Loftslag, umhverfismál og orka
Finnland
Blása nýir vindar í putalandi vindorkunnar?
Hlutfall vindorku í orkuframleiðslunni í Finnlandi er hverfandi en þrýstingurinn á að auka það eykst stöðugt. Loftslagsbreytingar þvinga Finna til þess að endurskoða aðrar endurnýtanlegar orkulindir í landinu. Aðeins tíu prósent af allri orkuneyslu í Finnlandi er framleidd með vindorku. Afkastageta vindorkuveranna er um það bil eitthundrað megavött og aðeins örfáar nýjar vindmyllur eru byggðar. Finnar geta með þessum móti á engan hátt borið sig saman við Svía, Norðmenn svo ekki sé talað um Dani.
Svíþjóð
U-beygja í umhverfismálum
Hægrimenn unnu kosningarnar í Svíþjóð með því að kenna sig við nýjan verkamannaflokk. Nú hyggst Fredrik Reinfeld forsætisráðherra breyta flokknum í fylkingu grænna umhverfisverndarsinna. Þetta eru mikil viðbrigði samanborið við viðhorf hægrimanna fyrir ári þegar þeir litu á umhverfis- og loftslagsmál sem hverja aðra atlögu að atvinnulífinu og alfarið viðfangsefni vinstriflokkanna. Nú er loftslagsvandinn efst á verkefnalista hægristjórnarinnar. Á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í september átti Reinfeld frumkvæðið að því að setja á laggirnar alþjóðlega nefnd til að tryggja að þróunarhjálp valdi ekki tjóni á andrúmsloftinu. Og í fjárlögum haustsins er kveðið á um fjölmargar aðgerðir sem miða að því að draga úr losun gróðurshúsalofttegunda.
Noregur
Sameiginlegt framlag til bjargar loftslaginu
Stórþingið mun nú í haust gangast undir fyrsta prófið varðandi loftslagsmál – stjórnmálamennirnir eiga að sýna fram á að þeir séu fúsir til að grípa til einhverra raunverulegra aðgerða til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda í Noregi eða hvort þeir munu láta nægja að setja fram djarfar áætlanir. Hinir kaldhæðnu telja að Stórþingið muni gera hið sama og ríkisstjórnin gerði í vor; fresta erfiðu ákvarðanatökunum. Á hinn bóginn breytist loftslagið svo hratt um þessar mundir að það er kannski grundvöllur fyrir róttækri stefnu. Eftir slysið í Tjernóbyl árið 1986 varð vakning um umhverfismál í landinu. Hún náði hámarki í þingkosningunum þremur árum eftir slysið þegar flokkarnir kepptust um að yfirbjóða hvern annan varðandi það hver gæti skorið mest niður í losun gróðurhúsalofttegunda. Síðan dró úr bylgjunni og í lok tíunda áratugs síðustu aldar voru bæði Tjernóbyl og loforðin frá því árið 1989 gleymd. Noregur hélt áfram að auka losun gróðurhúsalofttegunda og næstum allt tal um sjálfbæra þróun þagnaði.
Danmörk
Loftslagsbarátta – heima og heiman
Á meðan danska ríkisstjórnin, með forsætisráðherrann og umhverfisráðherrann í broddi fylkingar, ferðast landa á milli á alþjóðlega fundi um loftslagsbreytingar og undirbýr loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Kaupmannahöfn árið 2009 harðna stjórnmáladeilur á heimavelli. Ljóst er að pólitísk stefna í umhverfismálum verður æ meira baráttumál eftir því sem umhverfis- og loftslagsvandamál eru ofar á baugi í stjórnmálum. Danska ríkisstjórnin vinnur baki brotnu að því að loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna árið 2009 skili góðum árangri um heim allan. Hún leggur allar vonir sínar og metnað í að á alþjóðlegum leiðtogafundi í Kaupmannahöfn verði teknar víðtækar ákvarðanir til góðs fyrir betra loftslag á hnettinum. Nokkrir sérhópar í ráðuneytunum með Anders Fogh Rasmussen forsætisráðherra og Connie Hedegaard umhverfisráðherra í broddi fylkingar keppast við að undirbúa þennan stórviðburð á danskri grund og sjá um að sem bestar og nákvæmastar ákvarðanir verði teknar.
Ísland
Þyrnirós vaknar af stóriðjublundi
„Tími aðgerða í loftslagsmálum er runninn upp,“ segir Þórunn Sveinbjarnardóttir umhverfisráðherra og vísar til þess markmiðs íslenskra stjórnvalda að dregið verði úr losun gróðurhúsalofttegunda um 50-75% fyrir 2050. Á sama tíma úthlutaði hún í fyrsta skipti heimildum til losunar gróðurhúsalofttegunda til stóriðju í landinu. Stóriðjan greiðir ekkert fyrir mengunarkvótann, fyrir utan smávægilegt umsýslugjald, en búast má við að það breytist þegar fram líða stundir. Mengunarkvótinn verður áreiðanlega æ verðmætari með hverju árinu sem líður og flokkur ráðherrans hefur lýst því yfir að stóriðjan eigi að borga fyrir hann. Í nýlegum lögum um losun gróðurhúsalofttegunda eru engin ákvæði sem kveða á um slíka sölu, en heldur engin sem banna söluna. Ráðherrann á eftir að smíða reglugerð með lögunum og má ætla að stefnan skýrist þegar hún lítur dagsins ljós. Það er svo annað mál að auðvitað ætti hugsanlegt uppboð á losunarkvóta að hafa skýra lagaheimild, allt annað er hálfkák.
Færeyjar
Óvænt Kyotosamþykkt veldur höfuðverk
Í upphafi árþúsundsins var ekki eining innan ríkissambands Danmerkur (Danmörku, Færeyjum og Grænlandi) um Kyotosamninginn. Danmörk samþykkti Kyotosamninginn árið 2002 en Færeyjar hafa haft fyrirvara um samninginn. Það kom á óvart þegar meirihlutinn að baki færeysku landsstjórninni samþykkti Kyotosamninginn nú í lok september. Ákvörðunin gerir miklar kröfur til landsins. Það er svo sem ekki mikið mál varðandi það sem snýr að sjálfu landinu, en það sem snýr að siglingum er erfiðara viðureignar. Mikill hluti mengunarinnar á nefnilega rætur sínar að rekja til fiskiskipaflotans en fiskveiðar eru eina stóra tekjulind Færeyja. Þess vegna vilja frjálslyndir stjórnmálamenn og fulltrúar atvinnulífsins að landið fái undanþágur eða hagstæð sérákvæði. Á móti færa menn þau rök að við ættum að hafa verið með frá byrjun og að nú sé orðið of seint að hafa áhrif. Betra sé að byrja strax að uppfylla skilyrði samningsins í stað þess að bíða viðurlaganna; sektanna.
