Á fundi norrænu umhverfisráðherranna sem haldinn var á Svalbarða í mars samþykktu þeir yfirlýsingu um skammlífa loftslagsáhrifavalda s.s. svart kolefni (sót) og metan. Þessi efni eru ásamt CO2 ein af ástæðum þess að ísinn á norðurheimskautssvæðinu er að bráðna.

Aðgerðir til þess að minnka losun svarts kolefnis og metans munu einnig minnka loftmengun og hafa jákvæð staðbundin áhrif á heilsufar fólks. Losun svarts kolefnis verður þegar jarðefnaeldsneyti brennur ekki nægilega vel, vegna ófullkominnar upphitunar með eldiviði, sinubruna, skógarelda og losunar metans við orkuframleiðslu, flutninga á gasi, sorphauga og í landbúnaði. Með öðrum orðum eru miklir möguleikar á að takmarka staðbundna losun SLCF.

Norrænu ráðherrarnir samþykktu að styrkja grundvöll verkefna sem unnin eru á landsvísu og sameiginleg norræn verkefni. Til þess að fylgja þessum ákvörðunum eftir var haldin norræn vinnustofa dagana 7. og 8. júní þar sem 35 sérfræðingar og aðilar sem vinna að stefnumörkun ræddu nýjustu niðurstöður vísindarannsókna, reynslu landanna af upplýsingaöflun um losun lofttegunda, hvernig finna má hagkvæmar aðferðir til að minnka losun og gerð framkvæmdaáætlana í þjóðlöndunum, auk þess sem rætt var um alþjóðlega þróun á samstarfi á sviði SLCF.

Þörf á betri upplýsingum um losun mengunarvalda

Á fundinum var rætt um að þörf væri á betri upplýsingum um losun mengunarvalda, t.d. mengun vegna brennslu lífmassa og skipaumferðar á Norðurskautssvæðinu og mælst var til þess að aðferðir við upplýsingaöflun yrðu bættar.  Samræmdar rannsóknir verða kynntar auk þess sem stuðlað verður að reglulegum samskiptum vísindamanna og stefnumarkandi aðila.

Þá er þörf á að beina kastljósinu enn frekar að mati og þróun á aðgerðum til að draga úr losun þannig að Norræna ráðherranefndin getir undirbúið frekari aðgerðir í einstökum norrænum ríkjum og metið þörfina á norrænni framkvæmdaáætlun. Samræming tengslaneta sem þegar eru til staðar innan Norrænu ráðherranefndarinnar, Norðurskautsráðsins, Climate and Clean Air Coalition og einstakra ríkja er nauðsynleg til þess að auka samlegðaráhrif.

Aukið samstarf

Gautaborgar bókunin getur nýst sem svæðisbundið verkfæri til þess að stjórna losun á svörtu kolefni og þörf er á að þróa evrópska staðla. Samstarf við Rússland um SLCF er mikilvægt og það þarf að efla. NEFCO getur þar gegnt svæðisbundnu hlutverki. Hægt væri að beina sjónum sérstaklega að mengun frá eldavélum í þróunarríkjunum og minnkun losunar frá skipum.       

Nauðsyn þess að grípa til aðgerða til að minnka losun SLCF hefur á undanförnum árum verið í norrænu og alþjóðlegu kastljósi. - Ísbreiðan á norðurheimskautssvæðinu hefur minnkað um u.þ.b. 30% frá árinu 1970 og áætlað er að 30 - 40% af hlýnun jarðar sé af völdum SLCF. Samkvæmt skýrslu Sameinuðu þjóðanna myndi umtalsverð minnkun á losun þessara efna minnka áætlaða hitaaukningu á norðurheimskautssvæðinu um helming til ársins 2040. Á heimsvísu er áætlað að minnkunin gæti orðið 0,5 gráður um miðja öld.

Vinnustofan var haldin af loftslags- og lofthóp Norrænu ráðherranefndarinnar. Fundurinn var haldinn í Gentofte í Danmörku.

Anna Maria Hill Mikkelsen
Sími +45 33 96 02 81
Tölvupóstur amhm@norden.org

Norræni loftslags- og lofthópurinn.
Formaður. Eli Åsen, norska umhverfisráðuneytinu. Sími: +47 22 24 60 22. Netfang: Eli-Marie.Asen@md.dep.no

Verkefnisstjóri: Hans Skotte Møller, c/o Nature Agency, Danmörku. Sími: +45 72 54 48 58, Netfang: hsm@nst.dk