Almannatryggingar

Almannatryggingakerfið í Noregi nefnist folketrygden. Almannatryggingar í Noregi greiða mikinn hluta læknishjálpar, sjúkradagpeninga og atvinnuleysisbóta. Heildaryfirlit yfir bótakerfi Tryggingastofnunar og úthlutunarreglur eru á vefsíðu norsku Vinnu- og tryggingamálastofnunarinnar, NAV.

Aðild að almannatryggingakerfinu (Folketrygden)

Meginreglan er sú að allir sem eiga lögheimili í Noregi eigi aðild að almannatryggingum, svo framarlega sem þeir dvelja löglega í landinu. Aðild að almannatryggingakerfinu er nauðsynleg til þess að eiga rétt á bótum samkvæmt lögum um almannatryggingar.

Jafnvel þó einstaklingar búi í útlöndum geta þeir átta aðild að almanntryggingum ef þeir:

• starfa í Noregi
• eru norskir ríkisborgarar og starfa á norsku skipi
• eru norskir ríkisborgarar og starfa fyrir norska ríkið
• eru norskir ríkisborgarar og stunda nám erlendis með lán og styrk frá lánasjóðnum
• starfa tímabundið í útlöndum fyrir vinnuveitanda sem greiðir launatengd gjöld í Noregi

Nánari upplýsingar um undantekningar á þessum almennu ákvæðum eru á vefsíðu NAV.

Tryggingagjald

Allir sem starfa í Noregi þurfa að greiða tryggingagjald til almannatrygginga sem nema 7,8 % af launum. Tryggingagjöldin greiðast á sama tíma og skatturinn.

Heimilislæknir

Einstaklingar sem tryggðir eru í almannatryggingakerfinu og eiga lögheimili í norsku sveitarfélagi eiga rétt á heimilislækni. Heimilslæknir skal setja þá einstaklinga sem eru á lista hans í forgang. Í Noregi er þetta kallað Fastlegeordningen og er öllum frjálst að velja hvort þeir skrá sig eða ekki. Þeir sem ekki vilja skrá sig verða sjálfir að finna heimilislækni. Þeir greiða einnig hærra gjald fyrir þjónustu hans. Á vefsíðu Helseøkonomiforvaltningen (HELFO) eru nánari upplýsingar um þetta og hvernig heimilislæknir er valinn.

Sjúkrahús

Sjúkrahús í Noregi eru rekin af fyrirtækjum á vegum ríkisins. Sjúklingar geta sjálfir valið til hvaða sjúkrahúss þeir leita. Þetta nefnist Fritt sykehusvalg Norge. Nánari upplýsingar eru á vefsíðu Fritt sykehusvalg.

Heilbrigðisþjónusta

Helsenorge.no

Heilsuvefurinn helsenorge.no er opinber leiðarvísir um norska heilbrigðisþjónustu. Vefurinn veitir upplýsingar um heilbrigðismál, sjúkdóma, meðferð og réttindi.

Heimilislæknir

Við sjúkdóm skal fyrst hafa samband við heimilislækni, hann sér um að viðkomandi fái nauðsynlega meðferð og getur einnig vísað til sérfræðings. Læknirinn getur einnig aðstoðað með aðra hluti, t.d. bólusetningar og getnaðarvarnir.

Neyðaraðstoð

Ef um lífshættu að alvarleg slys er að ræða skal hringja í 113.

Læknavaktin

Læknavaktin tekur á móti sjúklingum sem þurfa aðstoð samstundis. Það er veikindi eða slys sem ekki geta beðið næsta dags.

Greiðslur sjúklinga, fríkort og læknismeðferð

Einstaklingar sem tryggðir eru í almannatryggingum greiða aðeins hluta af lækniskostnaðinum og er sá hluti kallaður egenandel (hlutur sjúklings) í Noregi. Ef greiðslur sjúklinga fara yfir ákveðin mörk fá þeir fríkort. Handhafar fríkorta fá ókeypis læknishjálp það sem eftir er af almanaksárinu. Nánari upplýsingar um greiðslur sjúklinga og fríkort á vefsíðu HELFO.

