Sendiráð og herlið of dýr fyrir norræn ríki?
Ekkert norrænu ríkjanna mun geta haldið úti her í framtíðinni, sökum kostnaðar. Þess vegna mun varnarsamstarf norrænu ríkjanna aukast. Það er einnig kostnaðarsamt að reka sendiráð um allan heim og þess vegna ætti að leita sameiginlegra lausna. Þetta sagði Jan-Erik Enestam, fyrrverandi varnarmálaráðherra Finnlands og núverandi framkvæmdastjóri Norðurlandaráðs, í ræðu á ráðstefnu um Lissabonsamninginn sem haldin var í Stokkhólmi þann 7. maí.
Í febrúar 2009 afhenti Thorvald Stoltenberg norrænu utanríkisráðherrunum skýrslu sína „Norrænt samstarf um öryggis- og utanríkisstefnu" (Nordisk samarbeid om sikkerhets- og utenrikspolitikk). Í skýrslunni er fjallað um marga málaflokka á sviði utanríkis- og öryggismála sem Norðurlönd geti átt nánara samstarf um.
Frá því skýrslan var kynnt hefur Evrópusambandið samþykkt Lissabon-samkomulagið, þar sem meðal annars er fjallað um nýjar forsendur á sviði utanríkis- og öryggismála sem hafa áhrif á norrænt samstarf.
Enestam telur að Stoltenberg-skýrslan hafi enn ekki skilað áhrifum inn í ríkisstjórnir norrænu ríkjanna, t.d. hvað varðar samrekstur sendiráða.
- Það er erfitt að skilja hvers vegna ekki hefur verið hafist handa, í ljósi þess að utanríkisráðherrarnir báðu sjálfir um skýrsluna. Hvíta-Rússland er gott dæmi um land þar sem einungis Svíar eru með sendiráð. Þar gætum við verið með norrænt sendiráð, segir Enestam.
- Þegar kemur að landvörnum sjáum við að kostnaður við kaup á vopnum og öðrum tækjum er sífellt að aukast og því er verður samstarfið mikilvægara. Þessi kostnaðaraukning kallar á samþættingu milli herafla og löndin munu smám saman ganga í norrænt varnarbandalag, telur Enestam sem einnig hrósaði norrænum þingmönnum fyrir að eiga frumkvæði að málinu.
Hann lagði til að myndaður yrði óformlegur "norrænn hópur" á vettvangi ESB sem Eystrsaltsríkin ættu einnig aðild að.
Teija Tiilikainen, framkvæmdastjóri utanríkismálastofnunar Finnlands, lagði til að norrænu ríkin gæfu út samstöðuyfirlýsingu í tilfelli af árás utan frá og sagði hana geta styrkt Lissabonsamninginn.
Fredrik Doeser, sérfræðingur við sænsku utanríkismálastofnunina, sagði í ræðu sinni að Lissabonsamningurinn gæti ýtt undir þróun norrænnar varnarstefnu og öryggisþjónustu. Þetta gæti aukið norræn áhrif innan ESB að mati Doeser.
Baldvin Þór Bergsson, blaðamaður og stjórnmálagreinandi, vildi að NATÓ og norrænu ríkin aðstoðuðu Íslendinga ef til árásar kæmi.
- Íslendingar verða að spyrja Svía sérstaklega, af hverju þeir vilja gefa út samstöðuyfirlýsingu með ESB en ekki öðrum norrænum ríkjum, sagði Baldvin Þór.
Lissabonsamningurinn gekk í gildi þann 1. desember 2009 og lauk þar með margra ára samningaviðræðum um stofnanaleg málefni. Markmið samningsins er að gera ákvarðanatöku innan ESB einfaldari, skýrari og skilvirkari. Samningurinn breytir þeim ESB og EG-samningum sem fyrir eru, en kemur ekki í stað þeirra. Með Lissabonsamningnum verður til það regluverk og þau verkfæri sem ESB telur að þurfi til að taka á úrlausnarefnum framtíðarinnar og uppfylla þarfir íbúanna í hnattvæddum heimi.
