar voru sett, starfsáætlun samþykkt og stjórn kjörin.

Álagsgreina á norræna líkanið

Heidi Orava — 2012-01-31T16:45:00Z

Tíu forystumenn jafnaðarmanna og stéttarfélaga á Norðurlöndum, meðal þeirra forsætisráðherrar Noregs, Danmerkur og Íslands kynna hugmyndina að verkefninu í grein sem birtist í sænska dagblaðinu Dagens Nyheter 31. janúar:
„Að mæta framtíðinni með því að lækka launin mun standa í vegi fyrir framförum. Slík hagvaxtarstefna stuðlar ekki að þeirri auknu velmegun sem þörf er á til að efla hagvöxt með áherslu á jafnræði í hágæða velferðarsamfélagi. Atvinnulífið á Norðurlöndum á að keppa með þekkingu og færni að vopni. Þess vegna er nauðsynlegt að fjárfesta í rannsóknum, bæta menntakerfið og auka tækifæri á símenntun en ekki rýra starfsskilyrði”.
Gerð verður ein meginskýrsla með lýsingu á undirstöðum norræna líkansins og þeim innri og ytri breytingum sem líkanið stendur frammi fyrir, skýrslur verða gerðar fyrir hvert land fyrir sig og einnig fimm þemaskýrslur. Þemu sem fjallað verður um eru sjálfbær hagvöxtur, samningagerðir framtíðarinnar, samþætting og áskoranir, lýðræði og þátttaka og framtíð velferðarinnar, fjármögnun og sjálfbærni.
Samstarfsstofnanir norrænna jafnaðarmanna og stéttarfélög sem eiga aðild að Samak fjármagna verkefnið, sem verður unnið af óháðum vísindamönnum á Norðurlöndum.

Forseti Norðurlandaráðs gagnrýnir hvítrússnesk stjórnvöld vegna dauðadóma

Heidi Orava — 2012-01-31T08:06:22Z

„Dómurinn stríðir gegn þeim réttarreglum sem mannréttindi í Evrópu byggja á. Einnig er ástæða til þess að setja spurningamerki við hvort réttarhöldin eftir hryðjuverkaárásirnar hafi verið réttlát. Ef dómurinn verður fullnustaður mun það sýna að Hvíta-Rússland stendur langt að baki Evrópu hvað mannréttindi varðar”, segir Sasi.

Dómurinn var kveðinn upp vegna sprengjutilræðis í neðanjarðarlestarstöð í Minsk í apríl árið 2011, þar sem 12 létust og rúmlega 150 særðust. Jean-Claude Mignon, forseti þingmannasamtaka Evrópuráðsins (PACE), hefur einnig gagnrýnt dóminn. Í yfirlýsingu segir Mignon m.a. að játning ungu mannanna hafi verið knúin fram með pyntingum.

Hvíta-Rússland er eina Evrópuríkið utan Evrópuráðsins og sem ekki á aðild að evrópska mannréttindasáttmálanum.

Menntun og rannsóknir auka velferð

Silje Bergum Kinsten — 2012-01-26T13:13:09Z

Velferð í reynd nefnist áætlun ráðherranefndar um menntun og rannsóknir í formennskuáætlun Norðmanna árið 2012. Tora Aasland, norskur ráðherra rannsókna og æðri menntunar kynnti áætlunina fyrir þingmönnum í Norðurlandaráði miðvikudaginn 25. janúar.
„Norska áætlunin fjallar um það hvernig nýta megi menntun og rannsóknir til að auka vöxt og velferð“, sagði Tora Aasland á fundi menningar- og menntamálanefndar í Ósló.
Áætlunin byggir á tveimur meginþemum. Þekkingu í þágu heilsu og velferðar og þekkingu í þágu græns hagvaxtar á Norðurlöndum.
Norski ráðherrann segir að í formennskuáætluninni sé lögð áhersla á að skoða hvernig best sé hægt að varðveita gæði og færni í heilbrigðis- og velferðarstarfsemi.
„Menntun sem byggir á rannsóknum á ólíkum menntastigum og kennsla í atvinnulífinu stuðla að þróun færni sem verður eftirsótt. Norðmenn munu byggja umræðuna um þróun heilbrigðis- og umönnunarþjónustu á væntanlegri þingtillögu um menntun og rannsóknir sem tengist velferðarstarfsemi. Tillagan verður til umræðu í norska Stórþinginu árið 2012“, sagði Tora Aasland.
Aasland vísaði einnig í nýja skýrslu: Vilje til forskning (Vilji til rannsókna), en í niðurstöðum skýrslunnar kemur fram að miklir möguleikar séu á því að styrkja norrænt samstarf um rannsóknir og nýsköpun.
„Mér finnst mikilvægt að huga að því að taka tillit til langtíma uppbyggingar á þekkingu í menntakerfinu með það að markmiði að ná hámarksárangri af þeim forgangi sem við höfum á Norðurlöndum. Þekkingarþríhyrningur sem virkar og er í jafnvægi skiptir meginmáli fyrir grænan hagvöxt og velferð“, sagði ráðherra rannsókna og æðri menntunar í Noregi.
Á fundi sínum með norrænu þingmönnunum lagði ráðherrann einnig áherslu á gildi góðs samstarfs innan Norðurlandaráðs.
Velferðarríkið frá norrænum sjónarhóli er meginþemað í formennskuáætlun Norðmanna 2012. Tora Aasland fundaði með norrænum þingmönnum í tengslum við fundi Norðurlandaráðs í Ósló dagana 24. og 25. janúar.

