– Fyrir norrænu ríkin er norræna víddin fyrsti alþjóðlegi samnefnarinn. Í öðru alþjóðsamstarfi aðstoðum við ávallt hvert annað. Til dæmis fengu Danir, sem fóru með formennsku í ESB árið 2002, mikla aðstoð frá þáverandi utanríkisráðherra Svíþjóðar þegar til stóð að fjölga aðildarríkjum í 10.

Bertel Haarder nefnir alþjóðlegt samstarf sem einn af hornsteinunum í starfi Norðurlandaráðs og segir jafnframt að alþjóðlegt samstarf hafi þegar tekið miklum framförum. Í dag er t.d. hægt að ræða varnar- og utanríkismál i ráðinu, en það var ekki gerlegt fyrir tveimur áratugum Mikilvæg mál fyrir Norðurlandaráð á næstunni eru, samkvæmt Haarder, einnig afnám landamærahindrana og hnattvæðingaráætlunin.

Lognmollan verður áskorun

– Stærsta áskorunin í norrænu samstarfi er að við gleymum því það gengur svo vel. Þegar ekki er deilt um málefni og við vinnum saman í sátt og samlyndi fáum við litla athygli í fjölmiðlum. Nú er að vaxa úr grasi kynslóð sem gleymir því að við erum þátttakendur í norrænu samstarfi, segir Bertel Haarder.

Ósætti er ekki alltaf af hinu illa, segir Haarder og vísar til skýrslu þar lagt er til að ákvarðanir á norrænum vettvangi byggisst á meirihlutaákvörðun í stað þess að þær þurfi að vera samhljóða.

– Ef horfið er frá samhljóða ákvörðunum getur það aukið sveigjanleika í samstarfinu. Lítið á ESB-samstarfið, þar hafa menn lagt af kröfu um samhljóða ákvarðarnir til þess að auka sveigjanleika. Norrænt samstarf dregur minna dám af afskiptum ríkisstjórna og ráðherra en meira af þeirri kröfu að allir skuli vera sammála

Víðsýni vörumerki Norðurlanda

Samkvæmt Bertel Haarder er norræna samfélagsformið sem byggist á gagnsæi og umburðarlyndi helsti styrkur Norðurlanda. Hann nefnir t.d. viðbrögð Norðmanna við hryðjuverkunum í sumar sem leið, þar sem menn völdu að styrkja hið opna samfélag og sóttu styrk í það.

– Stærsta ógnin við gagnsæið er að við verðum hrædd. Kennedy sagði að það eina sem við þurfum að óttast er óttinn sjálfur, það er mikið til í því. Viðbrögð Norðmanna höfðu mikil áhrif á hinar norrænu þjóðirnar. Það er gott að forsætisráðherrarnir ætli að ræða hvernig koma má gagnsæi í verk.

Breiður menningarlegur grunnur

Að norrænu ríkin styðji hvert annað í alþjóðastarfi byggir, samkvæmt Bertel Haarder, á gagnkvæmum skilningi. Hann nái einnig til viðskiptalífsins, þar sem Norðurlönd eru stór markaður. Þetta kemur m.a. fram í sameiningum fyrirtækja.

– Fyrirtæki sem sameinast skipa sér oftast í lið með fyrirtækjum í öðrum norrænum ríkjum áður en þau taka skrefið út í heim. Við stjórnmálamenn verðum að muna að einkafyrirtækin eru í farabroddi í norrænu samstarfi.

Á Norðurlöndum búa um 25 milljónir manna, sem samkvæmt Haarder mynda breiðan menningarlegan heimavöll.

– Við getum lesið bækur frændþjóða okkar og horft á sjónvarpsþætti hjá þeim og þar með stækkar heimurinn fyrir okkur öll, Ég myndi vilja sjá meira samstarf á sviði fjölmiðlunar og sjónvarps, ekki síst til að efla tungumálaskilning. Ég hef sagt í gríni að Lína Langsokkur hafi gert meira fyrir gagnkvæman norrænan skilning en öll Norðurlandaráðsþingin samanlagt.

Heidi Orava
Sími +45 33 96 04 60
Tölvupóstur heor@norden.org

Silje Bergum Kinsten
Sími +45 33 96 02 51
Tölvupóstur siki@norden.org