Sendierindrekar í Brussel hlakka til 1. júlí en þá tekur Svíþjóð við formennsku í Evrópusambandinu af Tékklandi. Undanfarnir mánuðir hafa einkennst af því að svo virðist sem rótleysi hafi ríkt í ESB þar sem Tékkum hefur mistekist að sýna myndugleik sinn innan sambandsins vegna ósamkomulags innanlands og því hafi aðildarríkin tekist á opinberlega um það hvernig bregðast eigi við þeim hrikalegu efnahagserfiðleikum sem nú ríkja.

Nú eru uppi mjög sterkar óskir um að tekin verði upp lágværari vinnubrögð. Og Svíþjóð sem þekkt er fyrir áreiðanleika og fyrir að hafa yfir að ráða hæfum sendierindrekum og góðri samningahæfni virðist vera hentugt land til að axla þá ábyrgð.

En á sama tíma og fagna má því að Svíþjóð taki við fleyinu þá verður sú staðreynd ekki umflúin að líklega verða næstu sex mánuðir hinir erfiðustu sem formannsland hefur nokkurn tíma staðið frammi fyrir.

Í Stokkhólmi er tvöfaldur þrýstingur bæði vegna alþjóðlegrar efnahagslegar niðursveiflu sem nú þegar hefur leitt til atvinnuleysis margra milljóna Evrópubúa og vegna sveiflukenndrar stefnu stofnana ESB.

Þegar Svíþjóð tekur við formennskunni í byrjun júlí mun Brussel vera í „bíða og sjá-ástandi“ þar sem beðið er eftir að Írar kjósi í þjóðaratkvæðagreiðslu um Lissabon-sáttmálann, sem inniheldur nýjar reglur um stofnanir ESB sem straumlínulagar starfsemi stofnananna, fjarlægir neitunarvald landa í flestum pólitískum málaflokkum og færir Evrópuþinginu meiri völd varðandi lagasetningu.

Írland mun kjósa um Lissabon-samninginn öðru sinni í byrjun október. Skoðanakannanir benda til þess að þeir samþykki hann að þessu sinni. En fram að kjördegi á Írlandi er óvíst hvort ESB muni standa frammi fyrir pólitískri óreiðu, hafni Írar samningnum, eða hvort þar hefjist hrossakaup um öll nýju embættin sem þarf að skipa í, samþykki Írar samninginn.

Hvort sem samningurinn verður samþykktur eða felldur mun niðurstaðan krefjast mikillar útsjónarsemi og lipurðar af hálfu Svía til að halda athygli aðildarríkjanna á þeim málum sem efst eru á baugi, svo sem loftlagsbreytingum og á vinnu gegn efnahagslegu niðursveiflunni sem ríkir um allan heim.

Auk niðurstöðunnar í þjóðaratkvæðagreiðslunni á Írlandi mun verkefnalisti Svíþjóðar þyngjast enn frekar vegna þeirrar staðreyndar að landið tekur við taumunum um sama leyti og vaktaskipti fara fram í Brussel en það gerist á fimm ára fresti.

Það þýðir að framkvæmdastjórn ESB, sem á frumkvæðið í lagasetningu sambandsins, auk þess sem hún er mikilvægur samstarfsaðili formennskulandsins hverju sinni, er á leið út á sama tíma og Evrópuþingið, sem er þriðji aðilinn í flókinni þríhliða stofnauppbyggingu sambandsins, þarf á tíma að halda til að koma undir sig fótunum eftir ESB-kosningarnar í júní.

Það mun hreint út sagt ekki gerast sérlega mikið innan veggja framkvæmdastjórnarinnar fyrr en búið er að velja allar pólitísku aðalpersónurnar en það verður ekki fyrr en í nóvember. Það mun jafnframt taka nokkurn tíma fyrir nýju valdastraumana á Evrópuþinginu að finna sér farveg en það er ákaflega mikilvægt fyrir formennskuland hvers tíma að þekkja þá vel.

Allt mun þetta koma til með að hafa áhrif á stóru réttarfarslegu málin sem eru ómeðhöndluð og Svíþjóð vonast til að greiða úr á formennskutíma sínum – þar á meðal nýjar reglur um að koma á fót nýrri evrópskri eftirlitsstofnum banka og úrlausn á flóknum samningaviðræðum um mikilvægan fjarskiptapakka sem hafnað var af síðasta Evrópuþingi á elleftu stundu vegna ágreinings um það hvort loka eigi fyrir aðgang að netinu fyrir ólöglegt niðurhal.

Meiri óviss

Og á sama tíma og það er óumflýjanleg staðreynd að formennskuland sem tekur við á ári þegar breytingar ganga í garð þarf að sjá á eftir framkvæmdastjórn og vinna með óreyndu Evrópuþingi, auk þess sem óvissan í kringum Lissabonsamninginn er hrein og klár óheppni, þá er það ljóst að pólitísk stjórnkænskubrögð sem beitt er innan sambandsins mun ekki gera Svíþjóð lífið léttara.

