Nú vitum við að enginn nýr loftslagssamningur sem kveður á um minni losun gróðurhúsalofttegunda var undirritaður í Kaupmannahöfn. Heimurinn var ekki tilbúinn til að semja um verulegar takmarkanir á losunarheimildum. „Vínið var ekki nógu þroskað til að hægt væri að selja það”, eins og einn samningamaður orðaði það.

En menn hafa ekki gefið upp vonina um að koma saman alþjóðlegum loftslagssáttmála. Á vettvangi Evrópusambandsins er verið að greina niðurstöðurnar frá Kaupmannahöfn og vinna að stefnu til framtíðar. Vestanhafs er Barck Obama Bandaríkjaforseti að undirbúa lagabreytingar sem eru forsenda þess að Bandaríkin geti orðið aðili að alþjóðlegum loftslagssáttmála. Fulltrúar þeirra fjögurra ríkja heims sem eru í mestum vexti; Brasilíu, Suður-Afríku, Kína og Indlands, hittust nýlega til að ræða sameiginlegar aðgerðir í loftslagsmálum. Þau eru staðráðin í að leggja sitt af mörkum til að næsta loftslagsráðstefna, sem haldin verður í Cancun í Mexíkó í lok ársins, skili árangri. Mexíkóskir ráðamenn, sem munu leiða viðræðurnar, gera sér einnig miklar vonir um að sameina þjóðir heims við samningaborðið í lok ársins.

Norrænt átak til að knýja fram alþjóðlegan loftslagssáttmála

Norðurlönd hófu sameiginlegt átak til að knýja fram samning á Kaupmannahafnarráðstefnunni með því að Norræna ráðherranefndin setti svokallað COP15-hóp á laggirnar í byrjun árs 2008. Norðurlandaþjóðir ætluðu sér að vera í lykilhlutverki í krafti þess að ráðstefnan fór fram í Kaupmannahöfn undir stjórn Dana, og á sama tíma og Svíar fóru með formennsku í ESB. „COP 15 er norrænt samsæri” var fyrirsögn í The Guardian þegar norska Nóbelsnefndin tilkynnti skömmu áður en  ráðstefnan hófst að Obama, nýr Bandaríkjaforseti,  hlyti friðarverðlaunin. Margt þótti benda til þess að Norðmenn hefðu með þessu vali verið að leggja Dönum og Svíum lið í samningsferlinu.

Markmið COP 15-hópsins var að stuðla að árangursríkum leiðtogafundi frá sjónarhóli Norðurlanda, með því að styðja við bakið á samningamönnum norrænu ríkjanna í mikilvægustu málaflokkum í viðræðnuum. Hópurinn var skipaður sérfræðingum frá öllum norrænu ríkjunum og sjálfsstjórnarsvæðunum, auk áheyrnarfulltrúa frá skrifstofu Norrænu ráðherranefndarinnar. Verkefni hópsins fólst í því að skipuleggja fundi, málþing og vinnusmiðjur um helstu viðfangefni samningsins. Auk þess átti hópurinn að hrinda úr vör rannsóknum og greiningarvinnu um þau málefni sem helst brunnu á mönnum í alþjóðlega samningsferlinu.

Í byrjun ársins gerði COP 15-hópurinn grein fyrir þeim málefnum í samningsferlinu sem styðja þyrfti með frekari rannsóknum og fundarhöldum. Tíu málaflokkar voru tilgreindir; að mæla, rannsaka og staðfesta aðgerðir í loftslagsmálum (MRV), sértækar aðgerðir fyrir hvert svið,  skógrækt, losunarheimildir vegna alþjóðlegra samgangna og flutninga, aðlögun að loftslagsbreytingum, miðlun á tæknikunnáttu, fjármögnun, langtímamarkmið, mælanlegar greiningar og lögformleg atriði. Norræna ráðherranefndin mun fjármagna frekara starf á þessum sviðum.

Í sumum málaflokkum hefur hópurinn kvatt til sín samningamenn hvaðanæva að úr heiminum til að ræða einstök samningsatriði, t.d. hvaða losunartakmarkanir séu nauðsynlegar til að ná fram því markmiði að hlýnun jarðar verði ekki meiri en tvær gráður. Þá hefur hópurinn kallað saman samningamenn frá löndum sem eiga sérlegra hagsmuna að gæta í öðrum málaflokkum og stuðlað að óformlegum viðræðum til að höggva á hnúta í samningsferlinu. Síðast en ekki síst hefur hópurinn kallað saman norræna samningamenn í loftslagsviðræðunum til að ræða sameiginleg hagsmunamál, t.d. hvernig draga megi úr koltvísýringslosun frá skipum og hvernig koma megi skógrækt að í nýjum loftslagssáttmála sem leið til að kolefnisjafna.

Hvernig gagnast störf hópsins Norðurlöndum sem heild?

Störf hópsins hafa hnikað samningsferlinu áfram í málaflokkum sem skipta miklu máli fyrir Norðurlönd (t.d. á sviði skógræktar og viðskipta með kolvísýringskvóta) Samningamenn, sem starfa í norrænum ráðuneytum og ráðamenn, hafa fengið tækifæri til að skiptast á skoðunum og reynslu. Störf hópsins hafa stuðlað að því að metnaðarfull samningsmarkmið Norðurlanda hafa orðið sýnileg.

Til að upplýsa almenning og fjölmiðla á Norðurlöndum um alþjóðlega samningsferlið hefur hópurinn staðið fyrir upplýsingafundum í Helsinki, Kaupmannahöfn, Reykjavík, Stokkhólmi og Þórshöfn í Færeyjum. Harald Dovland, fyrrum aðalsamningamaður Norðmanna sem var í aðalhlutverki í samningunum um Kýótó-bókunina, hefur setið þessa fundi. Hópurinn stóð einnig fyrir nýjung í upplýsingamiðlun þegar opnuð var bloggsíða um loftslagsmál, þar sem daglega var gefin skýrsla um gang samningaviðræðnanna í Kaupmannahöfn.

Alls hefur norræni COP 15-hópurinn staðið fyrir 31 fundi, vinnusmiðju og málþingi með samningamönnum. Á nokkrum þessara viðburða hafa þáttakendur alfarið verið frá Norðurlöndum, en á öðrum hvaðanæva að úr heiminum. Hópurinn hefur gefið út 10 rannsóknarskýrslur og einblöðung um loftslagsmál.

Mikil vinna fram undan

Norrænu umhverfisráðherrarnir leggja ríka áherslu á að veita samningamönnum Norðurlanda faglegan stuðning. Þess vegna hefur Norræna ráðherranefndin ákveðið að COP 15 - hópurinn eigi að halda áfram störfum á árinu 2010 og fram á árið 2011.

Kaupmannahafnarráðstefnan skilaði einu niðurstöðuskjali, Copenhagen Accords, sem þó var ekki formlega samþykkt af samningsaðilum. Það þýðir að staða þessa skjals er enn óljós og að blása þarf lífi í efnisatriði þess með frekari viðræðum. Þau atriði sem fjallað er um í skjalinu eru MRV, hlutur skógræktar, fjármögnun, sveigjanlegar aðferðir (koltvísýringsmarkaður) og tækniyfirfærsla. Þessi málefni verða líka meginviðfangsefni COP-15 hópsins á þessu ári.

Höfundurinn ber sjálfur ábyrgð á innihaldi greinarinnar