Kastljósinu beint að börnum og ungmennum með ADHD

Louise Hagemann — 2012-01-25T14:37:26Z

„Sífelld aukning er á ADHD á Norðurlöndum, sem fylgir aukinni þekkingu um sjúkdóminn og áherslu á nýja hópa sem greindir eru, sem í eru sér í lagi stúlkur og konur”, sögðu Dr. Hedi Aase sálfræðingur og Kari Furu, Phd, frá norsku lýðheilsustofnuninni, en þær kynntu nýjustu rannsóknir á sviði ADHD fyrir stjórnmálamönnum í velferðarnefndinni.

Sérfræðingarnir lögðu fram rannsókn sem sýndi að fjölgun þeirra sem fengu ADHD lyf í Svíþjóð, Danmörku og Noregi er mikil á tímabilinu 2006 – 2010 frá 1,9 – 5,4 (Svíþjóð), 1,8 -6,0 (Danmörk) og 4,4 – 6,7 (Noregur) af hverjum 1000 íbúum.

Þessi þróun og meðferð barna og ungmenna með taugalyfjum olli norrænu stjórnmálamönnunum áhyggjum. En sérfræðingarnir vísuðu því á bug að lyfjagjöfin hefði neikvæðar afleiðingar til langframa.

„ADHD lyf hafa jákvæð áhrif á 70-80% barna og ungmenna og mun meiri árangur er af lyfjameðferð en sálfræði meðferð, sagði Hedi Aase. Hún sagði að ekki væri mikil hætta á að notkun ADHD lyfja auki hættuna á til að mynda á hjartasjúkdómum eða háum blóðþrýstingi. Engar vísbendingar eru heldur um að lyfjagjöf í æsku hafi í för með sér aukna hættu á notkun vímuefna seinna í lífinu.

Sérfræðingarnir ítrekuðu þó að þörf væri á aukinni þekkingu á langtímaáhrifum lyfja- og félagslegrar meðferðar á ADHD bæði svæðisbundið og á Norðurlöndum.

„Við verður að tryggja að rannsóknir á ADHD verði ekki í höndum lyfjaiðnaðarins. Það er einnig mikilvægt að við rannsökum áhrif mismunandi meðhöndlunar svo við gefum ekki börnum lyf vegna þess að það henti skólakerfinu”, sagði Vigdis Giltun, fulltrúi í velferðarnefndinni.

Velferðarnefnin mun leggja fram tillögu um að rannsókn á umfangi ADHD og ólíkum meðferðarúrræðum á norrænum vettvangi á Norðurlandaráðsþingi í haust.

