Greiðslur til foreldra við fæðingu og ættleiðingu

Foreldragreiðslur eiga að tryggja foreldrum tekjur í tengslum við barnsburð og ættleiðingu. Það er skilyrði fyrir rétti til bóta að viðkomandi eigi aðild að almannatryggingakerfinu og hafi verið í starfi með tekjur sem veita réttindi til eftirlauna. Nánari upplýsingar um aðild að almannatryggingakerfinu á heimasíðu NAV.

Hver getur fengið foreldragreiðslur?

Einstaklingur getur fengið foreldragreiðslur ef hann:

• á aðild að almannatryggingakerfinu
• hefur verið í starfi
• og hefur verið með tekjur sem veita lífeyrisréttindi í hið minnsta sex af síðustu tíu mánuðum áður en bótatímabilið hefst.

Tekjur á ársgrunni verða að vera minnst helmingur af grunnupphæð almannabóta (G). Starf í öðru EES-ríki á tímabilinu getur bæst við vinnutíma í Noregi, og einstaklingar geta átt rétt á foreldragreiðslum eftir norskum reglum þrátt fyrir að hafa ekki starfað í Noregi allan tilskilinn tíma. Mikilvægt er að hafa í huga að aðeins er tekið tillit til tekna í Noregi þegar bætur eru reiknaðar.

Tímabil þar sem einstaklingur fær atvinnuleysisbætur, sjúkradagpeninga, bætur vegna sjúkdóms barns, foreldragreiðslur, meðgöngugreiðslur, greiðslur vegna þjálfunar eftir veikindi eða slys o.fl. telst vera starfstímabil. Nánari upplýsingar á vefsíðum NAV.

Hvernig er sótt um foreldragreiðslur?

Sækja þarf um foreldragreiðslur skriflega til NAV. Þetta á við þrátt fyrir að einstaklingur sé á fullum launum frá atvinnurekanda á bótatímanum. Umsóknareyðublöð eru á vefsíðu NAV eyðublaðasafn.

Þegar eyðublað hefur verið valið, birtast leiðbeiningar. Þar skal merkja við hvaða gögn fylgja með og hvaða önnur skjöl eiga að fylgja umsókninni.

Nánari upplýsingar um hvernig sótt er um eru á vefsíðu NAV.

Hve lengi er hægt að fá foreldragreiðslur?

Bótatímabil foreldargreiðslna í Noregi er 47 vikur þar sem bætur eru 100% eða 57 vikur með 80% bótum (annars vegar 46 vikur og hins vegar 56 vikur ef fæðing átti sér stað fyrir 1. júlí 2011). Sú leið sem valin er þegar greiðslur hefjast gildir allan tímann og fyrir báða foreldra.

Ein vika er fimm dagar en ekki eru greiddar bætur fyrir laugardaga og sunnudaga. Heildargreiðsla fyrir tímabilið miðað við 80% bætur er lægri en ef greiddar væru 100% bætur.

Þremur vikum fyrir og sex vikum eftir fæðingu getur aðeins móðirin fengið bætur. Ef fæðing átti sér stað fyrir 1. júlí 2011, er feðraorlofið tíu vikur. Feðraorlof er einungis ætlað föður og það má taka út hvenær sem er þegar sex vikur eru liðnar frá fæðingu. Ef fæðing átti sér stað eftir 1. júlí 2011 á faðirinn rétt á 12 vikna feðraorlofi.

Því sem eftir er af bótavikunum (26/36 vikur) má skipta milli foreldranna en sérstakar reglur gilda um þær vikur sem faðirinn tekur. Móðirin á rétt á bótum allan tímann ef faðirinn á ekki rétt á foreldragreiðslum.

Foreldrar geta valið að skipta með sér foreldragreiðslunum. Það þýðir að þeir geta samþætt vinnu og bætur og kallast þetta sveigjanlegar foreldragreiðslur. Á þann hátt er hægt að lengja bótatímabilið. Þó er bent á að foreldragreiðslur verður að nýta áður en barnið nær þriggja ára aldri.

Á vefsíðum NAV eru nánari upplýsingar um sveigjanlega nýtingu foreldragreiðslna, hver getur nýtt sér það og hve lengi.

Hver er upphæð bótanna?

Foreldragreiðslur miðast við tekjur bótaþega, en á þeim er hámark. Greiðslurnar miðast við þau laun sem launþegar hafa þegar bótatímabilið hefst. Greitt er mánaðarlega og skattur dreginn af upphæðinni. Á vefsíðu NAV eru reiknivél fyrir foreldragreiðslur þar sem hægt að reikna hve há bótaupphæðin er.

