Að finna húsnæði

Ýmsar leiðir eru til að finna íbúðarhúsnæði í Noregi:

• Hægt að finna auglýsingar um íbúðir til sölu og leigu í stóru dagblöðunum, í staðarblöðum og á stærstu auglýsingasíðunum á Netinu, eins og t.d. www.finn.no, www.zett.no, www.hybel.no, www.leieboerforeningen.no.
• Hægt er að hafa samband við fasteignasala eða lögfræðinga sem reka húsnæðismiðlun. Sömu aðilar eru einnig fasteignasalar.
• Frístundahús eða sumarbústaðir (hytte) eru yfirleitt auglýstir í dagblöðum, á netinu og hjá fasteignasölum.
• Þá er hægt að hafa samband við húsnæðisfélög í viðkomandi sveitarfélagi. Fólk skráir sig í húsnæðisfélag til þess að komast á biðlista eftir húsnæði.
• Eins má hafa samband við viðkomandi sveitarfélag. Í mörgum sveitarfélögum er skortur á húsnæði og því geta biðlistar oft verið langir. Þegar þannig stendur á geta sveitarfélögin aðeins aðstoðað þá sem eru í mestri þörf fyrir húsnæði.
• Námsmenn geta sótt um námsmannaíbúðir hjá félagsstofnun stúdenta á viðkomandi námsstað.

Erlendum ríkisborgurum og fólki sem búsett er erlendis er yfirleitt heimilt að kaupa húsnæði eða fasteignir í Noregi. Þó ber að hafa í huga að búsetukröfur eru í búsetafélögum. Sérleyfislögin kveða einnig á um búsetukröfu í vissum fasteignum.

Nánari upplýsingar um húsnæði í Noregi, búsetukröfur og sérleyfislögin eru á opinberu vefsíðunni Norge.no undir fyrirsögninni „Bolig og eiendom“ og á vefsíðu leigjendasamtakanna.

Í Noregi eru mismunandi tegundir búsetuforma. Þeim má skipta í þrjá meginflokka:

- eignaríbúð
- búseturéttaríbúð
- leiguíbúð

Eignaríbúð

Eignaríbúð er íbúð í eigu einstaklings. Norrænir ríkisborgarar geta keypt húsnæði í Noregi samkvæmt reglum um frjálsa för einstaklinga, búseturétt (etableringsrett) og þjónustu fyrir ríkisborgara á EES-svæðinu. Í sumum sveitarfélögum þarf að greiða fasteignaskatt, nánari upplýsingar fást hjá sveitarfélaginu.

Fjármögnunarleiðir við fasteignakaup

Stofnunin Den norske Husbanken býður upp á byrjunarlán og grunnlán til einstaklinga sem ekki geta fengið lán í banka eða vantar eigið fé. Þetta geta til að mynda verið barnafjölskyldur, einstæðir foreldrar, flóttamenn eða hreyfihamlaðir. Húsnæðið verður að uppfylla ákveðin skilyrði til að hægt sé að fá aðstoð frá Husbanken. Sótt er um í því sveitarfélagi sem viðkomandi býr í. Sveitarfélagið ákveður hvort lán er veitt og hversu há upphæðin er. Nánar á vefsíðu Husbanken.

Algengustu húsnæðislán sem stóru einkabankarnir bjóða eru:

• Húsnæðislán með föstum vöxtum.
• Húsnæðislán með breytilegum vöxtum.
• Húsnæðislán með vaxtaþaki
• Afborgunarlaus lán (einungis greiddir vextir)
• Lán til fyrstu húsnæðiskaupa

Á vefsíðu Fjármálagáttarinnar er yfirlit yfir banka í Noregi og hvað þeir bjóða.

Búseturéttaríbúð

Búseturéttaríbúðir eru húsnæðisgerð á milli eigin íbúðar og leiguíbúðar. Þær eru tvenns konar, búseturéttaríbúðir og hlutabréfaíbúðir (aksjeleiligheter). Búseturéttaríbúðirnar eru í eigu búseturéttarfélags, sem er fyrirtæki og lögaðili. Einstaklingar sem búa í búseturéttaríbúð eiga ekki húsnæðið, en eiga hlut í búseturéttafélaginu. Viðkomandi á þannig ekki beint hlut í búseturéttaríbúðinni en hluturinn veitir honum einkarétt á að nota ákveðna íbúð í búseturéttafélaginu (búseturétt). Viðkomandi greiðir leigu en er jafnframt meðeigandi í gegnum hlut eða hlutabréf. Nánari upplýsingar um kaup á búseturéttaríbúð eru á vefsíðu Forbrukerrådet. 

Leiguhúsnæði

Til eru ýmsar ólíkar tegundir leiguhúsnæðis, t.d. leiga á einbýlishúsi, íbúð í blokk, sambýli, herbergi með aðgangi að þjónustu í heimahúsi eða þar til gerðu húsi, námsmannaíbúðir og starfsmannaíbúðir. Oft er hægt að fá framleigusamning, en þá er húsnæðið leigt af þeim einstaklingi sem er með leigusamninginn. Oft er farið fram á fyrirframgreiðslu (depositum) þegar húsnæði er leigt og mælt er með því að gerður sé leigusamningur til þess að öll atriði séu skýr. Gagnkvæmur uppsagnarfrestur er yfirleitt einn mánuður ef ekki er kveðið á um annað, annað hvort skriflega eða munnlega. Hægt er að nálgast drög að húsaleigusamningi á vefsíðu neytendasamtakanna.

Reglur um húsaleigu

Kveðið er á um réttindi og skyldur leigutaka (þess sem leigir) og leigusala (þess sem leigir út) í norsku húsaleigulögunum. Þar kemur m.a. fram að stofna skal bankareikning vegna fyrirframgreiðslu í nafni leigutaka. Stofna þarf reikning fyrir hvern leigusamning og er það leigusali sem ber kostnað af því að stofna fyrirframgreiðslureikning. Bæði leigusali og leigutaki eiga lögfestan rétt á fá tilkynningu áður en bankinn greiðir tryggingafé til leigusala eða leigjanda.

Nánar um leigulögin á vefsíðu neytendasamtakanna.

Húsnæðisstyrkur

Húsnæðisstyrkur er styrkur frá hinu opinbera sem Husbanken og sveitarfélögin hafa umsjón með. Húsnæðisstyrkurinn er ætlaður til að aðstoða einstaklinga með lágar tekjur og há útgjöld vegna leigu, við að koma sér upp eða búa áfram í öruggu og góðu húsnæði. Skrifstofa sveitarfélagsins sem sér um húsnæðisstyrk tekur við umsóknum og svarar almennum spurningum um styrkinn. Nánar um húsnæðisstyrk á vefsíðu Husbanken.