Húsnæði í Danmörku
Í Danmörku er húsnæðismálum háttað á ýmsan hátt. Fólk býr ýmist í eigin (kaup)íbúðum, leiguíbúðum eða búsetaíbúðum (andelsbolig). Búsetahúsnæðið er í eigu húsfélags sem rekur fasteignina í hlutafélagi og búa félagar þess í fasteigninni.
Kaup á eignarhúsnæði
Útlendingar þurfa leyfi til þess að kaupa húsnæði í Danmörku. Ef kaupandi er ekki búsettur í Danmörku eða hefur ekki búið í Danmörku áður í samanlagt 5 ár þarf hann að sækja um leyfi hjá Dómsmálaráðuneytinu til þess að kaupa fasteign í Danmörku.
Leyfi Dómsmálaráðuneytisins er háð því að umsækjandinn hafi dvalarleyfi í Danmörku og að húsnæðið sé nýtt til búsetu allan ársins hring.
Norrænir ríkisborgarar þurfa ekki dvalarleyfi í Danmörku og því þurfa þeir ekki að framvísa dvalarleyfi þegar þeir sækja um leyfi til fasteignakaupa í Danmörku.
Ríkisborgarar frá ESB- og EES-ríkjum sem eru launafólk eða sjálfstæðir atvinnurekendur í Danmörku geta keypt fasteignir án sérstaks leyfis Dómsmálaráðuneytisins ef fasteignin er ætluð til búsetu allan ársins hring eða ef hún er nauðsynleg forsenda fyrir atvinnurekstri viðkomandi í Danmörku. Þinglýsingardómara er afhend yfirlýsing (sjá: Advokatsamfundet.dk) þess efnis að fasteignin sé hvorki sumarbústaður né sumarbústaðarlóð og verði ekki nýtt í því skyni.
Fjármögnun eignarhúsnæðis
Fjórar mismunandi tegundir lána eru í boði til þess að fjármagna fasteignakaup
- Skuldabréf (obligationslån)
- Lán í reiðufé (kontantlån)
- Vaxtagreiðslulán (afdragsfrie lån)
- Lán með breytilegum vöxtum (rentetilpasningslån)
Fjárhagslegar aðstæður kaupandans ráða því hvers konar lán eru hagstæðust hverju sinni. Er hægt að greiða húsnæðið út í hönd eða þarf að fjármagna hluta kaupverðsins? Slík atriði þarf að meta áður en ráðist er í húsnæðiskaup. Nánari upplýsingar: (Workindk.dk).
Leiguhúsnæði
Leigjendalögin (Lejeloven) kveða á um réttindi og skyldur leigjenda. Þar er einnig fjallað um viðskipti leigjenda og leigusala. Upplýsingar um leiguhúsnæði veita dönsku leigjendasamtökin (Lejernes Landsorganisation): (Lejerneslo.dk).
Leiguhúsnæði er ýmist í einkaeign eða félagslegt. Það eru langir biðlistar á félagslega leigumarkaðnum og því er erfitt fyrir útlendinga að komast þar að. Þess vegna velja útlendingar yfirleitt leiguhúsæði í einkaeign þar sem biðtíminn er styttri. Þegar húsnæði er tekið á leigu ber að hafa eftirfarandi í huga:
- Það er mjög mikilvægt að gera leigusamning, sem er í samræmi við leigjendalögin.
- Ástand leiguíbúðarinnar. Leigjendum ber að gera athugasemdir við galla á leiguhúsnæðinu í síðasta lagi 14 dögum eftir afhendingu íbúðarinnar. Að öðrum kosti geta þeir átt á hættu að þurfa að greiða sjálfir fyrir gallana.
- Þá er heillaráð að kaupa heimilistryggingu.
Kaup á búsetahúsnæði (andelsbolig)
Við kaup á búsetahúsnæði eignast kaupandinn ekki húsnæðið heldur gerist hann félagi í búsetafélaginu. Hann er því meðeigandi að eigninni og hefur afnotarétt af einni íbúð. Kaup á búsetahúsnæði felast bæði í eingreiðslu og mánaðarleigu. Eingreiðslan er tiltölulega há en þó lægri en verð á eignarhúsnæði. Margir fjármagna eingreiðsluna með búsetahúsnæðisláni. Nánari upplýsingar: (Andelsbolig.dk).
Kaup á sumarbústað
Flestir danskir sumarbústaðir eru þannig byggðir að einnig er hægt að búa í þeim að vetri til. En til þess að mega búa í þeim allan ársins hring þurfa þeir að vera skilgreindir sem heilsárshúsnæði. Sömu reglur gilda um kaup á sumarbústað og heilsárshúsnæði í Danmörku; kaupandinn þarf að vera búsettur í Danmörku eða hafa búið þar áður í samtals 5 ár. Ef þessum kröfum er ekki fullnægt er í vissum tilvikum hægt að sækja um undanþágu hjá Dómsmálaráðuneytinu. Reglur um kaup á sumarbústöðum minna um margt á reglur um kaup á heilsárshúsnæði. Nánari upplýsingar: (Bolius.dk).
