Svanurinn, umhverfismerki Norrænu ráðherranefndarinnar í farabroddi á heimsvísu
Umhverfismerkið Svanurinn sem stofnað var af Norrænu ráðherranefndinni árið 1989 var nýlega tilnefnt sem eitt af bestu umhverfismerkjum í heimi, í samkeppni sem við meðal annars Blóm ESB og umhverfismerki Nýja-Sjálands.
„Viðurkenning Svansins er mikil viðurkenning fyrir Norrænt samstarf. Umhverfismál og sjálfbær þróun er efst á dagskrá norrænnar samvinnu og unnið er ötullega að því að bæta daglegt líf fólks. Því getum við aðeins verið ánægð með að framtak okkar á sviði umhverfismerkinga sé nú einnig talið vera í fremstu röð í Evrópu- og alþjóðavettvangi”, segir Halldór Ásgrímsson framkvæmdastjóri Norrænu ráðherranefndarinnar.
Það er fyrirtækið Environmental Resources Management sem greinir staðla og aðferðir umhverfismerkja um allan heim, á vegum enska umhverfisráðuneytisins, til þess að finna þau merki sem best tryggja sjálfbærni í framleiðslu.
207 staðlar og innihaldslýsingar alls staðar að úr heiminum voru greindar til þess að finna nákvæmustu kerfin og fjögur umhverfismerki voru valin sem þau bestu: Svanur Norrænu ráðherranefndarinnar, Blái engillinn frá Þýskalandi, Environmental Choice frá Nýja-Sjálandi og ESB Blómið.
Í rökstuðningi fyrir valinu á Svaninum stendur: Svanurinn er líklega best þekkta umhverfismerkið í Evrópu. Á Norðurlöndum þekkja 67% íbúa merkið og það er í síauknum mæli notað utan Norðurlandanna. Náið samstarf stjórnvalda og iðnaðar hefur tryggt stuðning frá neytendum, stjórnmálamönnum, atvinnulífi og frjálsum félagasamtökum.
Svanurinn var valinn bestur á þremur sviðum af alls sjö: Samgöngum, hollustu og pappírsvörum.
Svanurinn er dæmi um nýsköpun, sem byggir á norrænum gildum eins og virðingu fyrir náttúrunni og trausti milli ólíkra aðila í samfélaginu”, segir Tryggvi Felixson, deildarstjóri umhverfisskrifstofu Norrænu ráðherranefndarinnar. '„Mikilvæg grunnregla í norrænu samstarfi er að stefna að hæsta metnaðarstigi og það myndi án efa hafa góð áhrif á umhverfi jarðar ef Svanurinn væri notaður í stórum og vaxandi hagkerfum”.
Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð hafa tekið þátt í samstarfinu um Svaninn frá byrjun, en Danmörk slóst í hópinn árið 1998.
Fjárhagsáætlun umhverfismerkisins á Norðurlöndum hljóðar uppá um 60 milljónir danskra króna á ári og alls starfa um 70 manns við merkið í þjóðlöndunum. 60 % tekna koma frá leyfisgjöldum og umsóknargjöldum.
Á árunum 1995-1997 var árlegt framlag Norrænu ráðherranefndarinnar 900.000 danskar krónur, en frá 1998 var það aukið í 2.000.000 danskra króna. Árið 2008 er framlag Norrænu ráðherranefndarinnar til Svansins 2.376.000 danskar krónur.
Norræna ráðherranefndin hefur samþykkt sameiginlegar reglur fyrir umhverfismerkingar. Reglur og ákvarðanir eru samþykktar í Norrænu ráðherranefndinni, sem tryggir að vinnan við Svaninn fari fram á sama hátt í aðildarlöndunum. Þeir framleiðendur sem vilja sækja um svansmerkið snúa sér til umhverfisskrifstofu í hverju þjóðlandi fyrir sig, en ákvarðanir varðandi merkið og reglur þar um eru samþykktar af Norðurlöndunum í sameiningu.