Leiðtogar ESB ákváðu á hefðbundnum leiðtogafundi sínum í júní að fylkjast allir að baki tillögunum um að José Manuel Barroso forseti framkvæmdastjórnar ESB fái að halda stöðu sinni annað tímabil og að gefa Írlandi allar þær tryggingar sem landið þarf til að halda aðra þjóðaratkvæðagreiðslu um Lissabonsamninginn. Báðar ákvarðanirnar eru hins vegar mikilli óvissu háðar.

Leiðtogar græningja og ýmsir leiðtogar vinstrimanna á Evrópuþinginu hafa hótað að fella José Manuel Barroso verði tillagan um hann borin undir atkvæði þingsins um miðjan júlí. Þeir vilja þess í stað að kosið verði í september svo að þeir eigi möguleika á að finna mótframbjóðanda svo hægt verði að kjósa milli tveggja. Þegar þetta er ritað hinn 19. júní virðast þeir sem að útspilinu standa ekki hafa meirihluta þingmanna með sér.

Nái „uppreisnarleiðtogarnir“ fram vilja sínum þá er ljóst að Stokkhólmur mun ekki hafa almennilegan samstarfsaðila í framkvæmdastjórninni fyrr en með haustinu. Það mun hafa mikil áhrif á það hvenær hægt verður að innleiða mikilvægar lagasetningar varðandi verulega aðkallandi mál – reglugerðir um fjármálamarkaðinn. Það er framkvæmdastjórnin sem verður að undirbúa þessi lagafrumvörp undir handleiðslu forseta hennar.

Þáttur Klaus og Sarkozy

Auk þessa hellir Vaclav Klaus forseti Tékklands olíu á eilífan stofnanaeld ESB með því að gefa í skyn að hann muni krefjast þess að tryggingar Írlands verði fyrst staðfestar af tékkneska þinginu áður en hann skrifar undir samninginn og fullgildi hann endanlega í Mið-Evrópulandinu.

Seinkun í Tékklandi myndi valda enn frekari seinkun á framkvæmd Lissabon-samningsins og valda Stokkhólmi enn frekari truflun og höfuðverk þar sem óhjákvæmilegt yrði að taka upp umræðu um að fækka framkvæmdastjórum ESB – afleiðing þess að þurfa að vinna eftir Nice-samningnum sem nú er í gildi og fengi alla sendierindreka til að fyllast skelfingu.

Á sama tíma og Vaclav Klaus sér um að halda fjörinu uppi í Mið-Evrópu mun franski forsetanum Nicolas Sarkozy að öllum líkindum takast að halda stöðu sinni í sviðsljósinu vestar í álfunni. Með sjálfhverfu sinni og háum hugmyndum um Evrópu stuðlar franski forsetinn að óstöðugleika fyrir hvaða formennskuland sem er eins og Tékkarnir hafa nú síðast fengið að kenna á.

Hann olli ótta um að nú tæki við ferill þar sem horfið væri mörg ár aftur í tímann í átt að verndarstefnu þegar hann hótaði að beygja reglur sameiginlega markaðarins fyrr á árinu og þegar hann í lok júní með pomp og prakt kynnti hugmyndir sínar um það hvernig stýra eigi Evrópu í framtíðinni.

Þannig að Stokkhólmur stendur frammi fyrir aragrúa verkefna. Ekki nóg með að menn verði að fást við daglegan rekstur og stjórn sambandsins heldur verða menn líka að tryggja betri samhæfingu í afstöðunni til efnahagskreppunnar – aðildarlöndin hafa hingað til verið allt annað en sammála; sjá til þess að aukið atvinnuleysi í kjölfar efnahagskreppunnar ógni ekki innri markaðinum; og mikilvægast af öllu, að minnsta kosti hvað varðar málaflokk sem snertir heiminn allan, að sannfæra aðildarríkin um að grafa nægilega djúpt í vasa sína til að tryggja að það náist þýðingarmikið alþjóðlegt samkomulag varðandi loftlagsmál í Kaupmannahöfn í desember.

En enginn getur þó sakað Svíþjóð um að vita ekki hvað bíður. Menn reyna meira að segja að mæta verkefninu með ákveðnum húmor sem kannski er eina leiðin til að mæta svo gífurlegu verkefni sem landið stendur frammi fyrir.

- Ég las nýlega að við stöndum frammi fyrir vatnskreppu líka og ég hugsaði með mér, af hverju ekki, bætum henni við listann,“ sagði Fredrik Reinfeldt forsætisráðherra Svíþjóðar í tengslum við viðburð í Brussel í júní.

Áheyrendurnir sem voru háttsettir stjórnarerindrekar hlógu dátt að þessu góðlátlega kaldhæðna innskoti.

Höfundurinn ber sjálfur ábyrgð á innihaldi greinarinnar