Fyrir ráðstefnuna sagði íslenski umhverfisráðherrann, Svandís Svavarsdóttir, að þótt mismiklar vonir væru bundnar við niðurstöðuna væri allir sammála um mikilvægi þess að þjóðir heims kæmu að samkomulagi þar sem allir tækju að sér skuldbindingar til að snúa við válegri þróun í loftslagsmálum. „Ísland vill vera fullgildur þátttakandi að samningaviðræðunum, sýna ábyrgð og vera raunverulega þjóð meðal þjóða. Þannig skiptir þátttakan máli fyrir sjálfsmynd og ásýnd Íslands í samspili við aðrar þjóðir og á alþjóðavettvangi.“

Á ráðstefnunni sjálfri hélt umhverfisráðherrann ræðu og lagði þar áherslu á að Ísland væri tilbúið að taka á sig umtalsverðan niðurskurð á losun gróðurhúsalofttegunda á komandi árum í samvinnu við önnur ríki. Í samvinnu við Evrópusambandið myndi Ísland vinna að markmiði um að minnka losun um allt að 30% til 2020, miðað við 1990, að því gefnu að metnaðarfullt alþjóðlegt samkomulag í loftslagsmálum næðist. Þá sagði ráðherra, að Ísland stefndi að því að verða loftslagsvænt ríki. Nú þegar sæju endurnýjanlegir orkugjafar Íslendingum að fullu fyrir rafmagni og hita og stefnt væri að því að hætta notkun jarðefnaeldsneytis fyrir bíla og skip. Skógrækt og landgræðsla væru mikilvægar aðgerðir í loftslagsmálum. Endurheimt skóga og votlendis væru leiðir til að efla líffræðilega fjölbreytni, auk loftslagsávinningsins.

Jákvætt smáskref

Þrátt fyrir nokkur blaðaskrif og umræður í fjölmiðlum fyrir ráðstefnuna var áhugi almennings á Íslandi merkjanlega lítill. Hið sama var uppi á teningnum eftir ráðstefnuna. Þá lýsti umhverfisráðherrann vonbrigðum sínum með að niðurstaðan væri ekki lagalega bindandi, enda er þar hvorki að finna nein mörk fyrir útblástur, sem skuldbinda ríki, né er þar að finna ákvæði um hvernig framkvæma eigi sáttmálann. Ráðherrann sagði niðurstöðurnar þó jákvæðar, þótt skrefið væri lítið.

Umræðan um loftslagsráðstefnuna varð ekki öllu meiri. Vissulega er hægt að vísa til ótal aðkallandi mála, sem Íslendingar glíma við nú um stundir og einoka alla opinbera umræðu. Þjóðin er að reyna að taka á efnahagsvanda án fordæma. Og svo virðist sem loftslagsmálin séu „góðærismál“ í hugum margra þegar allt kemur til alls. Núna vekja þau ekki athygli, því önnur mál - og að flestra mati brýnni -, eru framar í forgangsröðinni. Yfirlýsingar svokallaðs Þjóðfundar, sem var kallaður saman á Íslandi í nóvember, voru á aðra lund, því þar voru menn sammála um nauðsyn virðingar fyrir umhverfinu. Sú áhersla sést ekki á opinberum vettvangi.

Þótt fáir taki til máls um umhverfismál segjast þó ríflega 40% þjóðarinnar hafa miklar áhyggjur af loftslagsbreytingum og hækkun á hitastigi jarðar, ef marka má skoðanakönnun í ársbyrjun. Tæp 27% hafa hins vegar litlar áhyggjur af þessum málum. Fjörutíu prósentin eru alla vega ekki að viðra áhyggjur sínar í fjölmiðlum.

Fuglar í votlendi og ESB

Annar ríkisstjórnarflokkanna, Vinstri grænir, hélt flokksráðsfund um miðjan janúar, þar sem sæti áttu þingmenn og varamenn þeirra, sveitarstjórnarmenn flokksins og fleiri helstu forystumenn. Eins og venja er á slíkum fundum ræddu fundarmenn um hin ýmsu mál, sem á þeim brenna. Eftir fundinn gerðu andstæðingar flokksins grín að ályktunum hans um vernd votlendisfugla og búsvæða þeirra og að Vinstri grænir lýstu sérstakri ánægju sinni með áherslur umhverfisráðuneytisins um endurheimt votlendis. Þótti þetta augljóslega heldur ómerkilegt fundarefni, í ljósi þess að flokkurinn lét alveg undir höfuð leggjast að minnast einu orði á mál málanna, Icesave. Í rúmt ár hefur nánast ekkert annað komist að í stjórnmálum en þessi deila Íslendinga við Breta og Hollendinga um hvernig haga beri greiðslum Íslendinga vegna Icesave-reikninga Landsbankans í löndunum tveimur. En Vinstri grænir ályktuðu um umhverfismál og urðu þar með skotspónn háðsyrða.

