Norðurlöndin standa nú andspænis fjölda áskorana sem skipta íbúa landanna miklu. Þetta á ekki síst við alþjóðlega samkeppnishæfni landanna og loftslags- ogorkumál. Samræming norrænna aðgerða vieitir hverju landi fyrir sig sterkari stöðu jafnt á Evrópu- og alþjóðavettvangi.

Undirstaða norræna samstarfsins er sú staðreynd að þau svið, þar sem norrænt samstarf hefur í för með sér virðisauka fyrir hvert og eitt Norðurlandanna og íbúa þeirra, eru í brennidepli. Árangur af samstarfinu kemur fram í daglegu lífi almennings og fyrirtækja. Árangur af þessu rúmlega hálfrar aldar samstarfi kemur meðal annars fram í sameiginlegum norrænum vinnumarkaði, vegabréfasambandi og fjölda sameiginlegra félagslegara ákvarðanna. Norrænir þegnar hafa einnig á þess kost lengi á setjast að , stunda nám og rannsóknir alls staðar á Norðurlöndunum.

Umhverfismál, loftslagsmál, orkumál, rannsóknir, menntun og nýsköpun, afnám stjórnsýsluhindrana og aukin kynning eru mikilvæg í norræna samstarfinu og miða að því að marka Norðurlöndunum sess í fararbroddi í hnattvæddum heimi.

Færri stjórnsýsluhindranir

Vinna við afnám stjórnsýsluhindrana á Norðurlöndunum miðar að því að skapa opin Norðurlönd og aukinn hreyfanleika milli landa. Nýlega var sett á laggirnar vettvangur um afnám stjórnsýsluhindrana (krækja á síðu vettvangs um afnám stjórnsýsluhindrana). Markmiðið er að ryðja úr vegi stjórnsýsluhindrunum og koma í veg fyrir nýjar, sem koma í veg fyrir frjálsa för fólks, fyrirtækja og vöru milli Norðurlandanna. Vettvangur um afnám stjórnsýsluhindrana sem gefur skýrslu beint til forsætisráðherranna á að fjalla um raunveruleg mál, eins og til að mynda flutning lífeyrs milli landa..

Almannatryggingagátt með upplýsingum um allar reglur sem tengjast veikindum, foreldraleyfi, atvinnuleysi, námi og eftirlaunum á Norðurlöndunum hefur verið opnuð á Netinu.

Halló Norðurlönd , norræn upplýsingaþjónusta fyrir fólk sem flytur á milli Norðurlandanna, hefur aðstoðað margan Norðurlandabúann sem flækst hefur í neti skrifræðisins.

Til að koma í veg fyrir nýjar stjórnsýsluhindranir er miðað að því að samræma lagasetningastarf milli landanna. Norræna samstarfið um afnám hindrana er einstakt og gengur lengra en samsvarandi starf sem unnið er innan ESB.

Hnattvæðingarvettvangur

Frjáls för milli landa skiptir miklu í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi. En aðrir þættir í norræna líkaninu eru einnig mikilsverðir og eiga sinn þátt í að auka veg Norðurlandanna á alþjóðavettvangi. Norrænu forsætisráðherrarnir standa nú árlega fyrir hnattvæðingarfundum þar sem stjórnmálamenn, fulltrúar atvinnulífsins, samtaka almennings, fulltrúar úr rannsóknageiranum og fulltrúar fjölmiðla ræða áskoranir hnattvæðingarinnar og norrænar lausnir með það að markmiði að tryggja stöðu Norðurlandanna sem árangursríks svæðis í fararbroddi.

Umhverfissvanurinn og eftir Kyoto

Umhverfisvernd (krækja á vef um umhverfissamstarf) hefur alltaf verið mikilvæg í norrænu samstarfi. Gott dæmi er "græni svanurinn" merki sem tryggir að vara sé framleidd á umhverfisvænan hátt. Á sama hátt er áfram unnið í norrænu samstarfi við setningu markmiða og að því að ná góðum árangri á loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn 2009 og tryggja að gerður verði nýr loftslagssamningur eftir 2012.

Norðurlöndin vinna saman það því að uppfylla loftslagsmarkmið ESB og að því að sýna fram á að hvernig sameina megi sjálfbæra norræna líkanið minni losun gróðurhúsalofttegunda og auknum hagvexti. Orkusparnaður og endurnýjaleg orka eiga hvort sinn sess í þessari áætlun.

Á alþjóðvettvangi eru Norðurlöndin í fararbroddi hvað varðar samstarf um orkumál. Norðurlöndin vilja einnig styrkja norræn sjónarmið enn frekar til að auka og tryggja aðgengi að orku og til að auka þátttöku á alþjóðamarkaði. Aukið raforkusamstarf felur í sér að orkunýting landanna verður árangursríkari, til að mynda þegar orkuskortur er í einu landi en offramleiðsla í öðru. [krækja á tillögu um orkusamstarf]

Sameiginlegt meistaranám og öndvegisrannsóknir

Samræmt norrænt rannsóknaráð NordForsk vinnur að framgangi norrænna rannsókna.

Öndvegisrannsóknir fara fram í 5 öndvegissetrum á Norðurlöndunum, markmið þeirra er að efla rannsóknaumhverfið, auka hreyfanleika vísindamanna, menntun og mannaskipti milli norræna rannsóknahópa.

