Um Svansmerkið
Svansmerkið er opinbert umhverfismerki Norðurlanda. Markmiðið er valfrjálst norrænt umhverfismerki, sem stuðlar að því að minnka það álag sem dagleg neysla veldur umhverfinu. Starfsmenn Svansmerkisins kanna umhverfisáhrif tiltekinnar vöru og þjónustu í gegnum allan feril hennar frá hráefni til úrgangs. Gerðar eru strangar loftslags- og umhverfiskröfur en einnig kröfur um notagildi og gæði.
Svansmerkinu er ætlað að leiðbeina norrænum neytendum og innkaupafólki hjá fyrirtækjum þannig að þeim gefist raunverulegur kostur á að kaupa umhverfisvæna vöru og á þann hátt leggja sitt af mörkum við að bæta umhverfið. Jafnframt er markmiðið að hvetja framleiðendur til að framleiða umhverfisvænar vörur. Í dag eru um 60 mismunandi skilyrði og fjöldi leyfishafa eykst stöðugt. Alls hafa verið gefin út um 2010 leyfi fyrir meira en 6000 vörur.
Norrænu umhverfisráðherrarnir samþykktur í nóvember 2010 framtíarsýn fyrir Svaninn árið 2015:
Framtíðarsýnin er að árið 2015 verði Svanurinn þekktur sem eitt skilvirkasta valfrjálsa neytendapólitíska verkfærið á umhverfissviði, þar sem hann býður upp á áreiðanlegt tæki fyrir neytendur sem vilja sýna umhverfisvitund. Staða Svansins er sterk vegna mikils trúverðugleika og markaðsáhrifa og hann verkar sem hvati fyrir önnur merki um að setja ströng skilyrði. Fyrir fyrirtæki er Svanurinn eftirsóknarverður og traustur máti til að nýta sér umhverfismál til að styrkja samkeppnishæfni sína og hann er sjálfsagður valkostur fyrir neytendur sem gera strangar kröfur til umhverfisþátta og gæða. Neytendum er ljóst að viðmið Svansins fela í sér strangar kröfur í loftslagsmálum. Reglum sem tengjast sjálfbærni verður smám saman bætt við umhverfisskilyrði Svansins.
Norræna umhverfismerkinganefndin (NMN) mótar sameiginlega stefnu um hvaða vöruflokka megi merkja með Svaninum og hvaða skilyrði varan þarf að uppfylla. Norrænir sérfræðingahópar gera tillögur að skilyrðum og umhverfismerkjaráðin í hverju landi fyrir sig fjalla um leyfisumsóknir og gefa út leyfi. Í Danmörku og á Íslandi bera umhverfisráðuneytin ábyrgð á umhverfismerkingum, en í hinum þremur norrænu ríkjunum fellur Svansmerkið undir neytendamál.
Öll umhverfismerkingarráðin í þjóðlöndunum sinna bæði Svaninum og umhverfismerki Evrópusambandsins (EU Ecolabel). Tekjur af umhverfismerkinu á Norðurlöndum eru um 90 milljónir danskra króna og um 100 manns starfa við þau. Rúmlega tveir þriðju hlutar teknanna eru vegna leyfis- og umsóknargjalda sem atvinnulífið greiðir. Rúmelga 95% teknanna eru til komnar vegna Svansmerkisins en afgangurinn frá norrænum framleiðendum sem nota EU-Ecolabel.
Umhverfismerkið Svanurinn var stofnað árið 1989 af neytendanefnd Norrænu ráðherranefnadrinnar, en frá árinu 2006 hefur umhverfisnefndin haft málið á sinni könnu. Finnar, Íslendingar, Norðmenn og Svíar hafa tekið þátt í samstarfinu um Svansmerkið frá byrjun, en Danir hófu notkun þess árið 1998. Framlag Norrænu ráðherranefndarinnar til NMN árið 2011 er um 4 milljónir danskra króna.
Nánari upplýsingar um umhverfismerkið Svaninn á http://www.nordic-ecolabel.org/.