Heildstæð mynd af norrænni ESB-stefnu

Ane Cecilie Blichfeldt — 2012-01-25T14:30:00Z

Við ólíkar aðstæður og nú síðast á forsætisnefndarfundinum í Reykjavík hefur verið rætt um hvernig auka megi norræna samstarfið og gera þau mál sýnilegri sem tengjast og eru unnin í samstarfi við ESB. Þrátt fyrir að Norðurlöndin eigi ekki öll aðild að ESB, geta þau, sem eitt svæði, haft mikil áhrif í evrópska samstarfinu. Bæði í löndunum og innan norræna samstarfsins er mikið lagt af mörkum til þróunar í Evrópu, en af þessu starfi er ekki til heildstæð mynd.
Þess vegna er þeim tilmælum nú beint til Norrænu ráðheranefndarinnar að hún láti gera lýsandi skýrslu með framtíðarsýn um aðgerðir sem tengjast ESB. Einnig væri æskilegt að utanríkisráðherrarnir fjölluðu um ESB málefni sem tengjast norrænum hagsmunum í utanríkisumræðu á árlegu Norðurlandaráðsþingi.
Danir fara með formennsku í ESB fyrri hluta þess árs og er því sérstaklega áhugavert nú að ræða ESB-stefnuna, segir í tilmælum Norðurlandaráðs.

PISA-könnunin verður að mæla sköpunarkraft og frumkvöðlastarf

Silje Bergum Kinsten — 2012-01-25T12:55:00Z

„Mikilvægt er að við Norðurlandabúar höfum nýskapandi sýn á skólann sem á að miðla heildstæðri sýn á þróun manns, skóla og samfélags. Við verðum að tryggja jafnvægi milli bóklegra og skapandi greina. Við verðum að tryggja jafnvægi milli bóklegra og skapandi greina. Þess vegna mega PISA og aðrar kannanir ekki leggja ofuráherslu á þekkingu á staðreyndum og sjálfvirka færni í skólanum. Það á einnig að vera rými til nýsköpunar og fyrir skapandi hugsun“, segir Árni Þór Sigurðsson formaður nefndarinnar.

Andstætt hefðbundnum fögum eins og stærðfræði og lestri, getur verið erfitt að mæla árangur af aukinni áherslu á nýsköpun og frumkvöðlafærni. Því er þörf á betri matsaðferðum svo áhersla verði ekki minni á skapandi færni.

Það er því afar mikilvægt að matskerfi eins og PISA horfi til framtíðar, sem styðji, ekki síst, við skapandi eiginleika, samkvæmt Árna Þór Sigurðssyni, þingmanni Vinstri-grænna

Á námstefnu á vegum mennignar- og menntanefndarinnar í tengslum við fundi Norðurlandaráðs í Ósló þann 25. janúar var kastljósinu beint að þróun og þeim vandamálum sem koma upp þegar halda á í prófhefðir samhliða frjálsari, verkefnamiðuðum og skapandi kennsluaðferðum.

Niels Egelund, úr PISA-sérfræðingahópi Norrænu ráðherranefndarinnar, kynnti nýja PISA-skýrslu PISA – Northern Lights IV á námstefnunni.

„Í nýju skýrslunni kemur fram að nemendur í grunnskólum lesa enn færri bækur í frítímanum en áður og að það hefur áhrif á lestrafærni þeirra. Að auki fjölgar nemendum af öðrum uppruna en norrænum og þessum nemendum gengur verr í PISA-könnunum. Öflugir nemendur flytja sig í auknum mæli yfir í einkaskóla og þeir veikari sitja eftir. Þess vegna verður að fara í átaksverkefni og herferðir til að auka lestraráhuga“, segir Niels Egelund.

Egelund telur að hægt sé að samþætta PISA og mælingar á sköpunarkrafti með því að bæta skapandi þáttum inn í venjuleg verkefni.

- Einnig er hægt að koma skapandi þáttum inn í náttúrfræðifög, tungumál og stærðfræði. PISA mælir einnig sköpunarkraft nemendanna. Í könnuninni er einnig mælt hvernig nemendur safna, túlka og miðla upplýsingum.
Menntakerfi sem gera nemendur skapandi, sveigjanlega og nýskapandi, eru ein mikilvægasta forsenda þess að norrænu ríkin varðveiti samkeppnishæfni í hnættvæddu þekkingarhagkerfi komandi ára.
Jafnframt eru PISA-kannanir og próf í þjóðlöndunum mikilvæg verkfæri sem verða að haldast í hendur við nýsköpun og frumkvöðlafærni.

Menningar- og menntanefndin mun nú fjalla nánar um þessi mál og skoða hvort hægt sé að ýta úr vör norrænum verkefnum til að tryggja að bæði kannanir og sköpunarkraftur verði efld í norrænu menntakerfunum.