Áætlunin miðar að því að efla þverfaglegt rannsóknasamstarf jafnframt því að auka norræna sérhæfingu. Parkinsons og Alzheimers, heilablófall, mígreni, flogaveiki og krabbamein eru dæmi um sjúkdóma sem rannsakaðir eru í norræna samtarfsverkefninu um sameindalæknisfræði. Í öðru verkefni er verið að rannsaka hvers vegna gróft korn er eins gott fyrir heilsuna og raun ber vitni, sérstaklega við fyrirbyggjandi aðgerðir og umönnun krabbameinssjúklinga. Nokkur öndvegissetur rannsaka loftslagsmál.

NordForsk veitir einnig norrænum vísindamönnum tækifæri til að ferðast á milli Norðurlandanna, þannig að þeir eigi jöfn tækifæri á að starfa heima og annars staðar á Norðurlöndunum. Dæmi um slík verkefni er frumurannsóknir á ólíkum gerðum krabbameina.

Aðgengi að vel menntuðu og hæfu vinnuafli eykst með nýrri norrænni áætlun um meistaranám á Norðurlöndunum. Framkvæmd áætlunarinnar er á sex stöðum en 17 menntastofnanir taka þátt í henni.

Áætlunin um meistaranám skiptist í svið, en þau eru rannsóknir á öldrun, tölvutækni, umhverfi sjávar og loftslagsbreytingar. Í einu verkefninu bjóða nokkrir tækniháskólar Norðurlandanna, sem eru í fararbroddi, norrænt meistaranám um orkurannsóknir. Þekking Dana á vindorku, Svía á kjarnorku, Íslands á jarðhita og Noregs á olíu og gasi er sett saman í náminu og mun hafa mikla þýðingu á sviðinu.

Þátttakendur í áætlununum Nordplus-fjölskyldan eru um 10.000 á ári, þessir þátttakendur ferðast milli Norðurlandanna til að afla sér menntunar. Eistland, Lettland og Litháen taka nú einnig þátt í áætlununum.

Nánara samstarf við Eystrasaltsríkin

Norræna ráðherranefndin var snemma á ferðinni og studdi sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna strax í upphafi tíunda áratugs síðustu aldar. Sambandið við Norðurlönd var Eystrasaltsríkjunum mjög mikilvægt.

Þetta hefur leitt til umfangsmikils samstarfs á mörgum sviðum.

Aukin samþætting milli Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna eykur samstöðu innan ESB samstarfsins. Norræna ráðherranefndin rekur samstarfsskrifstofur í Eistlandi, Lettlandi og Litháen. Fundir forsætis- og utanríkisráðherra, fagráðherra og embættismanna eru haldnir reglulega.

Mannaskiptaáætlun fyrir embættismenn frá Eystrasaltsríkjunum hefur stuðlað að uppbyggingu stjórnsýslu í löndunum. Samstarfið er í stöðugri þróun og nú geta til að mynda vísindamenn frá Eystrasaltríkjunum sótt um rannsóknastyrki til NordForsk. Eystrasaltsríkin þrjú eiga nú fulla aðild að Norræna fjárfestingabankanum (NIB).

Tenging við Rússlands og Hvíta-Rússland

Samstarfið við Norðvestur-Rússlnad á að stuðla að hagvexti og stöðugleika í Norður-Evrópu. Um 15% þess fjármagns sem ráðherranefndin hefur til ráðstöfunar árlega er varið til þessa samstarfs. Mikill hluti samstarfsins felst í mannaskiptum þar sem rússneskir stjórnmálamenn, embættismenn, fyrirtæki og fjölmiðlafólk fær tækifæri til að kynna sér lýðræðið og stofnanir á Norðurlöndunum. Norræna ráðherranefndin rekur samstarfsskrifstofur á nokkrum stöðum í Norðvestur-Rússlandi.

En samstarfið nær einnig út fyrir landamæri Rússlands. Eitt af mikilvægari lýðræðisverkefnum seinni tíma felst í stuðningivið lýðræðisöfl í Hvíta-Rússlandi.

Frá árinu 2006 hefur Norræna ráðherranefndin studd Evrópska háskólann (EHU) sem er í útlegð í Vilníus. Háskólinn var opnaður í Vilníus þegar ríkisstjórnin lokaði honum í Minsk undir því yfirskini að nýta ætti húsnæðið til annars. Ástæðan var hins vegar sú að áherslur EHU beindust í vestur.

Ein af þeim sem verið hefur með frá upphafi í EHU er Anastasiya 21 árs, en hún stundar nám í evrópskri og alþjóðlegri lögfræði. Margir stúdentar hafa, eins og Anastasiya, valið EHU vegna þess að ekki gefst tækifæri á samskonar sjálfstæðu námi í Hvíta-Rússlandi. Sumir hafa valið EHU eftir að hafa verið pólitískt virkir í heimalandinu.

Margir stúdentar segjast hafa orðið fyrir áreiti á leið til Vilníus. Ekki er heldur líklegt að þeir sem hafa stundað nám í EHU fái opinberar stöður í Hvíta-Rússlandi. Tækifæri til að hugsa sjálfstætt og læra það sem ekki er í boði heima er fórnarinnar virði að mati Anastasiyu og 900 meðstúdenta hennar í Vilníus.