Ríkisstjórnir Danmerkur, Finnlands, Íslands, Noregs og Svíþjóðar,

veita því athygli að norrænn sáttmáli um almannatryggingar, dags. 15. júní 1992, á aðeins við um bótagreiðslur en það er breyting frá því sem var í fyrri sáttmála um félagslegt öryggi sem fól einnig í sér félagslega aðstoð,

telja að auk réttar til félagslegra úrræða, sem fólginn er í samningi um Evrópska efnahagssvæðið, dags. 2. maí 1992, sé enn þörf á sérstökum norrænum reglum um félagslega aðstoð og félagslega þjónustu,

telja að í vissu tilliti beri að rýmka réttinn til að nota eigið móðurmál í öðru norrænu ríki á sviði heilbrigðis- og félagsmála, en sá réttur er tryggður samkvæmt Norræna tungumálasáttmálanum, dags. 17. júní 1981,

og hafa því orðið ásáttar um að gera með sér svohljóðandi sáttmála um félagslega aðstoð og félagslega þjónustu:

1. kafli Almenn ákvæði

1. gr. Skilgreiningar.

Í sáttmála þessum merkir orðasambandið

a) ,,norrrænt ríki"

sérhvert samningsríkjanna,

b) ,,norrænn ríkisborgari"

ríkisborgari í norrænu ríki,

c) ,,hlutaðeigandi stjórnvald":

í Danmörku félagsmálaráðherra,

í Finnlandi félags- og heilbrigðismálaráðuneytið,

á Íslandi félagsmálaráðuneytið,

í Noregi félagsmálaráðuneytið,

í Svíþjóð ríkisstjórnin (félagsmálaráðuneytið),

eða það yfirvald sem stjórnvöld vísa á,

d) ,,stofnun"

miðlægt, svæðisbundið eða staðbundið stjórnvald eða stofnun sem lætur einstaklingum í té aðstoð.

2. gr. Gildissvið.

1. Sáttmálinn varðar alla löggjöf í norrænum ríkjum sem á hverjum tíma gildir um eftirtalin félagsleg málefni:

a) félagslega aðstoð og félagslega þjónustu,

b) önnur félagsleg framlög sem ákvæði norræna sáttmálans frá 15. júní 1992 um almannatryggingar ná ekki til.

2. 5. og 9. gr. varða einnig löggjöf um heilbrigðismál.

3. Við samþykkt þessa sáttmála skilar hvert norrænt ríki skrá yfir gildandi lög sem sáttmálinn varðar. Upp frá því sendir hvert ríki einu sinni á ári fyrir lok febrúarmánaðar danska utanríkisráðuneytinu tilkynningu um þær breytingar á skránni sem verða vegna laga sem framfylgt hefur verið á undangengnu almanaksári.

3. gr. Markhópur.

Ef annað er ekki tekið fram í einstökum greinum varðar sáttmálinn:

a) norræna ríkisborgara,

b) aðra einstaklinga með löglega búsetu í öðru norrænu ríki.

4. gr. Jafnrétti norrænna ríkisborgara.

Með beitingu löggjafar í norrænu ríki, sem sáttmálinn nær til, öðlast ríkisborgarar úr öðru norrænu ríki jafnrétti á við ríkisborgara í því landi sem þeir dvelja í.

2. kafli Sérákvæði

5. gr. Notkun norrænna tungumála.

Ríkisborgara norræns ríkis er heimilt, þegar hann sendir yfirvaldi í öðru norrænu ríki skriflega erindi í einstökum málum sem varða rétt til félagslegrar aðstoðar eða félagslegrar þjónustu, að nota dönsku, finnsku, íslensku, norsku eða sænsku. Í slíkum málum ber hlutaðeigandi yfirvaldi að sjá til þess að viðkomandi einstaklingur fái nauðsynlega aðstoð túlks eða þýðanda í þessum tungumálum sé þess þörf.