Sasi: Útflutningsmöguleikar felast í velferðarþjónustunni

Heidi Orava — 2012-01-24T23:00:00Z

„Norðurlönd eiga áfram að leggja áherslu á velferðarlausnir með það að markmiði að verða best í heimi. Í þjónustulausnum, sérstaklega heilbrigðisþjónustunni, felst þekking sem við gætum selt“, segir Kimmo Sasi.
Finnar sem fara með formennsku í Norðurlandaráði í ár leggja áherslu á útflutning norrænna vörumerkja. Önnur áherslusvið eru Norðurskautssvæðið og stjórnsýsluhindranir. Málefni Norðurskautsins verða til umræðu í mars, þegar Norðurlandaráð heldur fyrsta árlega þemafund sinn. Þá mun formennskulandið kynna fjölda tillagna um árangursríka ferla hvað varðar stjórnsýsluhindranir.
„Áður en ESB-tillmæli eru samþykkt ættu norrænu ríkin að ganga úr skugga um að þau hafi ekki í för með sér nýjar stjórnsýsluhindranir og ræða þau við embættismenn. Vandamál sem koma í ljós ætti að skrá og unnt ætti að vera að beita pólitískum þrýstingi til að leysa þau. Dæmi um þetta er að öll norrænu þingin munu ræða um stjórnsýsluhindranir sama daginn í apríl“, segir Sasi, sem kynnti formennskuáætlun Finna á fundi Norðurlandaráðs í Ósló dagana 24. og 25. janúar.
Helst skrefi á undar ESB
Norðurlandaráð fagnar 60 ára afmæli árið 2012 á formennskuári Finna. Kimmo Sasi horfir fram á veginn og telur þörf á því að þróa reglurnar um frjálsa för, frjálsan vinnumarkað og norræna vegabréfasamstarfið enn frekar.
„ESB hefur náð langt og á sumum sviðum lengra en Norðurlöndin. Vegna sameiginlegra gilda okkar, tungumáls og að hluta til sameiginlegs vinnumarkaðar er nú þörf á því að þróa okkar eigin reglur þannig að við verðum skrefi á undan ESB. Þannig verðum við einnig samþættari hluti af Evrópusambandinu“, segir Sasi.

Nýjar leiðir í átt að velferð

Louise Hagemann — 2012-01-24T17:25:00Z

„Norðurlöndin standa frammi fyrir sömu úrlausnarefnum; efnahagskreppu, stórum hópi íbúa án atvinnu og lýðfræðilegri þróun þar sem öldruðum fjölgar, allt þetta eykur þrýsting á velferðarsamfélag okkar“ sagði Rigmor Aasrud, samstarfsráðherra Noregs.
„Við eigum að nýta reynslu hvers annars og finna lausnir þvert á landamæri norrænu ríkjanna sérstaklega á sviði heilbrigðismála“, sagði Aasrud, þegar hún kynnti helstu atriði formennskuáætlunar Norðmanna í Norrænu ráðherranefndinni 2012, en yfirskriftin er „sjálfbært velferðarríki frá norrænum sjónarhóli“.

Fjöldi sérfræðinga frá hinu opinbera og einkafyrirtækjum kynntu skoðanir sínar á þróun velferðargeirans og þá sérstaklega þörfina á velferðartækni.

Við eigum ekki að óttast að störfum fækki þó velferðartæknin aukist“ sagði Siv Friðleifsdóttir, formaður velferðarnefndar Norðurlandaráðs.

„Með auknu álagi á velferðarkerfið horfum við fram á skort á vinnuafli. Tæknin er því mikilvæg ef tryggja á góða umönnun jafnt nú og til framtíðar“, sagði Siv Friðleifsdóttir.

Aukið samstarf er nú milli hins opinberra og einkafyrirtækja á Norðurlöndum um þróun nýrra og nýskapandi lausna fyrir velferðargeirann. Þrátt fyrir að einkageirinn sinni nú einungis um 10% verkefna í heilbrigðisgeiranum á Norðurlöndum, leggur aukin samkeppni um verkefni fyrir hið opinbera meiri þrýsting á frjáls félagasamtök, sem alltaf hafa lagt mikið af mörkum í umönnunarverkefnum.

„Stjórnmálamenn verða að taka tillit til frjálsra félagasamtaka, og sjá til þess að þau verði ekki undir í samkeppninni. Það er mikilvægt að tryggja hagstætt velferðarsamstarf milli hins opinbera, einkageirans og frjálsra félagasamtaka og fá þannig bestu lausnirnar“, sagði Karl Henrik Sivesind fra Stofnun um samfélagsrannsóknir í Noregi.

