Danska ríkisstjórnin vinnur að því af fullum krafti að skapa grundvöll fyrir alþjóðlegan loftslagssáttmála á leiðtogafundi SÞ í Kaupmannahöfn árið 2009. En vafi leikur á því hvort áhrifamiklir aðilar vilji taka þátt. Samhliða leggja forkólfar í dönsku atvinnulífi áherslu á að nýta loftslagsráðstefnuna sem sýningarglugga fyrir danska umhverfistækni.

Anders Fogh Rasmussen forsætisráðherra og Connie Hedegaard umhverfisráðherra eiga sama draum: Þau vænta þess þegar áhrifamestu stjórnmálamenn hvaðanæva að úr heiminum hittast á loftslagsráðstefnu SÞ í Kaupmannahöfn árið 2009, að eftir langar samningaviðræður náist samkomulag um sáttmála, sem tryggir árangur í baráttunni gegn loftslagsbreytingum.

Anders Fogh Rasmussen hefur einu sinni áður verið aðalsamningamaður í mjög flóknu samningaferli um afar áriðandi málefni. Þegar hann var nýtekinn við sem forsætisráðherra í desember 2002 var hann gestgjafi á mikilvægum leiðtogafundi ESB í Kaupmannahöfn – þar sem Danir voru í forsæti – og tókst að knýja fram niðurstöðu eftir æsispennandi samningaviðræður sem þýddi að þau Mið- og Austur-Evrópulönd sem sótt höfðu um aðild, fengu loks inngöngu í ESB. Evrópa var á ný sameinuð eftir hinn langa aðskilnað frá lokum seinni heimsstyrjaldar.

Fyrir leiðtogafundinn ferðaðist Fogh Rasmussen um alla Evrópu til að kortleggja samningsstöðuna og leggja fram hugmyndir að lausnum. Nú er hann í raun að gera það sama í nánu samstarfi við Connie Hedegaard.

Bæði eiga þau fyrir höndum mikil ferðalög til að undirbúa jarðveginn fyrir þá  fjölmörgu áhrifamenn sem setjast að  samningaborði í Kaupmannahöfn dagana 30. nóvember til 11. desember 2009. Það er þó einn reginmunur á aðstæðum þá og nú:

Fyrir leiðtogafund ESB var búið að byggja upp miklar væntingar og í öllum höfuðborgum Evrópu var einlæg ósk um sameinaða Evrópu. Fyrir loftslagsráðstefnuna þarf tvíeykið Fogh & Hedegaard annars vegar að hafa áhrif á miklu fleiri samningamenn og hins vegar að vera heppið, ef fulltrúar stærstu ríkjanna með mestu fyrirvarana eiga að ná því að vera reiðubúnir til að samþykkja víðtækan samning.

Þess vegna eru allir í kapphlaupi við  tímann.

Gífurleg áskorun:

Um er að ræða gífurlega áskorun, hvort heldur fyrir ríkisstjórn og stjórnsýsluna og það er unnið af fullum krafti við að tryggja að Danir sem gestgjafar loftslagsráðstefnunnar nái árangri.

Danir þurfa, fyrir utan að halda utan um skipulag rástefnunnar, fyrst og fremst að semja samningsdrög sem allir geta fallist á,  en jafnframt þarf tvíeykið Fogh & Hedegard að vera sáttasemjari í þeim þrætumálum sem gert er ráð fyrir að komi upp við samningaborðið.

Þátttakendur á ráðstefnunni verða ráðherrar og embættismenn frá ekki færri en 189 þjóðríkjum, og þar að auki fulltrúar fjölmargra  hreyfinga og frjálsra félagasamtaka.

Til að geta haldið utan um verkefnið hefur forsætisráðherrann sett á laggirnar  loftslagsskrifstofu með háttsettum embættismönnum og á hún að samræma starf hinna ýmsu ráðuneyta. Margir þessara embættismanna eru stöðugt á ferðinni sem loftslagsendiherrar.

Jafnframt samræma embættismennirnir starfið á milli þeirra ráðuneyta sem taka þátt samningsgerðinni. Og þau eru mörg; forsætisráðuneytið, efnahags- og atvinnumálaráðuneytið, utanríkisráðuneytið, fjármálaráðuneytið, ráðuneyti vísinda, tækni og þróunar, loftslags- og orkumálaráðuneytið, samgönguráðuneytið og umhverfisráðuneytið.

Loftslagsstarf sendifulltrúanna
Þegar Fogh stokkaði upp í ríkisstjórn sinni í fyrra tók hann meðvitaða ákvörðun um nýtt skipulag, sem hafði í för með sér að flokksbróðir hans, Troels Lund Poulsen, var gerður að umhverfisráðherra, en jafnframt var íhaldskonan Connie Hedegaard, sem fram að því hafði verið umhverfisráðherra, gerð að loftslagsráðherra svo hún fengi bestu aðstæður til að undirbúa leiðtogafund SÞ og fara í allar hinar fjölmörgu ferðir áður en að fundinum kæmi.

Það eru þó ekki einungis danskir ráðherrar og embættismenn sem ferðast. Nú þegar eru stjórnmálamenn og sérfræðingar farnir að koma með reglulegu millibili til Kaupmannahafnar til að undirbúa leiðtogafundinn. Í því samhengi munu fastir umræðufundir með forsætisráðherrann við borðendann gegna mikilvægu hlutverki.

