Upplýsingar um hvaða greiðslur einstaklingar eiga rétt á í tengslum við orlofið eru á síðu um greiðslur í fæðingarorlofi.

Grundvallarreglur

Meginreglan er sú að konur eiga rétt á fjögurra vikna fæðingarorlofi fyrir fæðingu og 14 vikum eftir fæðingu. Karlar eiga rétt á tveggja vikna orlofi á fyrstu 14 vikunum. Eftir það eiga foreldrarnir 32 vikna fæðingarorlof sem þeir geta skipt á milli sín að vild. Foreldrar eiga þó aðeins rétt á fæðingarorlofsgreiðslum í 32 vikur af heildarfæðingarorlofi.

Hægt er að skipta orlofinu á ýmsan hátt. Að hluta til er hægt að skipta orlofinu milli foreldra. En einnig er hægt að lengja orlofið eða geyma hluta þess þar til barnið verður eldra.

Greiðslur í fæðingarorlofi fara eftir stöðu viðkomandi á vinnumarkaði. Flestir eiga rétt á fæðingarorlofsgreiðslum á orlofstímanum. Margir launþegar eiga þó aðeins rétt á greiðslum í hluta orlofsins.

Mælt er með því að haft sé samband við búsetusveitarfélag um vafamál og reglur varðandi fæðingarorlof.

Fyrir fæðingu

Móðir á rétt á dagpeningum í 4 vikur fyrir fæðingu ef hún tekur frí frá vinnu. Hefja má töku fæðingarorlofs og fá greiðslur:

• ef viðkomandi er í starfi sem getur skaðað hana eða ófætt barn
• ef öryggisreglur á vinnustað kveða á um að starfið sé skaðlegt viðkomandi á meðgöngu
• ef viðkomandi veikist vegna vandamála sem tengjast meðgöngu.

Viðkomandi skal tala við lækni ef hún verður veik, eða ef hún telur að hún stundi atvinnu sem getur skaðað hana eða ófætt barn.

Eftir fæðingu

Eftir fæðingu á móðir rétt á dagpeningum í 14 vikur.

Faðirinn á rétt á orlofi og dagpeningum í 2 vikur strax að lokinni fæðingu. Hann getur þó samið við vinnuveitanda um að taka vikurnar tvær seinna. Engu að síður skal hann taka þær innan 14 vikna frá fæðingu.

Auk 14 vikna orlofs móður og 2 vikna orlofs föður eiga foreldrar rétt á orlofi og dagpeningum í alls 32 vikur.

Einnig er gefinn kostur á orlofi í 32 vikur í viðbót, en á því tímabili eru ekki greiddir dagpeningar.

Foreldrar geta skipt orlofinu á milli sín

Foreldrar geta skipt 32 vikna tímabilinu á milli sín ef orlofið er tekið áður en barnið verður 46 vikna gamalt. Faðirinn getur tekið hluta af vikunum 32 fyrirfram, þó svo að barnið sé ekki orðið 14 vikna gamalt. Á þann hátt geta foreldrar tekið stærri hluta orlofsins saman.

Hægt er að lengja orlofið

Foreldrar geta lengt orlofið um 8 eða 14 vikur. Ekki er þörf á samþykki vinuveitanda. Foreldrar geta einnig skipt tímabilinu á milli sín. Vakin er athygli á því að dagpeningagreiðslur lækka samsvarandi ef orlofið er lengt. Heildargreiðslur eru því samsvarandi 32 vikna dagpeningum.

Réttur til að fresta hluta orlofsins.

Annað foreldri getur valið að fresta milli 8 og 13 vikum af orlofi foreldra. Það krefst ekki samþykkis vinnuveitanda og nefnist réttargrundað (retsbaseret) orlof. Vakin er athygli á því að orlof sem frestað er skal tekið í einu lagi og áður en barnið verður 9 ára.

Samningur við vinnuveitanda um frestun

Ef foreldrar semja við vinnuveitanda um að báðir foreldrar fresti allt að 32 vikum af orlofinu, þ.e.a.s. 64 vikum alls, eiga þeir þó aðeins rétt á fæðingarorlofsgreiðslum í alls 32 vikur. Það orlof sem foreldrar velja að fresta, geta þeir, með samþykki vinnuveitanda tekið smám saman þar til barnið nær 9 ára aldri.

Það nefnist samningsgrundað (aftalebaseret) orlof og vakin er athygli á því ekki er öruggt að nýr vinnuveitandi uppfylli samning sem gerður er við fyrri vinnuveitanda.

Minni sveigjanleiki fyrir atvinnulausa

Ef einstaklingur er atvinnulaus gildir ekki sami sveigjanleiki fyrir hann varðandi fæðingarorlof. Til dæmis getur viðkomandi framlengt orlofið um 8 vikur en ekki 14. Viðkomandi er bent á að hafa samband við atvinnuleysistryggingasjóð (A-kasse) eða sveitarfélag til þess að fá nánari upplýsingar.

Tilkynning til vinnuveitanda

Verðandi móðir skal minnst þremur mánuðum áður en fæðing er áætluð tilkynna vinnuveitanda hvenær hún reiknar með að ala barn og hvenær hún hyggst fara í fæðingarorlof.

Verðandi faðir skal tilkynna vinnuveitanda hvenær hann hyggst taka 2 vikna fæðingarorlof (feðraorlof) minnst fjórum vikum áður en orlofið hefst.

Foreldrar skulu ekki seinna en 8 vikum eftir fæðingu tilkynna vinnuveitanda hvenær þeir hyggjast koma aftur til vinnu og hvernig vikunum 32 verður skipt á milli þeirra. Ef þeir vilja framlengja orlofið eða fresta hluta þess, skal tilkynna vinnuveitanda um það á sama tíma.

Ef foreldrar nýta sér möguleikann á að fresta 8-13 vikna orlofi og hafa ekki samið um það við vinnuveitanda fyrirfram, skulu þeir tilkynna vinnuveitanda það með minnst 16 vikna fyrirvara áður en frestað orlof verður tekið.

Ef foreldrar fá ekki laun í fæðingarorlofi skulu þeir sækja um dagpeninga frá sveitarfélaginu í síðasta lagi 8 vikum eftir fæðingu. Ef foreldrar hefja töku fæðingarorlofs seinna, er frestur til að sækja um dagpeninga í síðasta lagi 8 vikum eftir fyrsta dag sem viðkomandi er ekki í vinnu.

Foreldrar geta hvenær sem er í orlofinu ákveðið að hefja störf á ný í hlutastarfi og þar með lengt fæðingarorlof með orlofsgreiðslum. Þó þarf að semja um það við vinnuveitanda ef barnið er eldra en 8 vikna. Móðir skal vera í orlofi fyrstu 2 vikur eftir fæðingu.

Tilkynning til sveitarfélagsins

Foreldrar skulu tilkynna sveitarfélagi

• þegar þeir hefja störf í fullu eða hlutastarfi að loknu orlofi
• ef þeir skipta orlofinu, þannig að hinn aðilinn taki orlof
• ef þeir eru í orlofi á sama tíma

Þetta á við hvort heldur foreldrar fá fæðingarorlofsgreiðslur eða laun frá vinnuveitanda. Ef sveitarfélagi eru veittar rangar eða ófullnægjandi upplýsingar, er hætt við að greiða þurfi tilbaka hluta af launum eða dapeningum.