2. Í þeim tilvikum þegar tungumál ræður miklu um að markmiðinu með félagslegri aðstoð og félagslegri þjónustu verði náð ber hlutaðeigandi stofnun, eftir því sem við verður komið, að nota tungumál sem viðkomandi skilur.

3. Ákvæðin í 1. tölulið eiga einnig við um heilbrigðisþjónustu og læknismeðferð.

4. Að öðrum leyti gilda ákvæði Norræna tungumálasáttmálans frá 17. júní 1981.

6. gr. Félagsleg aðstoð og félagsleg þjónusta við tímabundna dvöl í öðru norrænu ríki.

Ef einstaklingur, sem sáttmálinn nær til, dvelur tímabundið með lögmætum hætti í öðru norrænu ríki og þarf fyrirvaralaust á félagslegri aðstoð og félagslegri þjónustu að halda á hann að fá slíka aðstoð frá því ríki sem hann dvelur í samkvæmt landslögum eins og þörf hans fyrir aðstoð segir til um.

7. gr. Vernd fyrir heimsendingu.

Norrænan ríkisborgara má ekki senda heim vegna þarfar hans fyrir félagslega aðstoð ef fjölskylduaðstæður hans, tengsl við það ríki sem hann dvelur í eða aðstlður að öðru leyti mæla með því að hann verði um kyrrt og í engum tilvikum hafi hann búið með lögmætum hætti í landinu a.m.k. undanfarin þrjú ár.

8. gr. Samstarf um ferð til annars norræns ríkis.

Þegar sú staða kemur upp hjá yfirvaldi í norrænu ríki að öðru norrænu ríki ber að taka á móti einstaklingi, sem sáttmálinn nær yfir, hvílir sú skylda á viðkomandi yfirvaldi, þegar þess gerist þörf, að skipuleggja ferðina að því marki sem nauðsynlegt er í samvinnu við þá stofnun í hinu norræna ríkinu sem ábyrgð ber.

9. gr. Flutningar einstaklinga, sem hafa þörf fyrir meðferð eða hjúkrun í lengri tíma, til annars norræns ríkis.

1. Þegar einstaklingur, sem sáttmálinn nær til, þarfnast meðferðar eða hjúkrunar í lengri tíma og óskar að flytja frá einu norrænu ríki til annars, sem hann tengist sérstökum böndum, ber ábyrgum yfirvöldum í ríkjunum tveimur að leitast við að greiða fyrir slíkum flutningi, enda stuðli hann að bættum lífskjörum viðkomandi.

2. Liður í samkomulagi ábyrgra yfirvalda í ríkinu sem flutt er frá og ríkinu sem flutt er til um flutninginn getur verið ákvörðun um að skipta útgjöldum vegna meðferðar eða hjúkrunar á milli yfirvalda í ríkjunum tveim.

3. Ef samningur sá sem getið er um í 2. tölulið nær til skiptingar útgjalda, sem stafa af framlagi vegna veikinda, ber að líta á hann sem samning skv. 23. gr., 1. tölulið, norræns sáttmála um almannatryggingar frá 15. júní 1992.

10. gr. Skipan ferðaþjónustu.

Sveitarfélögum á landamærasvæðum milli norrænna ríkja ber að hafa samstarf um að haga ferðaþjónustu með þeim hætti að fötluðum og eldri borgurum verði gert kleift að ferðast til nágrannasveitarfélags í hinu ríkinu með sama hætti og til nágrannasveitarfélags í heimalandinu.

11. gr. Fyrirframgreiðsla barnsmeðlags.

1. Einstaklingur, sem sáttmálinn varðar og flytur frá norrænu ríki til annars norræns ríkis, á rétt á fyrirframgreiðslu barnsmeðlags í síðarnefnda ríkinu frá þeim tíma þegar hann sest að í ríkinu á sömu forsendum og ríkisborgarar þess ríkis.

