Norðurlandaráði er ætlað í samstarfi við Norrænu ráðherranefndina að vinna að sameiginlegum norrænum lausnum sem hafi jákvæð áhrif og norrænt notagildi, fyrir íbúa allra Norðurlandanna. Þetta gerir Norðurlandaráð fyrst og fremst með því að leggja fram tillögur og þrýsta á norrænu ríkisstjórnirnar.

Á einstökum fundum þingmanna og ríkisstjórna, þinginu, sem haldinn er tvisvar á ári fara fram pólitískar umræður um norræn málefni. Hefðbundið þing er haldið að hausti og þemaþing að vori.

Norðurlandaráð er opinber vettvangur þingmannasamstarfsins. Í ráðinu eiga sæti þingmenn, sem eru fulltrúar allra Norðurlandanna og Færeyja, Grænlands og Álandseyja.

Norðurlandaráð var stofnað árið 1952, þegar þörf var á bættu norrænu samstarfi að lokinni seinni heimstyrjöldinni. Afnám vegabréfaskyldu fyrir norræna borgara og réttur til búsetu í grannríki eru dæmi um árangur af störfum ráðsins.

Ákvarðanir sem teknar eru í Norðurlandaráði eru sendar til Norrænu ráðherranefndarinnar og til norrænu ríkisstjórnanna til ákvörðunar um framkvæmd.

Þingmennirnir í ráðinu lýsa ríkisstjórnirnar ábyrgar ef ákvörðunum er ekki fylgt eftir og vekja athygli ráðherra á samstarfsörðugleikum. Þetta er meðal annars gertmeð líflegum og opnum umræðum á árlegu hefðbundnu þingi ráðsins á haustin.

Umræður við ráðherra og í fyrirspurnartíma með samstarfsráðherrunum geta orðið heitar. Dæmi um gagnrýnar fyrirspurnir er spurning sem fram var lögð á þinginu 2007, þegar spurt var hvers vegna Noregur, Finnland og Svíþjóð héldu utanríkisráðherrafund án þátttöku Danmerkur og Íslands.

Hnattvæðingin, loftslagsmál og hindranir sem koma í veg fyrir frjálsa för innan Norðurlandanna eru mál sem ofarlega hafa verið á dagskrá þingmanna undanfarin ár.

Þingmenn láta sig hnattvæðingu varða

Það er erfitt fyrir litlar þjóðir að ná langt upp á eigin spýtur í stöðugt vaxandi alþjóðlegri samkeppni. Hvernig Norðurlöndin standa sig er því eitt af mikilvægustu málefnum norræna samstarfsins.

Norðurlandaráð stóð fyrir leiðtogafundi um hnattvæðingarmál árið 2006, sem mótaði upphaf að öflugu ríkisstjórnarsamstarfi með árlegri hnattvæðingarráðstefnu.

Norrænu þingmennirnir munu halda áfram að þrýsta á norrænu ríkisstjórnirnar með umræðum og frumkvæði, sérstaklega hvað varðar rannsóknir, þróun og nýsköpun.

Norðurlandaráð hefur sett á laggirnar þrýstihóp þingmanna um hnattvæðingarstarfið og vill aukna þátttöku í árlegri hnattvæðingarráðstefnu ríkisstjórnanna.

Loftslagið ræður örlögum okkar

Norrænir þingmenn hafa lengi rætt um loftslagsmál og minnkun losunar gróðurhúsalofttegundar þrátt fyrir aukna orkuframleiðslu.

Undanfarin ár hefur fjöldi tillagna verið samþykktur í Norðurlandaráði um allt frá norrænu umhverfisbílasamkomulagi, árangursríkari orkunýtingu í opinbera geiranum, metnaðarfyllri markmiðssetningu hvað varðar orkumál, enn frekari minnkun losunar, til notkunar þróunarhjálpar til að mæta lofstslagsbreytingum í fátækustu löndum heims.

Leiðtogafundur um loftslagsmál var haldinn í tengslum við Norðurlandaráðsþingið 2007. Bæði norrænu forsætis- og umhverfisráðherrarnir tóku þátt í fundinum.

Norræn framkvæmdaáætlun um loftslagsvæna samgöngustefnu, kaup á loftslagskvótum fyrir þá sem ferðast milli landa vegna norrænna funda og norrænt vöktunarkerfi vegna loftslagsbreytinga á Norðurheimskautinu eru einnig á dagskrá þingmannanna.

Loftslagsvandamál eru alþjóðleg og því verður Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna í Kaupmannahöfn 2009 í brennidepli samstarfs innan Norðurlandaráðs um loftslagsmál.

Auk nauðsynlegra ákvarðana um loftslagssamninga þrýstir Norðurlandaráð einnig á að koma á umræðum og að teknar verði ákvarðanir um alþjóðlegan vettvang þar sem tekið verði á ágreiningi um loftslagsmál og gerð verði viðbragsáætlun um loftslagsflóttamenn

Norðurlandaráð hefur lagt til fjölda viðburða með og fyrir almenning, í skólum og með sérfræðingum um orkumál í tengslum við ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna.

Hindrunum sem koma í veg fyrir frjálsa för er rutt úr vegi jafnóðum

Þróun þess sem áður var mikilvægasti árangur samstarfsins, réttur norrænna íbúa til að búa, starfa, nema og stunda atvinnurekstur alls staðar á Norðurlöndunum, heldur áfram.

Norðurlandaráð þrýsti á og fékk því framgengt að sett var á laggirnar norrænn vettvangur til að ryðja úr vegi stjórnsýsluhindrunum, með það að markmiði að aðstoða fólk sem lent hefur í vanda vegna skattlagningar eða annars þegar það flytur milli landa eða ferðast yfir landamæri til vinnu.

Að frumkvæmði Norðurlandaráðs er í undirbúningi skráning á viðskipta- og stjórnsýsluhindrunum í matvælaiðnaði á Norðurlöndunum.

Rætt er um aukið samstarf lögreglu og sameiginlega heilbrigðisþjónustu með frjálsu vali þeirra sem þjást af alvarlegum sjúkdómum, samræmdri sérfræðimenntun lækna og sameiginlega norræna lyfjastofnun með það að markmiði að lækka verðið.

Einnig samstarf yfir Eystrasalt

Samstarfið við Eistland, Lettland og Litháen fer fram í gegnum Eystrasaltsráðið en einnig á öðrum vettvangi eins og í gegnum Eystrasaltsráðstefnuna.

Dæmi um samstarfsverkefni er aukið orkusamstarf sem mun í framtíðinni hafa jákvæð áhrif á loftslagsmálin.

Verndun umhverfisins í Eystrasaltinu er sameiginlegt hagsmunamál Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna og hafa tillögur um fjölda aðgerða verið lagðar fram til að minnka ofauðgun og hættu á olíuleka.

Norðurlandaráð á einnig í samstarfi við Norðvestur-Rússland til að auka stöðugleika og hagvöxt í Norður-Evrópu. Mannaskiptaáætlun þingmanna er ein af þeim leiðum sem nýtt er og hafa um tvö hundruð rússneskir þingmenn heimsótt Norðurlöndin og skoðað norræna þingstarfsemi frá því á tíunda áratug síðustu aldar.

Norðurlandaráð telur að norræn upplýsingaskrifstofa í Minsk gæti stuðlað að samstarfi við Hvíta-Rússland.