Norrænt samstarf nær til Danmerkur, Finnlands, Íslands, Noregs og Svíþjóðar, auk Færeyja, Grænlands og Álandseyja.

Ríkin og sjálfstjórnarsvæðin hafa mismunandi tengsl við alþjóðleg bandalög. Danmörk, Ísland og Noregur eru aðilar að NATÓ. Danmörk, Finnland og Svíþjóð eiga aðild að ESB. Noregur og Ísland eru aðilar að EES. Finnar eru eina norræna ríkið sem notar evrópska gjaldmiðilinn, evruna. En öll taka ríkin þátt í Norðurlandaráði og Norrænu ráðherraefndinni.

Saga

Saga Norðurlandanna er nátengd. Ríkin hafa í þúsund ár til skiptis átt samstarf, herjað á hvert annað, gengið í bandalög og hernumið hvert annað.

Fyrstu skrefin að núverandi formlegu stjórnmálasamstarfi var stigið eftir seinni heimsstyrjöld og árið 1952 var Norðurlandaráð stofnað. Norræna ráðherranefndin, sem er hliðstætt samstarf milli norrænu ríkisstjórnanna, var stofnuð árið 1971.

Myndband: Opinbert Norrænt samstarf

Reglur um Norðurlandaráð og Norrænu ráðherranefndina eru í Helsinkisáttmálanum, sem var samþykktur árið 1962 og hefur síðan verið endurskoðaður með reglulegu millibili.

Norðurlandaráð

Norðurlandaráð er samstarfsvettvangur norrænna þingmanna. Ráðið er meðal annars ráðgefandi fyrir norrænu ríkisstjórnirnar.

Fulltrúar í Norðurlandaráði vinna annars vegar í forsætisnefnd og fimm pólitískum nefndum ráðsins og hins vegar í flokkahópum.

Norðurlandaráðsþing er haldið tvisvar á ári. Danmörk, Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð skipast á að halda þingið. Þar hittast norrænir þingmenn og ræða málin.

Myndband: Um Norðurlandaráð 

Á þinginu eru haldnir fjölmargir aðrir fundir. Fulltrúar norrænu ríkisstjórnanna hitta hvern annan og þingmennina. Forsætisráðherrarnir og leiðtogar stjórnarandstöðunnar taka þátt í leiðtogafundi Norðurlandaráðs og fjalla um málefni sem eru efst á baugi hverju sinni. Norrænu forsætisráðherrarnir hitta auk þess kollega sína frá Eistlandi, Lettlandi og Litháen.

Verðlaun Norðurlandaráðs fyrir bókmenntir, tónlist, kvikmyndir og náttúru- og umhverfismál eru afhent á þinginu.

Norræna ráðherranefndin

Norræna ráðherranefndin er samstarfsvettvangur norrænu ríkisstjórnanna. Í ráðherranefndinni hittast fulltrúar ríkisstjórnanna og móta meðal annars norræna samninga/sáttmála.

Alls eru tíu fagráðherranefndir, og samstarfinu er stýrt af elleftu ráðherranefndinni sem í sitja samstarfsráðherrar aðildaríkjanna.

Norrænu ríkin skiptast á um að gegna formennskuí Norrænu ráðherranefndinni, eitt ár í senn.

Myndband: Um Norrænu ráðherranefndina

Stór hluti af starfi Norrænu ráðherranefndarinnar fer fram í norrænum stofnunum, verkefnum og aðgerðum.

Ráðherranefndin rekur nokkrar upplýsingaskrifstofurá Norðurlöndum, en einnig skrifstofur í Eistlandi, Lettlandi, Litháen og Rússlandi.

Norrænt samstarf utan Norðurlandaráðs og Norrænu ráðherranefndarinnar

Samstarf Norðurlandanna á sér ekki einungis stað innan ramma Norðurlandaráðs og Norrænu ráðherranefndarinnar. Meira og minna formlegt sjálfstætt samstarf á sér einnig stað á fjölmörgum sviðum.

Til dæmis reka Norðurlöndin norrænt sjónvarpssamstarf Nordvision og ríkin hafa stofnað Norræna fjárfestingabankann, sem Eistland, Lettland og Litháen taka nú einnig þátt í.

Þar að auki eiga norrænu ríkin samstarf innan ESB og á sviði utanríkis- og varnarmála.

Samstarfssvið

Markmiðið með norrænu samstarfi er annars vegar að gera Norðurlöndin aðlaðandi til búsetu, atvinnu og fyrirtækjareksturs og hins vegar að efla norrænu ríkin á alþjóðavettvangi.

Það gera Norðurlöndin með því að eiga samstarf á fjölmörgum sviðum eins og til dæmis á sviðum rannsókna, umhverfismála, velferðar og menningar.

Norðurlöndin og hnattvæðingin

Hnattvæðingin felur í sér að hagkerfi heimsins tengjast í síauknum mæli. Um þessar mundir beinist kastljósið að umhverfis- og loftslagsvanda þvert á landamæri. Evrópusambandið hefur jafnframt verið stækkað og eiga nú 27 ríki aðild að því.

Aukin hnattvæðing felur í sér að lítil ríki hafa þörf fyrir aukið svæðasamstarf. Norðurlöndin efla því umræður um alþjóðleg málefni.

Jafnframt halda ríkin áfram að þróa náið innra samstarf sem auðveldar frjálsa för einstaklinga og fyrirtækja á opnum og sveigjanlegum norrænum markaði.