Þótt Vinstri grænir hafi ekki átt allt háðið skilið, enda flokkurinn aðeins samkvæmur sjálfum sér í áherslum á umhverfismál, þá sætti vissulega furðu að flokkurinn sem fjármálaráðherra ríkisstjórnarinnar leiðir, gæti skautað alveg framhjá Icesave. En fundarmenn viku sér hins vegar ekki undan þegar kom að öðru álitamáli, hugsanlegri aðild að Evrópusambandinu.  Flokkurinn situr í ríkisstjórn, sem hefur sótt um aðild að ESB. Í ályktun fundar flokksmanna um Evrópumál segir hins vegar: „Flokksráðið ítrekar andstöðu Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs við hugsanlega aðild Íslands að Evrópusambandinu. Þrátt fyrir að nú hafi verið sótt um aðild að sambandinu, er það eindreginn vilji flokksráðs að Ísland haldi áfram að vera sjálfstætt ríki utan Evrópusambandsins. Flokksráð Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs hvetur ráðherra, þingmenn og félagsmenn Vinstri grænna um allt land til að halda stefnu flokksins um andstöðu við aðild Íslands að ESB á lofti og berjast einarðlega fyrir henni.“

Ekki fylgdi sögunni hvernig þingmenn og ráðherrar Vinstri grænna, sem sátu á þessum flokksráðsfundi, eiga að berjast einarðlega gegn aðild að ESB á sama tíma og flokkurinn situr í ríkisstjórn sem stefnir að aðild.

Klökkur rannsakandi

Hæpið er að umhverfismálin komist á dagskrá á næstunni. Þegar ekki er tekist á um Icesave og aðild að Evrópusambandinu er rætt um sérstaka rannsóknarnefnd Alþingis. Nefndin var sett á laggirnar til að kanna fall íslensku bankanna í október 2008 og tengda atburði. Henni var falið að safna upplýsingum um staðreyndir málsins, draga upp heildarmynd af aðdraganda bankahrunsins og meta hvort um mistök eða vanrækslu hafi verið að ræða við framkvæmd laga um fjármálastarfsemi á Íslandi og eftirlit með henni og hverjir kunni að vera ábyrgir.

Verkefnið er ærið og þjóðin bíður niðurstöðunnar í ofvæni. Og hefur fengið að bíða lengi. Nefndin átti að skila niðurstöðum eigi síðar en 1. nóvember á síðasta ári, en tilkynnti hálfum mánuði fyrr að hún yrði að fá lengri frest. Þá hafði einn nefndarmanna látið hafa eftir sér að engin nefnd hefði þurft að færa þjóð sinni jafn slæmar fréttir og þessi nefnd, svo fáir tóku töfinni fagnandi. Skýrslan átti hins vegar að vera tilbúin 1. febrúar 2010.  Hinn 25. janúar bað nefndin enn um frest og nú á skýrslan að vera tilbúin í lok febrúar. Annar nefndarmaður sagði, aðspurður hvor hann sæi íslenskt samfélag öðrum augum eftir störf sín við gerð skýrslunnar, að hann hefði „oft verið gráti nær og mjög pirraður“ við gerð skýrslunnar. Ekki er að furða að þjóðin bíði óþolinmóð eftir hinu slæmu fréttum, sem nær græta nefndarmann, hvað þá þegar sami nefndarmaður bætir við að kannski sé réttast að þjóðin öll taki sér 2-3 daga frí eftir útgáfu hennar, svo allir geti lesið nægju sína.

Þegar nefndin fékk fyrri frestinn þótti mörgum það súrt í broti, en nokkurra vikna bið virtist þó engu skipta. Núna er annað uppi á teningnum. Í ársbyrjun neitaði forseti Íslands að skrifa undir lög um Icesave-skuldbindingarnar og vísaði þeim þar með til þjóðaratkvæðagreiðslu. Sú atkvæðagreiðsla á að fara fram 6. mars. Stjórnmálamenn, hvort sem eru í stjórn eða stjórnarandstöðu, eru flestir á því að ótækt sé að ganga til þjóðaratkvæðagreiðslu um svo stórt mál sem Icesave-málið er, nema landsmenn hafi fengið að kynna sér skýrsluna. Í netkönnun kom fram að um 80% þjóðarinnar eru sama sinnis.

Höfundurinn ber sjálfur ábyrgð á innihaldi greinarinnar