Atvinnuleysissjóðir og dagpeningar

Ef einstaklingur starfar í Danmörku gilda danskar reglur um almannatryggingar í flestum tilfellum um hann. Það þýðir að viðkomandi þarf að skrá sig í atvinnuleysissjóð (A-kasse) til þess að vera atvinnuleysistryggður.

Atvinnuleysissjóðirnir eru einkarekin félög sem venjulega eru tengd stéttarfélögum og öðrum fagtengdum samtökum.

Í Danmörku er öllum frjálst að velja hvort þeir vilja vera aðilar að atvinuleysissjóði, en flestir velja það, því aðildin veitir fjárhagslegt öryggi við atvinnuleysi.

Hægt er að vera tryggður vegna hlutastarfs eða fullrar atvinnu. Gjald vegna fullrar atvinnu er hærra en aftur á móti eru greiðslur hærri ef viðkomandi verður atvinnulaus.

Til þess að gerast aðili að atvinnuleysissjóði skal hafa samband við sjóð sem tengist þeirri atvinnugrein sem viðkomandi starfar við. Skrá yfir atvinnuleysissjóði liste over a-kasser er á vefsíðu vinnumálastofnunar.

Nánari upplýsingar um almannatryggingar á Norðurlöndum eru á norrænu velferðargáttinni: Nordsoc.

Atvinnuleysisbætur

Upphæð atvinnuleysisbóta er háð fyrri tekjum og er því mismunandi fyrir hvern og einn. En almenna regla er sú að:

• Hægt er að fá atvinnuleysisbætur 5 daga vikunnar.
• Á þriggja ára tímabili er hægt að fá bætur frá sjóðnum í tvö ár að hámarki.
• Einstaklingar geta átt rétt á atvinnuleysisbótum til 65 ára aldurs.
• Bætur geta numið allt að 90% af launum, þó er kveðið á um hámarksupphæð bóta.

Til þess að fá atvinnuleysisbætur þarf viðkomandi að:

• vera skráður sem atvinnuleitandi á næstu vinnumiðlun frá fyrsta degi atvinnuleysis
• hafa verið aðili að atvinnuleysissjóði í a.m.k. eitt ár
• hafa verið í starfi sem launþegi í a.m.k. 52 vikur á síðustu þremur árum, ef viðkomandi er tryggður vegna fullrar atvinnu
• hafa verið í starfi sem launþegi í a.m.k. 34 vikur á síðustu þremur árum, ef viðkomandi er tryggður vegna hlutastarfs
• hafa verið sjálfstæður atvinnurekandi á samsvarandi tímabili
• vera tilbúinn til að fara út á vinnumarkaðinn. Það þýðir m.a. að viðkomandi skal sækja um og vera tilbúinn að hefja starf
• staðfesta atvinnuleit vikulega á vefsíðunni: Jobnet.dk.

Nánari upplýsingar um atvinnuleysisbætur á vefsíðunni: borger.dk.

Atvinnuleit í öðru norrænu ríki á meðan dagpeningar eru þegnir frá Danmörku

Ef einstaklingur fær greiddar bætur í Danmörku getur hann tekið þær með sér í þrjá mánuði á meðan hann leitar að starfi í öðru norrænu ríki eða EES-ríki. Hann skal þó uppfylla ákveðin skilyrði:

• vera aðili að dönskum atvinnuleysissjóði
• eiga rétt á bótum daginn sem farið er frá Danmörku
• hafa verið skráður hjá vinnumiðluninni sem atvinnulaus og tilbúinn til að hefja starf, í a.m.k. fjórar vikur eftir að hann varð síðast atvinnulaus

Til þess að fá danskar atvinnuleysisbætur á meðan leitað er að starfi erlendis skal viðkomandi hafa vottorð frá atvinnuleysisjóðnum. Vottorðið kallast PD U2 ef sótt er um vinnu í Svíþjóð eða Finnlandi, en E-303 ef sótt er um vinnu í Noregi og á Íslandi.