Tone Mørk framkvæmdastjóri Norrænu velferðarmiðstöðvarinnar stjórnaði umræðum sérfræðinga og stjórnmálamanna í Norðurlandaráði.

Minnkandi lestraráhugi og -færni norrænna ungmenna

Heidi Orava — 2012-01-22T23:00:00Z

„Northern Lights on PISA 2009 – Focus on reading” er fjórða norræna rannsóknaskýrslan þar sem leitað er skýringa og tillögur gerðar að lausnum í frá norrænu sjónarhorni. PISA-skýrslan frá 2009 er greind, en hún beindi kastljósinu að lestrarhæfni. Norskir og íslenskir nemendur standa sig betur en þeir gerðu árið 2006, en sænskum nemendum hefur hrakað og nálgast slökustu frammistöðu ásamt dönskum nemendum.

Lestrarhæfni tengist bæði lestraráhuga og fjölbreytileika þeirra bókmennnta sem í boði eru. Þar sem flestir tungumálakennarar á Norðurlöndum eru konur ættu kennararnir að bjóða sérstaklega lesefni sem höfðar til drengja, segja sérfræðingarnir. Drengir þurfa einnig að fá tækifæri til að hitta karla sem hafa ánægju af því að lesa og geta tekið þátt í lestraránægju drengjanna og örvað forvitni þeirra.

Til þess að ráð bót á lestrarvandanum leggja sérfræðingarnir til að lestrarþjálfun eigi sér stað á öllum stigum grunnskólans. Á þann hátt verður komist hjá því að nemendur falli brott úr grunn- eða framhaldsskóla sem eykur hættuna á atvinnuleysi.

Ennfremur kemur fram að þátttaka foreldra í lestrarþjálfun sé mikilvæg. Allir nemendur, óháð kynþætti, sem foreldrar lásu reglulega fyrir þegar þeir voru í fyrsta bekk, stóðu sig betur í PISA-könnuninni þegar þeir voru 15 ára. Það er pólitískt áhugavert að skólar með nemendum af blönduðum uppruna sýna betri árangur.

Í skýrslunni „Northern Lights on PISA 2009 – Focus on reading” er einnig yfirlit yfir þróun norrænu skólakerfanna síðastliðin 20 ár, og þróun lestrarkunnáttu á Norðurlöndum, þjóðfélagsbreytingar og pólitískar aðgerðir tengt saman.

PISA er stytting á Programme for International Student Assessment. Rannsóknin kannar hversu vel 15 ára unglingar geta notað þekkingu sína í upplýsingaþjóðfélagi dagsins í dag.

Hvað má velferðarþjóðfélagið kosta?

Silje Bergum Kinsten — 2012-01-20T10:10:00Z

Hvaða tillögu hafa norrænu ríkisstjórnirnar að lausnum á velferðarvandanum? Forsætisnefnd Norðurlandaráðs leitar svara við þeirri spurningu. Í því samhengi munu þingmennirnir ræða tillögu jafnaðarmanna að norrænni velferðarstefnu í hnattvæddum heimi á fundinum í Ósló þann 25. janúar.

Velferð framtíðarinnar á Norðurlöndum verður einnig þema ráðstefnu sem haldin verður í norska Stórþinginu þriðjudaginn 24. janúar. Rigmor Aasrud, samstarfsráðherra Noregs, tekur þátt og Tone Mørk, framkvæmdastjóri Norrænu velferðarmiðstöðvarinnar, verður ráðstefnustjóri. Ráðstefnan er á vegum velferðarnefndar Norðurlandaráðs og stendur hann yfir frá kl. 10 -15 í herbergi N-202 og er hún opin blaðamönnum.

Tvöfalt ríkisfang á Norðurlöndum verður á dagskrá borgara- og neytendanefndar miðvikudaginn 25. janúar. Finnland, Ísland og Svíþjóð leyfa tvöfalt ríkisfang, en Danmörk og Noregur eru tvö af sjö ríkjum í Evrópu sem banna það.

Til þess að varpa ljósi á efnið fá nefndarmenn gesti m.a. frá stofnun um mannréttindi í Danmörku, sænska atvinnumálaráðuneytinu og finnsku innflytjendastofnuninni.