2. Skjal um rétt til barnsmeðlags, sem gefið er út í norrænu ríki, á einnig að teljast gildur grunnur fyrirframgreiðslu meðlags í öðru norrænu ríki, Sé ekki í skjalinu fólgin ákvörðun dómstóls eða annars opinbers valds skal á skjalinu vera áritun þess efnis að í ríkinu þar sem það er gefið út geti það verið grundvöllur innheimtuaðgerða hjá þeim sem meðlagsskyldir eru.

3. Fyrirframgreiðslu meðlags er heimilt að lækkta sem nemur fyrirframgreiðslu meðlags í öðru norrænu ríki fyrir sama tímabil.

3. kafli Önnur ákvæði.

12. gr. Ákvæði um framkvæmd.

Viðkomandi stjórnvöldum ber í sameiningu að setja þau ákvæði, sem nauðsynleg eru til að tryggja samræmda framkvæmd þessa sáttmála á Norðurlöndunum.

13. gr. Samvinna stjórnvalda og stofnana.

1. Stjórnvöldum og stofnunum ber að hjálpast að við framkvæmd þessa sáttmála að því marki sem nauðsynlegt er og á það einnig við um veitingu félagslegrar þjónustu á landamærasvæðum á milli norrænna ríkja. Í hvejru norrænu ríki skal vera tengistofnun sem tilnefnd er af viðkomandi stjórnvöldum.

2. Við samstarf í málum sem varða börn ber að gefa sérstakan gaum að þörfum sérhvers barns, möguleikum þess til ða hafa samband við einstaklinga sem skipta það miklu og eigin óskum barnsins.

14. gr. Gildistaka.

1. Sáttmálinn tekur gildi á fyrsta degi þess mánaðar sem er tveimur heilum almanaksmánuðum eftir þann dag þegar allir aðilar hafa tilkynnt danska utanríkisráðuneytinu um samþykki sitt á sáttmálanum.

2. Hvað snertir Færeyjar, Grænland og Álandseyjar tekur sáttmálinn ekki gildir fyrr en á fyrsta degi þess mánaðar sem er tveimur heilum almanaksmánuðum eftir þann dag þegar ríkisstjórn Danmerkur og ríkisstjórn Finnlands tilkynna danska utanríkisráðuneytinu að landsstjórn Færeyja, landsstjórn Grænlands og landsstjórn Álandseyja hafi tilkynnt að sáttmálinn eigi að gilda fyrir Færeyjar, Grænland og Álandseyjar.

3. Danska utanríkisráðuneytið tilkynnir öðrum aðilum og skrifstofu Norrænu ráðherranefndarinnar um móttöku þessara tilkynninga og hvenær sáttmálinn taki gildi.

15. gr. Uppsögn.

1. Aðili getur sagt upp sáttmálanum með skriflegri tilkynningu þess efnis til danska utanríkisráðuneytisins sem tilkynnir þá öðrum aðilum um móttöku tilkynningarinnar og efni hennar.

2. Uppsögn varðar aðeins þann aðila sem hefur lagt hana fram og hún tekur gildi sex mánuðum eftir þann dag þegar danska utanríkisráðuneytið tók við tilkynningu um uppsögnina.

16. gr. Niðurfelling ákvæðis í sáttmála um almannatryggingar.

Þegar þessi sáttmáli gengur í gildi fellur niður síðasta málsgrein í 30. gr. norræns sáttmála um almannatryggingar, dags. 15. júní 1992.

17. gr. Varsla frumtextans.

Frumtexti þessa sáttmála er í vörslu danska utanríkisráðuneytisins, sem sendir öðrum aðilum staðfest afrit af honum.

Þessu til staðfestu hafa undirritaðir fulltrúar, handhafar umboðs, undirritað þennan sáttmála.

Gert í Arendal, hinn 14. júní 1994 í einu eintaki á hverju eftirtalinna tungumála: dönsku finnsku, íslensku, norsku og sænsku, og hafa allir textarnir sama gildi.

Undirritun samnings

Dagsetning 14/06 1994

Staðsetning: Arendal, Norge