Einstaklingar sem eiga aðild að almannatryggingum og leggjast inn á sjúkrahús greiða ekki fyrir sjúkrahúsvist, lyf eða læknishjálp. Barnshafandi konur greiða heldur ekki fyrir læknisskoðanir á meðgöngu. Læknishjálp fyrir börn yngri en 16 ára er ókeypis og börn yngri en 18 ára fá einnig ókeypis sálfræðiaðstoð.

Tannlækningar

Sveitarfélögin reka opinbera tannlæknaþjónustu. Hún felst í ókeypis tannlækningum eða afslætti fyrir börn og unglinga yngri en 20 ára, geðfatlaða, eldri borgara, fólk sem á við langvarandi veikindi að stríða og fatlaða. Í sumum sveitarfélögum er einnig boðið upp á tannlækningar fyrir vissa hópa, til dæmis þá sem eiga við geðræna sjúkdóma að stríða. Nánari upplýsingar um þá aðstoð sem stendur til boða veitir viðkomandi sveitarfélag, upplýsingar um sveitarfélagið eru á vefsíðunni nettsider til Norge.no - en þar eru allar upplýsingar um hið opinbera.

Fullorðnir sem tilheyra ekki útvöldum hópum geta líka nýtt sér opinberar tannlækningar. Þeir greiða sjálfir fyrir þjónustuna. Annars tíðkast að einstaklingar fari til sjálfstætt starfandi tannlæknis og greiði sjálfir.

Meðferð bráðatilvika á Norðurlöndum

Einstaklingur sem á aðild að almannatryggingunum á einnig rétt á læknismeðferð í öðru ESB/EES-ríki auk Sviss ef viðkomandi dvelst þar tímabundið. Til þess að fá meðferð þarf að sýna evrópskt heilbrigðistryggingakort og á þá viðkomandi rétt á endurgjaldslausri þjónustu vegna sjúkdóms samkvæmt reglum dvalarlandsins. Þannig eiga borgarar ESB með evrópskt heilbrigðistryggingakort einnig rétt á nauðsynlegri læknismeðferð í Noregi þegar þeir dvelja tímabundið í landinu. Hægt er að panta heilbrigðistryggingakort og lesa sér til um reglurnar á vefsíðu HELFO.

Norrænu ríkin hafa gert með sér samning sem kveður á um að norrænir borgarar þurfi ekki að sýna evrópskt heilbrigðistryggingakort ef þeir veikjast í öðru norrænu ríki. Kostnaður við læknismeðferð er heldur ekki jafnaður út á milli landa.

Einstaklingur sem starfar í Noregi en býr í öðru ríki

Einstaklingur sem á aðild að norska almannatryggingakerfinu sem starfsmaður norsks vinnuveitanda, en er ríkisborgari annars EES ríkis og býr þar, á rétt á vottorði E 106. Það veitir viðkomandi sömu réttindi og þegnum viðkomandi lands á nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu innan opinbera heilbrigðiskerfisins í dvalarlandinu.

Eftirlaunaþegi með eftirlaun frá Noregi

Ef einstaklingur flytur frá Noregi sem eftirlaunaþegi á hann oftast nær ekki lengur aðild að norska almannatryggingakerfinu. Það þýðir að viðkomandi á ekki lengur rétt á meðferð í Noregi og rétturinn til að hafa heimilislækni fellur niður. Viðkomandi fær heldur ekki evrópskt heilbrigðistryggingakort frá Noregi, heldur sækir um það í nýju búsetulandi. Hægt að að sækja um frjálsa aðild að almannatryggingakerfinu hjá alþjóðadeild NAV (NAV Internasjonalt).

Ef einstaklingur fær lífeyri frá hinu opinbera og er norrænn ríkisborgari sem flytur til annars norræns ríkis, á viðkomandi rétt á heilbrigðisþjónustu samkvæmt reglum búsetulandsins. Þá fær hann endurgreidd útgjöld vegna læknisþjónustu á sama hátt og aðrir lífeyrisþegar í landinu.

Nánari upplýsingar um réttindi í heilbrigðiskerfinu erlendis með aðild að almannatryggingakerfinu eru á vefsíðu HELFO sine nettsider.