Skráargatið sem norrænt matvælamerki

Skráargatið hefur verið notað í Svíþjóð í 20 ár og er vel þekkt af sænskum neytendum. Með því að ákveða viðmið fyrir ákveðnar fæðutegundir hefur skráargatið orðið merki fyrir matvæli sem innihalda minni fitu, salt og sykur og meira af heilu korni og trefjum. Matvælaframleiðendum er frjálst að nota skráargatið, en vörur sem merktar eru með skráargatinu verða að uppfylla ákveðin næringarviðmið, sem gilda fyrir hvern flokk matvæla

Sameiginlegar merkingar matvara á Norðurlöndunum er eðlilegar þar sem neysluvenjur og innkaupamynstur á Norðurlöndunum eru mjög lík. Stjórnvöld í löndunum þremur hafa samþykkt nýjar reglur sem byggja á þeim sem gilda um notkun Skráargatsmerkisins í Svíþjóð. Í starfi sínu hafa stjórnvöld byggt á samstarfi sem þegar er í gangi innan Norrænu ráðherranefndarinnar, meðal annars með því að fylgja Norrænu næringarráðunum .

Tekið er tillit til ólíkra neysluvenja hvers lands fyrir sig í reglunum og hefur því samstarfið leitt til úrbóta bæði hvað varðar framleiðsluvöruflokkana og skilgreind viðmið. Stungið hefur verið upp á tveimur nýjum framleiðsluvöruflokkum, kröfur til magns heilkorns í brauði og kornvöru auknar, sama á við um kröfur hvað varðar tilbúinn mat, við mið fyrir matvæli unnin úr fiski þróuð og kröfur hvað varðar sykurtegundir og salt auknar. Sjá kvikmynd danska Matvælaeftirlitsins um Skráargatið.

Sameiginlegt norrænt matvælamerki á Norðurlöndum eykur vægi sameiginlegrar áætlunar Norræna framkvæmdaáætlunin um næringu og hreyfingu, vegna þess að merkið auðveldar neytendum að velja hollt mataræði á einfaldan hátt. Jafnframt kemur þetta Norðurlöndunum til góða við afnám stjórnsýsluhindrana á sviði verslunar milli landanna. Þegar vara er merkt Skráargatinu tryggja sameiginleg viðmið að samkomulag er millilandanna um vöruna. Þetta auðveldar starf jafnt fyrirtækja og smásöluverslana.

Enn sem komið er, eru það einungis Svíþjóð, Noregur og Danmörk sem taka þátt í verkefninu, en hugmyndafræðin að baki merkinu er viðurkennd í öllum norrænu ríkjunum. Finnsk stjórnvöld nota merkið ekki í dag, en velta því fyrir sér hvort hægt sé að nota viðmið Skráargatsins ásamt þeim viðmiðum sem þegar eru notuð í tengslum við finnska matvælamerkið Hjartamerkið . Ísland getur tekið þátt í samstarfinu á seinni stigum, sem mun auka breidd norræna samstarfsins.

• Skráargatið er jákvæð merking sem beinir sjónum neytenda að hollum matvælum innan hvers framleiðsluflokks fyrir sig.
• Skráargatið er öllum frjálst að nýta sér að kostnaðarlausu.
• Vörur sem merktar eru með Skráargatinu verða að uppfylla kröfur sem settar hafa verið.
• Kröfurnar felast í viðmiðum um trefjainnihald, salt, sykur, fitu og mettaða fitu í hverjum framleiðsluvöruflokki.

Heimild: Matvælastofnunin .