Opni maður danskt dagblað eða horfir á fréttir í sjónvarpinu ber mest á fregnum af ofbeldisfullum átökum milli mótorhjólagengja og innflytjendagengja í Kaupmannahöfn. En það er raunar fleira frásagnarvert: Aldrei áður hafa svo margir nýbúar verið í starfi, aldrei áður hefur svo margt ungt fólk úr innflytjendafjölskyldum verið að mennta sig – og aldrei áður hefur það hafa þeir tekið eins virkan þátt í samfélaginu og látið skoðanir sínar í ljós.

Það væri synd að segja að hugtök eins og menningarleg fjölbreytni og fjölmenningarsamfélag hefðu jákvæða merkingu í dönsku.

Þvert á móti hefur tilfinningaþrungin umræða verið ráðandi í Danmörku í 10-15 ár um að hvaða marki landið eigi að vera opið innflytjendum. Þetta hefur verið efst á baugi í dönskum stjórnmálum og í kosningunum árið 2001 áttu átökin um stefnu í málefnum útlendinga þátt í sögulegum kosninganiðurstöðum.

Ríkisstjórninni, sem leidd var af sósíaldemókrötum með Poul Nyrup Rasmussen í broddi fylkingar, var varpað á dyr. Sósíaldemókratar misstu stöðu sína sem stærsti stjórnmálaflokkur landsins til Vinstriflokksins sem stjórnað var af Anders Fogh Rasmussen. Danski þjóðarflokkurinn undir forystu Piu Kjærsgaard komst að og varð grundvöllur nýrrar borgaralegrar stjórnar á þingi. Og síðast en ekki síst höfðu kosningarnar í för með sér að litlu miðjuflokkarnir, sem árum saman höfðu ráðið þingsætum sem máli skiptu og getað ráðið litnum á ríkisstjórninni, misstu áhrif sín.

Síðan hafa innflytjendamál verið eldheit í kosningabaráttunni 2005 og 2007 og þau hafa einnig verið rúmfrek í fjölmiðlum. Með Múhameðs-deilunni varð Danmörk miðpunktur í dramatískum átökum milli múslima, sem kröfðust þess að virðing væri borin fyrir íslam, og dönsku stjórnarinnar sem varði tjáningarfrelsið staðfastlega. Átökum sem nýlega voru rifjuð upp í tengslum við Durban II ráðstefnuna í Genf sem var umvafin hneykslismálum.

Undanfarna mánuði hefur umræðan um málefni innflytjenda fengið á sig nýjan og óhugnanlegan brag eftir að mótorhjólaharðjaxlar og innflytjendagengi fóru að berjast reglulega á götum úti til að til að reyna að völdum í fíkniefnaviðskiptum.

Danir hafa vart trúað sínum eigin augum þegar þeir hafa orðið vitni að skotbardögum á Norðurbrú í Kaupmannahöfn um hábjartan dag. Og steininn tók úr þegar innflytjendagengin tóku að leita á fólki sem var á ferli á innri Norðurbrú.

Á mettíma reis fólk upp og krafðist þess að lögregla og stjórnmálamenn létu til skarar skríða og svar ríkisstjórnarinnar var „gengjapakki“ sem fólst í því að herða refsiákvæði og auðvelda brottvísun innflytjenda sem ekki höfðu danskt ríkisfang, fremdu þeir glæpi sem tengdust gengjum.

Gleðitíðindi þrátt fyrir allt

Miðað við frásögnina hér á undan er næstum sjálfgefið að fátt hefur verið gleðitíðinda af fjölskrúðugu fjölmenningarlífi.

Þvert á móti hefur umræðan stundum orðið til þess að alþjóðapressan – þar með talin norræn pressa – hefur gagnrýnt hvernig landið, þar sem áður ríkti umburðarlyndi, varð síðan skyndilega lokað og fjandsamlegt aðkomumönnum. Níu af hverjum tíu dönskum stjórnmálamönnum munu samt svara því til að það hafi verið nauðsynlegt að herða á reglum gegn óheftum aðflutningi fólks til Danmerkur. Margir kæmu til Danmerkur sem „gestaverkamenn“ frá fátækum þorpssamfélögum í löndum eins og Tyrklandi og Pakistan og umskiptin reyndust þeim oft afar erfið. Aðflutningur fólks hefur alls ekki verið stöðvaður en breytingar á lögum hafa leitt til þess að miklu fleiri vel hæfir útlendingar koma til landsins.

Að auki munu stjórnmálamenn segja að bráðnauðsynlegt hafi verið að setja reglur gegn óheftum aðflutningi útlendinga til að hægt væri að leysa hið umfangsmikla samþættingarverkefni sem fylgdi aðflutningi fólks til Danmerkur.

Engu að síður er til fjöldinn allur af sögum um innflytjendur og afkomendur þeirra sem með atorku og dugnaði hafa náð langt í atvinnulífinu, í stjórnmálum og í menningarlífinu. Átökin milli gengjanna eru rúmfrekar í fyrirsögnum en aldrei áður hafa svo margir innflytjendur og börn þeirra öðlast viðurkenningu á jafnmörgum sviðum í nýja heimalandinu.

Sterkar fyrirmyndir

Í stjórnmálaheiminum hefur Naser Khader árum saman verið einn vinsælasti stjórnmálamaður Danmerkur. Vinsældir hans voru að miklu leyti skýring þess að nýr stjórnmálaflokkur hans „Nýtt bandalag“ hlaut gífurlegt fylgi í skoðanakönnunum þar til innri misklíð og alvarleg mistök við stjórn gekk af flokknum dauðum.