Í byrjun maí var Fogh gestgjafi fyrsta umræðufundarins, þar sem hann og loftslagsráðherrann hittu áhrifamikla stjórnmálamenn og sérfræðinga frá nokkrum helstu ríkjunum sem taka þátt í loftslagsumræðunum. Rætt var um fjölmörg vandamál út frá umræðuskjali sem samið var af sérfræðingum frá Harvard háskólanum. Meðal þeirra sem tóku þátt í umræðunum voru Angel Gurria, framkvæmdastjóri OECD, og hinn heimsfrægi breski hagfræðingur Nicholas Stern, sem var aðalhöfundur tímamótaskýrslu um loftslagsbreytingar – og ekki síst afleiðingar breytinganna sem eru óhjákvæmilegar samþykki  stjórnmálamenn ekki víðtækar aðgerðir til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.

Erfið skilyrði

Jafnvel besti ásetningur og hinn nákvæmasti undirbúningur getur hins vegar ekki falið þá þeirri staðreynd að afar erfitt mun reynast að ná tímamótasamningum í Kaupmannahöfn.

Ef þjóðir heimsins eiga að ná samkomulagi um nýjan loftslagssáttmála sem taka á gildi áður en Kyotosamningurinn rennur út, er árið 2009 allra síðasti frestur. Það setur að sjálfsögðu þrýsting á alla samningsaðila, ekki síst í hinum vestræna heimi, þar sem umhverfis- og loftslagsmál færast sífellt ofar á forgangslista stjórnmálamanna. Þennan þrýsting reynir Fogh að nýta sér. Ráðamenn um allan heim gera sér í auknum mæli grein fyrir því hversu mikilvægt það er að ná samkomulagi um alþjóðlegan loftslagssáttmála, svo draga megi sem mest úr mengun andrúmsloftsins.

Enginn dregur í efa að mengun af manna völdum hefur haft í för með sér gífurlega aukningu gróðurhúsalofttegunda í andrúmsloftinu og að hlýnun jarðar er mun hraðari en áður var spáð. Þess vegna er svo brýnt mikilvægt að grípa tafarlaust til aðgerða.

Nýlega sendi Evrópuþingið skýr skilaboð til leiðtoga ESB-ríkja um að skerpa  markmið í loftslagsmálum, og á sama hátt ítrekuðu þingmenn alls staðar að úr Evrópu mikilvægi þess að árangur náist í Kaupmannahöfn.

Engu að síður leikur vafi á því, hvort stærstu og þýðingarmestu ríkin verði tilbúin til að undirrita skuldbindandi samning árið 2009.

Í Bandaríkjunum eru umhverfis- og loftslagsmál almennt mun meira í umræðunni en áður og meðal annars er John McCain, forsetaefni repúblikana, afar áhugasamur um umhverfismál. Að hluta til því hann vill vernda loftslagið og að hluta til svo Bandaríkin geti verið óháð olíuinnflutningi frá Mið-Austurlöndum, út frá öryggispólitísku sjónarhorni.

Connie Hedegaard hefur rætt við John McCain í tengslum við ferð sendinefndar bandarískra stjórnmálamanna til Grænlands þar sem þeir skoðuðu hversu mikil áhrif loftslagsbreytingarnar hafa haft, en eru jöklar við á hröðu undanhaldi.  En svo virðist sem Bandaríkjamenn, sem nota gífurlega orku, séu langt frá tilbúnir til að skrifa undir víðfeðma samninga, þegar á næsta ári.

Jafnframt þarf að finna lausn á þekktu vandamáli, sem snýr að því hvort nýju efnahagsstórveldin Indland, og sér í lagi Kína, muni sætta sig við að lagðar verði hindranir í götu efnahagslegra framþróunar sem á að færa milljónir íbúa úr viðjum fátæktar. Þau vilja ekki styðja íþyngjandi loftslags- og umhverfiskröfur, eftir að hinn vestræni heimur, svo að segja, hefur fengið að bruðla með orkunotkun í margar kynslóðir til að tryggja efnahagsuppbygginu og velferð.

Tækifæri fyrir danskt atvinnulíf

Alþjóðlegir fréttaskýrendur hafa því ólíka sýn á því hversu mikilvægar ákvarðanir verði teknar í Kaupmannahöfn.

Fyrir utan þá viðleitni að ná fram þessum stóru markmiðum vinnur danska ríkisstjórnin svo auðvitað að því að ná fram fjölmörgum aðgerðum í umhverfismálum á heimavelli.  Ein af hugmyndunum er að nota leiðtogafundinn sem stökkpall fyrir dönsk þekkingarfyrirtæki á sviði umhverfistækni og orkunýtingu.

Til þess að ná í hús þessari mikilvægu hliðaruppskeru hafa fulltrúar dansks atvinnulífs með embættismönnum hins opinbera og áhrifasamtökum myndað tengslanet til að sameina kraftana í þeirri viðleitni að selja vörur sínar og þjónustu á alþjóðavettvangi, í tengslum við loftslagsráðstefnuna.

Starf þeirri er í beinu framhaldi af ósk ríkisstjórnarinnar um að loftslagssamningurinn stuðli að nýsköpun á sviði umhverfisvænnar tækni, sem gæti  orðið mikilvægur iðnaður í framtíðinni.

Höfundurinn ber sjálfur ábyrgð á innihaldi greinarinnar