Á nýöld voru tvö ríki á Norðurlöndum, Danmörk-Noregur og Svíþjóð.

Noregur var áfram í ríkjasambandi við Danmörku og gegndi minna hlutverki. Þar með voru gömlu norsku skattasvæðin Ísland og Færeyjar einnig undir dönsku krúnunni.

Slésvík-Holsetaland við landamæri Danmerkur og þýsk-rómverska ríkisins tilheyrði einnig Danmörku.

Aftur á móti slitnaði sambandið við Grænland og norrænir menn sem þar höfðu búið hurfu.

Eins og áður var Finnland hluti af sænska ríkinu.

Ólík staða bænda

Efnahagslega og félagslega skiptust Norðurlöndin eftir öðrum línum en pólitískum.

Samfélagsbygging Danmerkur og Slésvíkur-Holsetalands var lík því sem gerðist í Norður- og Austur-Evrópu, með valdamiklum herragarðseigendum og hlýðnum bændum, efnahagur sem byggði á matvælaútflutningi.

Noregur og Svíþjóð (þar með talið Finnland) einkenndust af frjálsari stöðu bænda, veikari aðli og fjölbreyttara efnahagslífi, þar sem meðal annars útflutningur á málm- og trévörum gegndi sívaxandi hlutverki. Pólitískt séð voru bæði ríkin miðstýrð og vel rekin með sterkri miðlægri stjórn.

Í Danmörku stjórnaði konungurinn ásamt ríkisráði skipuðu fulltrúum háaðalsins, þar til konunglegt einveldi var sett á stofn árið 1660.

Í Svíþjóð hélt þingið, þar sem fulltrúar aðalsins, presta, borgara og bænda sátu, tiltölulega sterkri stöðu.

Lúthersk bókstafstrú

Lútherska siðbreytingin hafði mikil áhrif við stofnun Danmerkur-Noregs og Svíþjóðar á nýöld.

Fjársjóðir kirkjunnar færðust til ríkisins og ríkisvaldið fékk aukið vægi sem verndari hinnar réttu trúar.

Á þann hátt staðsettu Norðurlönd sig í hóp mótmælenda á vesturlöndum sem annars eru klofin í stöðu sinni innan kristninnar. Það hafði í för með sér ákveðna menningarlega einangrun.

Hreinleiki í trúnni varð mikilvægur á þessum tíma sem einkennist af lútherskri bókstafstrú, og Norðurlönd hafa haldið áfram að vera frekar einsleitt mótmælendasvæði einnig eftir að trúfrelsi var innleitt á nítjándu öld.

Á þessum tíma átti sér stað mikið trúboð meðal sama í Norður-Noregi og Svíþjóð sem olli því að þeir flæktust sífellt meira í net ríkisvaldsins.

Gestaleikur á leiksviði heimsins

Á sextándur og enn frekar á sautjándu öld hófu Norðurlöndin þátttöku í evrópskri stórpólitík fyrir alvöru. Baráttan um völd á Eystrasalti og yfir verslun milli Danmerkur-Noregs og Svíþjóðar geisaði, og urðu grannþjóðirnar fyrir barðinu á þeirri baráttu.

Svíar náðu mestum árangri og lögðu þeir undir sig strandsvæðin þar sem nú er Rússland, Eistland og Lettland, og eftir þrjátíu ára stríðið einnig Pommern og önnur norður-þýsk svæði.

Svíþjóð hagaði sér eins og evrópskt stórveldi. Í stríðinu um miðja sautjándu öld var Danmörk-Noregur þvinguð til að gefa eftir stór svæði til Svíþjóðar; Gotland, Blekinge, Halland, Bohuslén, Härjedalen og Jämtland sem hafa verið sænsk síðan.

Norðurlönd og Eystrasaltssvæðið höfðu lengið verið aðskilið svæði í evrópskum stjórnmálum, en eftir því sem mikilvægi verslunar við Eystrasalt jókst og jafnvægi á Norðurlöndum stóð hallari fæti vegna framgangs Svíþjóðar, hófu stórveldin að sýna Norðurlöndunum áhuga.

Mikilvægasta niðurstaða sænsk-dönsku stríðanna varð sú að hvorgur aðilinn náði yfirhöndinni. Stórveldin, sérstaklega Niðurlönd og Frakkland stöðvuðu útbreiðslu Svíþjóðar og leyfðu ekki að Danir hörfuðu að nokkru marki.

Hvorki Svíþjóð né Danmörk-Noregur sigruðu og þar með varð hvorugt þeirra nægilega sterkt til að halda áfram að gegna mikilvægu hlutverki á alþjóðavettvangi.

Í stóra norræna stríðinu missti Svíþjóð flest þeirra svæða sem hernumin höfðu verið utan Svíþjóðar (þar á meðal Finnland). Nýju stórveldin í Norður-Evrópu urðu Rússland og Prússland.

Norðurlöndin áttu að vera smáríki, sem urðu að sigla milli skers og báru í stórveldakerfi og eiga góða bandamenn til að viðhalda friðhelgi sinni og sjálfstæði.