Í Sósíalska þjóðarflokknum eru læknirinn Kamal Quereshi – af pakistönskum uppruna – og hjúkrunarfræðingurinn Özlem Sara Cekic af tyrkneskum uppruna. Sú síðarnefnda gaf nýverið út bókina „Úr Føtex á Þjóðþingið“, þ.e. frá stórmarkaðnum á þing. Í bókinni sem hlaut góða dóma segir hún frá árangursríkri baráttu sinni til að ná frama sem nýbúi í Danmörku.

Í menningarlífinu hefur leikarinn, rithöfundurinn, fyrirlesarinn og dálkahöfundurinn Farshad Kholghi náð langt. Árið 1984 flýði fjölskylda Kholghis frá Íran til Danmerkur til að hlífa honum við því að verða fallbyssufóður í stríðinu við Írak. Í Danmörku skrifaði hann bók um líf sitt, „Heimurinn er eitt land“. Hann hefur komið fram í leikhúsi og leikið í kvikmyndum, einnig hefur hann sem fréttaskýrandi haft mikil áhrif á umræðuna um aðflutning fólks, trú, tjáningarfrelsi auk þess sem hann hefur barist gegn því að börnum og unglingum úr innflytjendafjölskyldum séu innrættar róttækar skoðanir.

Uppistandarinn Omar Marzouk, af egypskum uppruna, hefur beitt skopi sem vopni – og ef til vill einkum sem eldingavara – gegn þeim fordómum sem einkenna samband Dana og innflytjenda. Ekkert hefur verið heilagt. Eitt atriði hans hét „UPS – Upplýsingar fyrir perka um samfélagið“ en perki er uppnefni yfir Tyrki og ýmsa aðra innflytjendur í Danmörku. Annað atriði fékk nafnið „Ómar og öxull hins illa“.

Í tónlistarheiminum er ein sterkasta popphljómsveit Danmerkur „Outlandish“, rapphljómsveit þriggja ungra múslima sem hefur hitt í mark bæði hjá Dönum og alþjóðlegum áheyrendum með tónlist sinni.

Ný stefna

Efahyggjumenn munu mótmæla og segja að þetta séu ekki mörg dæmi miðað við meira en fimm milljón þjóð. Það er öldungis rétt. En málið er að þessar fyrirmyndir eru dæmigerðir fulltrúar þeirrar tilhneigingar að æ fleiri af erlendum uppruna spjara sig vel í dönsku samfélagi.

Um daginn birtist alllöng grein í vinstrisinnaða dagblaðinu Information þar sem inngangurinn – með tilvitnun frá fyrrverandi forsætisráðherra – hljómaði þannig: „Þetta gengur ótrúlega vel“. Síðan sagði blaðamaðurinn frá því að rúmlega fjórði hver stjórnmála- og hagfræðinemi væri af öðru þjóðerni en dönsku, og eins hafi á lægra stigi tekist í stórum stíl að fá karla og konur af öðru þjóðerni en dönsku af bótum og yfir í launuð störf þannig að nú eru þeir orðnir skattgreiðendur.

Í greininni staðfesti framkvæmdastjóri Samtaka nýbúa í Danmörku, Torben Møller Hansen, þau góðu tíðindi að Danmörk sé fyrir alvöru farin að fá innflytjendur í störf.

Í aprílbyrjun boðaði Birthe Rønn Hornbech ráðherra innflytjendamála sömu tíðindi, en annars hefur hún verið mikið gagnrýnd. Í fréttatilkynningu benti hún á að búið væri að uppfylla takmark ríkisstjórnarinnar frá árinu 2004 um að fá 25.000 fleiri danska nýbúa í störf fyrir árið 2010. Markmiðið var sett fram í skjali ríkisstjórnarinnar „Ný markmið“ frá því í febrúar 2005 þar sem fram kemur að 60.000 fleiri ættu að fá starf fyrir árið 2010. Þar af ættu allt að 25.000 að vera nýbúar – þ.e. innflytjendur frá öðrum löndum en Vesturlöndum og afkomendur þeirra. Það var skilyrði fyrir markmiðinu að taka ætti með í reikninginn lýðfræðilega þróun – þ.e. að fleiri á vinnufærum aldri kæmu út á vinnumarkaðinn á tímabilinu.

Árið 2004 voru um það bil 94.000 nýbúar frá öðrum löndum en Vesturlöndum í störfum í Danmörku. Árið 2008 var fjöldinn kominn upp í 120.000 nýbúa þegar búið er að leiðrétta eftir lýðfræðilegri þróun. Þar með hefur störfum nýbúa fjölgað um nálægt 26.000 frá 2004 til 2008.

„Þegar ríkisstjórnin setti fram markmiðið um 25.000 fleiri innflytjendur í starfi árið 2004 var það mjög metnaðarfullt markmið, og margir efuðust mjög um að það næði fram að ganga. Það gleður mig því að markmiðinu skuli þegar vera náð“, sagði ráðherra innflytjendamála.

Ein skýringin er sú að Danmörk – þar til nú – hafi notið efnahagslegra framfara árum saman og þess vegna hafi fyrirtækin orðið að keppast um að ná í allan þann starfskraft sem í boði hefur verið. En jafnframt sýna tölur frá menntunarsviði að fleiri nýbúar eru að mennta sig á unglingastigi eða í framhaldsmenntun og nýjar rannsóknir sýna að innflytjendum sjálfum finnst þeir vera farnir að samlagast dönsku samfélagi betur.

Þessi gleðitíðindi ná ekki eyrum fólks fyrir skothríðinni á götum Kaupmannahafnar – en þau eru staðreynd og þeim fjölgar reyndar stöðugt.

Höfundurinn ber sjálfur ábyrgð á innihaldi greinarinnar