Einnig er hægt að fá foreldragreiðslur við ættleiðingu, sem sjálfstæður atvinnurekandi og einyrki, á vefsíðum NAV eru nánari upplýsingar um þetta.

Eingreiðsla við fæðingu og ættleiðingu

Eigi einstaklingur ekki rétt á foreldragreiðslum getur hann fengið eingreiðslu við fæðingu og ættleiðingu. Viðkomandi verður að eiga aðild að almannatryggingakerfinu við fæðingu eða ættleiðingu til þess að eiga rétt á eingreiðslu. Umsókn skal senda skriflega til NAV.

Á vefsíðum NAV eru nánari upplýsingar um eingreiðslur og hvenær þær eru greiddar.

Feðrakvóti

Feðrakvóti (foreldragreiðslur ætlaðar feðrum) er 12 vikur af heildartímabili, ef barnið er fætt eftir 1. júlí 2011. Þó faðirinn taki ekki orlofið þessar vikur, getur móðirin ekki nýtt það.

Faðir á rétt á feðrakvóta þegar báðir foreldrar eiga rétt á foreldragreiðslum. Ef faðir hefur ekki verið í launuðu starfi í sex undanfarinna tíu mánaða færast vikurnar til móðurinnar. Ef barnið fæddist fyrir 1. júlí 2010 verða bæði að hafa átt rétt á foreldragreiðslum í gegnum launuð störf í a.m.k. sex af síðustu 10 mánuðum og móðirin verður að hafa áunnið sér rétt til foreldragreiðslna í a.m.k. hálfu starfi. Hafi barnið fæðst eftir 1. júlí 2010 fellur krafan um 50% starf móður niður.

Á vefsíðum NAV eru nákvæmar upplýsingar um hvenær réttur til feðrakvóta er fyrir hendi, hvernig sótt erum og hvernig faðir getur nýtt sér feðrakvótann.

Hafa ber í huga að það er skilyrði fyrir feðrakvóta að bæði móðir og faðir hafi áunnið sér rétt til foreldragreiðslna í Noregi. Ef aðeins faðirinn hefur starfað í Noregi og átt aðild að norska almannatryggingakerfinu er grunnreglan sú að hann eigi ekki rétt á feðrakvóta.

Meðmóðir

Reglur í lögum eða reglugerðum sem gilda fyrir faðir gilda einnig fyrir meðmóður. Reglur um foreldragreiðslur sem gilda fyrir faðir skal einnig nota fyrir meðmóður. Meðmóðir fær þannig sama rétt og faðir til foreldragreiðslna og sömu skyldu til að nýta feðrakvóta. Nánari upplýsingar á vefsíðu barna-, jafnréttis- og samþættingarráðuneytisins: Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet.

Foreldragreiðslur við flutninga til annars norræns ríkis

Þegar flutt er til annars norræns ríkis/EES-ríkis, eiga einstaklingar rétt á að fá foreldragreiðslur greiddar frá NAV að öðrum skilyrðum uppfylltum.

Eigi aðili rétt á foreldragreiðslum frá Noregi en flytur áður en fæðing á sér stað eða greiðslur hefjast er unnt að fá foreldragreiðslur frá Noregi. Skilyrði er að viðkomandi starfi ekki í því landi sem flutt er til fyrir barnsburð. Ef viðkomandi hefur störf í því landi sem flutt er til, á hann rétt á foreldragreiðslum samkvæmt lögum þess lands og ekki norskum lögum.

Hafið alltaf samband við NAV-skrifstofuna til að fá leiðbeiningar og upplýsingar, ef um þungun/foreldragreiðslur er að ræða og flutningur til annars lands stendur fyrir dyrum.

Foreldragreiðslur á námstíma

Ef einstaklingur er á námslánum hjá lánasjóðnum (V) getur hann fengið fæðingarstyrk þar í allt að 44 vikur. Það þýðir að sú upphæð sem að jafnaði greiðist sem lán og styrkur greiðist sem styrkur. Skilyrði fyrir því að fá fæðingarstyrk er að viðkomandi uppfylli eftirfarandi kröfur:

• Hafi fengið inngöngu í nám
• Hafi átt rétt á styrk og láni síðustu sex mánuði fyrir barnsburð/ættleiðingu.
• Að sambýlingur eða maki fái ekki foreldragreiðslur frá almannatryggingakerfinu á sama tíma.

Á vefsíðu lánasjóðsins: Lånekassen eru nánari upplýsingar um rétt til að fá fæðingarstyrk.