Framtíðarsýn framkvæmdastjórnarinnar um fiskveiðistefnuna er að árið 2020 verði sjávarútvegur fjárhagslega arðbær,  rányrkja úr sögunni, fiskveiðistofnar hafi náð jafnvægi og fiskveiðistjórnun verði einföld og ódýr í framkvæmd. Norrænu ríkin styðja þessi markið og vilja leggja sitt af mörkum til þess að sú sýn geti orðið að veruleika. Sá raunveruleiki sem blasir við í Evrópu er þó allt annar. Hann einkennist af ofveiði, bágum efnahag, alltof stórum fiskveiðiflota, fyrirferðarmiklu styrkjakerfi og minnkandi veiði.

ESB kynnti á vordögum grænbók um endurskoðun fiskveiðistefnunnar og auglýsti þá eftir áliti annarra aðila.  Norræna ráðherranefndin, sem er samstarfsvettvangur norrænu ríkisstjórnanna, hyggst leggja fram álit sitt á grænbókinni. Þá vinnur ráðherranefndin að því að taka saman yfirlit um fiskveiðistjórnunarkerfi norrænu ríkjanna  í von um að það geti nýst á vettvangi ESB. Stjórn fiskveiða er ólík á Norðurlöndunum en dæmi eru um margar vænlegar leiðir.  Góður árangur Norðurlanda í alþjóðlegum samanburði er sönnun þess.

Sjálfbærni með tilliti til umhverfis-, félags- og ekki síst efnahagsmála eru lykilorð í norrænni sýn á fiskveiðistefnu til framtíðar. Við teljum að ESB geti nýtt sér reynslu Norðurlandaþjóða á þremur sviðum:

Í fyrsta lagi hvað varðar að setja skýrar reglur til að koma í veg fyrir gífurlegt brottkast á fiski sem leiðir til hnignunar fiskistofna.  Íslendingar, Norðmenn og Færeyingar hafa bannað brottkast. Í reynd felur það í sér að landa ber öllum veiddum afla.  Danir hafa gert tilraunir með eftirlitsmyndavélar um borð í fiskveiðiskipum. Núgildandi reglur ESB veita sjómönnum lagalega heimild til að varpa aflanum fyrir borð þar sem bannað er að landa fiski umfram kvóta eða undir lágmarksþyngd. Norræna ráðherranefndin telur að ESB eigi að íhuga bann við brottkasti.

Í öðru lagi fiskveiðistjórnun sem byggir á að veita veiðiheimildir til útgerðarfyrirtækja, sem hefur gefið góða raun á Norðurlöndum. Þær heimildir kveða til dæmis, á um hámarksafla eða afmörkuð hafsvæði þar sem leyfilegt er að stunda fiskveiðar.   Íslendingar voru meðal fyrstu þjóða sem komu á einstaklingsbundnum og framseljanlegum aflakvóta (ITQ) fyrir útgerðarfyrirtæki en Norðmenn voru fyrstir til að innleiða heimildir til togveiða. Enginn vafi leikur á því að íslenska kvótakerfið skapar bestan fjárhagslegan grundvöll með lágmörkun kostnaðar, auknum gæðum og hámörkun verðmætis aflans.  Fiskveiðistjórn sem byggir á veiðiheimildum hefur því hagstæð áhrif á stærð veiðiflota, endurheimt fiskistofna og aukna arðsemi.

Í þriðja lagi  meðákvörðunarrétt í fiskveiðistjórnun. Í stuttu máli felur það í sér að hagsmunaaðilar hafi áhrif á ákvörðunarferli. Sem dæmi um slíkt má nefna samtök norskra útgerðarmanna sem hafa hönd í bagga við reglusmíð um skiptingu veiðikvóta og áhrif danskra sjómanna á reglur um skelfiskveiðar.

Þá er öflugt styrkjakerfi til útgerða útbreitt vandamál sem hefur leitt til að fiskistofnar hafa rýrnað og fjárfest hefur verið of mikið í fiskveiðiskipum. Endanlegt markmið hlýtur að vera að sjávarútvegur í ESB geti þrifist án beinna fjárstyrkja. Ný fiskveiðistefna ætti einnig að byggja á staðbundnu ákvörðunarferli – þar sem ákvarðanir eru ekki einungis teknar í fundarherbergum í Brussel heldur einnig á stjórnsýslustigum þar sem menn hafa betri innsýn í aðstæður í einstökum byggðalögum.

Um leið og Norræna ráðherranefndin vill vekja athygli á norrænum leiðum sem skilað hafa árangri gerir nefndin sér ljóst að aðstæður eru ólíkar í ríkjunum vegna ólíkrar sögu og þjóðfélagsaðstæðna.  Lausnir sem gefið hafa góða raun á Norðurlöndum henta ekki endilega sunnar í álfunni.

Sjávarútvegsráðherrar ESB-ríkjanna funda í Brussel 19. og 20. nóvember þar sem þeir munu m.a. ræða fiskveiðistefnu sambandsins. Þar sem Svíar gegna formennsku í ESB um þessar mundir, mun Eskil Erlandsson, landbúnaðar- og skógræktarráðherra leiða fundinn og nota tækifærið til að vekja athygli á þeim leiðum sem norrænu ríkin hafa valið í sjávarútvegsmálum.

Ný fiskveiðistefna ESB á að ganga í gildi árið 2013. Fiskveiðistefna til framtíðar á að leiða til sjálfbærni í sjávarútvegi Evrópu. Við teljum að ESB eigi að nýta sér reynslu Norðurlandaþjóða af fiskveiðistjórn og stuðla þannig að sjálfbærri þróun.

Halldór Ásgrímsson, framkvæmdastjóri Norrænu ráðherranefndarinna