Þegar komið er til þess lands sem vinnuleit fer fram í, skal fylgja reglum þess lands - venjulega þýðir það að viðkomandi skal skrá sig á vinnumiðlun. Viðkomandi fær atvinnuleysisbætur greiddar í gjaldmiðli þess lands sem leitað er að starfi í, en skattarnir greiðast í Danmörku.

ATH! Ef einstaklingur fær atvinnuleysisbætur í Danmörku en hyggst leita að starfi í Færeyjum eða á Grænlandi, gilda reglurnar að ofan ekki. Í staðinn skal viðkomandi hafa samband við atvinnuleysisjóðinn til að fá upplýsingar um þær reglur sem gilda.

Hafið samband við atvinnuleysissjóðinn tímanlega

Hafa skal samband við atvinnuleyssjóðinn tímanlega, áður en farið er af stað, til þess að fá upplýsingar um sérstök skilyrði, tímafresti og mögulega bið á málsmeðferð.

Ef viðkomandi finnur ekki vinnu

Ef einstaklingur fær ekki vinnu erlendis á þessum þremur mánuðum, verður hann að snúa aftur til Danmerkur til þess að halda réttinum til atvinnuleysisbóta, skal hann þá skrá sig hjá atvinnuleysissjóðnum og á vinnumiðlun.

Ef viðkomandi fær vinnu

Ef viðkomandi fær vinnu erlendis þarf hann venjulega að tryggja sig í nýja starfslandinu. Það þýðir að viðkomandi skal skrá sig í atvinnuleysistryggingasjóð í nýja landinu. Nota skal eyðublað til þess að flytja réttindi frá danska atvinnuleysistryggingasjóðnum til sjóðsins í nýja starfslandinu. Vottorðið kallast PD U1 ef flytja á sænska eða norska atvinnuleysistryggingu en E-301 ef flytja á atvinnuleysistryggingu frá Noregi eða Íslandi.

Eyðublaði fæst hjá stjórnvaldi sem fer með atvinnuleysisbætur í því landi þar sem viðkomandi er atvinnuleysistryggður.

Athugið að atvinnuleysistryggingar eru fjármagnaðar með sköttum í mörgum löndum, t.d. Noregi, en í Danmörku eru það einkareknir atvinnuleysissjóðir sem sjá um þær.

Nánari upplýsingar um atvinnuleysisbætur í útlöndum á vefsíðunni: borger.dk.

Fjárhagsaðstoð: Ef viðkomandi á ekki rétt á atvinnuleysisbótum

Ef einstaklingur verður atvinnulaus og á ekki rétt á bótum, getur hann sótt um fjárhagsaðstoð til sveitarfélagsins.

Norrænir ríkisborgarar eiga sama rétt til fjárhagsaðstoðar og danskir ríkisborgarar. En uppfylla verður viss skilyrði áður en aðstoð fæst.

Til þess að eiga rétt á fjárhagsaðstoð, skulu aðstæður hafa breyst á þann hátt að viðkomandi geti ekki séð sjálfum sér eða fjölskyldu sinni farborða.

Breytingin getur falist í:

• Atvinnuleysi
• Veikindum
• Barneignum
• Aðskilnaði
• Skilnaði

Til þess að fá aðstoð, er þar að auki skilyrði að viðkomandi

• sé skráður sem atvinnulaus á vinnumiðlun
• nýti sér þau úrræði sem í boði eru.

Til þess að skrá sig atvinnulausan eða sækja um fjárhagsaðstoð þarf viðkomandi að mæta á næstu vinnumiðlun í sveitarfélaginu.

Reglur um hversu mikið viðkomandi og sambýlingur/maki mega hafa í tekjur og hversu miklar eignir þau mega eiga eru einnig í gildi.

Nánari upplýsingar um fjárhagsaðstoð á vefsíðunni: borger.dk.

Brottvísun

Ef viðkomandi er ríkisborgari í öðru norrænu ríki og hefur dvalið í Danmörku skemur en þrjú ár, getur útlendingastofnun (Udlændingeservice) ákveðið að honum skuli vísað úr landi ef hann hefur fengið fjárhagsaðstoð lengur en í sex mánuði.