Menningar- og menntanefnd Norðurlandaráðs heldur námstefnu um PISA-skýrsluna í Ósló. Nefndarmenn vilja m.a. fjalla um þá þróun sem á sér stað og þau vandamál sem koma upp þegar halda á í prófhefðir samhliða frjálsari, verkefnamiðuðum og skapandi kennsluaðferðum. Niels Egelund, úr PISA-sérfræðingahópi Norrænu ráðherranefndarinnar, taka þátt.

PISA-skýrslan er í kastljósinu í tengslum við norrænu rannsóknaskýrsluna Nordic Light on PISA. Þar er greining á norrænum niðurstöðum PISA-skýrslunnar frá 2009.

Fundir Norðurlandaráðs verða haldnir í Stórþinginu í Ósló þriðjudaginn 24. og miðvikudaginn 25. janúar. Þar sem Norðmenn tóku við formennsku í Norrænu ráðherranefndinni 1. janúar 2012 munu fjölmargir norskir ráðherrar taka þátt, m.a. til þess að kynna formennskuáætlunina.

Norrænt samstarf um tölvuský

Heidi Orava — 2012-01-19T08:55:00Z

Vinnuhópurinn býður uppá skoðanaskipti um hvernig norrænu ríkin geti afnumið hindranir sem standa í vegi fyrir notkun tölvuskýja með auknu samstarfi og þar með gert aukna notkun tölvuskýja mögulega í opinbera geiranum á Norðurlöndum.

Í skýrslunni er mælt með fimm sviðum þar sem hægt væri að nýta norrænt samstarf; miðlun þekkingar, eftirlit, staðlagerð, innkaupaferli og fjölgun gagnavera. Það er mat skýrsluhöfunda að ef tekið verði upp samstarf á þessum sviðum, geti opinberi geirinn á Norðurlöndum á skömmum tíma náð fram sparnaði með notkun tölvuskýja. Þar að auki leggur ESB einnig áherslu á notkun tölvuskýja.

Framkvæmdastjórn ESB hefur fjallað um hvernig best væri að nýta tölvuský í Evrópu í tengslum við stefnumörkun um stafræn málefni. Niðurstöður umfjöllunarinnar verða hafðar til hliðsjónar við stefnumörkun ESB um tölvuský, sem framkvæmdastjórnin mun leggja fram árið 2012. Markmið stefnunnar er m.a. að skapa lagalega umgjörð fyrir útbreiðslu tölvuskýja í Evrópu.

Boð um þátttöku í samstarfinu

Tölvuský eru enn tiltölulega nýtt viðskiptamódel og erfitt getur verið að skilgreina nákvæmlega hvernig opinberi geirinn á Norðurlöndum getur nýtt sér þau. Einnig eru til staðar fjöldi hindrana sem koma í veg fyrir að tölvuský geti nýst að fullu. Til dæmis er ekki enn ljóst hvernig opinberar stofnanir geta nýtt sér þess konar lausnir þegar unnið er með viðkvæmar persónuupplýsingar.

Tölvuský er upplýsingatækniþjónusta á Netinu. Í stað þess að setja upp og halda við forritum á eigin tölvum er með tölvuskýi hægt að nálgast forrit í gegnum Netið. Með tölvuskýi er síðan hægt að gerast áskrifandi að rými á netþjóni í stórum alþjóðlegum gagnaverum. Á þann hátt þarf viðkomandi ekki að viðhalda netþjóni og hagkvæmni við rekstur stórra eininga lækkar verðið.

Á fyrsta ársfjórðungi 2012 verða haldnar vinnustofur í öllum norrænu ríkjunum þar sem skýrslan verður kynnt hagsmunaaðilum og boðið verður til umræðu um hvernig koma má norræna samstarfinu á næsta stig. Í hópnum Nordic Cloud Computing Forum á danska vefsetrinu Digitalisér.dk er öllum boðið að taka þátt í umræðunni um samstarf um tölvuský á Norðurlöndum í framtíðinni. Niðurstöður vinnustofanna verða settar á vefsetrið jafnóðum og þær berast.

Með skýrslunni vill uplýsingatæknihópurinn koma á norrænni umræðu um að hvaða leyti notkun tölvuskýja getur stuðlað að aukinni skilvirkni og hagræðingu í opinbera geiranum á Norðurlöndum. Að auki er óskað eftir umræðu um hvort þau fimm samstarfssvið sem bent er á í skýrslunni eru þau sem vinna ber með áfram. Þessu ferli er einnig ætlað að skilgreina önnur samstarfssvið.