Gildi jafnréttis er grundvallaratriði á Norðurlöndum.

Grundvallargildin í norrænu velferðarsamfélagi eru jafnir möguleikar, félagsleg samstaða og öryggi fyrir alla. Um er að ræða félagsleg réttindi og það grundvallaratriði að allir eigi jafnan rétt á framlagi úr félags- og heilbrigðiskerfinu og mennta- og menningarkerfinu. Einnig er átt við umönnun þeirra sem lenda utangarðs í félagslega kerfinu og hópa sem minna mega sín í samfélaginu, Eitt af meginmarkmiðunum er, að allir hafi tækifæri til að taka þátt í samfélaginu og ákvarðanaferli þess.

Lýðræðisgildið „að allir eigi að taka þátt" hefur mikla merkingu í norrænu samfélagi. Á Norðurlöndum eflum við samkennd milli innflytjenda með misjafnar þarfir og menningarlegan bakgrunn, og stuðlað er að jafnrétti og þátttöku.

Jafnframt leggja norræn samfélög áherslu á fyrirbyggjandi aðgerðir og stuðning við viðkvæma hópa og fjölskyldur þeirra, sér í lagi félagslega illa sett börn og unglinga. Að virkja alla til að taka virkan þátt í samfélaginu er grundvallaratriði á Norðurlöndum, ekki síst í menntakerfunum þar sem áherslan á menntun fyrir alla og þróun mannauðsins hefur verið í brennidepli í áratugi.

Samþætting og hnattvæðing

Jafnvel þó Norðurlöndin hafi náð langt í að virkja alla borgara í samfélaginu miðað við aðra heimshluta, er enn nauðsyn á að þróa og styrkja það starf sem nú þegar er unnið.

Norræna ráðherranefndin hefur á undanförnum árum lagt áherslu á þróun norræna velferðarlíkansins og hnattrænar áskoranir með rannsóknum, námstefnum og ráðstefnum. Félagsleg aðlögun og samþætting eru mikilvæg þemu í því samhengi.

Norrænar velferðarrannsóknir

Til dæmis var í velferðarrannsóknaáætlun [no] Norrænu ráðherranefndarinnar sem lauk árið 2006 lögð áhersla á útilokun, innflytjendur og virka þátttöku borgaranna. Velferðarrannsóknir benda til þess að útilokun tengist aðallega fimm þáttum: Félagslegri stöðu, heilbrigðisvandamálum, litlum tengslum við vinnumarkaðinn, mismunum vegna uppruna og tengslum við svæðisbundið jaðarsvæði. Oft eykst hættan á útilokun þegar fleiri fleiri þessara þátta vinna saman.

Verkefnið ’’Afleiðingar aðflutnings á velferðarstefnu [no]' sýnir einnig að vinnumarkaðurinn gegnir lykilhlutverki í samþættingu innflytjenda og virkar sem stökkpallur til félagslegrar samþættingar í samfélagið í heild sinni. Á hinn bóginn mun atvinnuleysi oft leiða til útilokunar á öðrum sviðum.

Lokaskýrsla velferðarrannsóknaáætlunarinnar var gefin út árið 2006 og ber hún titilinn ’Nordisk Ministerråds Velfærdsforskningsprogram: Lokaskýrsla nefndarinnar.

Niðurstaða velferðarrannsóknaáætlunarinnar er að það sé þörf fyrir aukna þekkingu á samþættingu og aðflutningi, og eins bendir áætlunin á þörfina á að leggja áherslu á þá þætti sem geta haldið fólki í starfi. Norrænar rannsóknir um velferðarsamfélagið halda áfram í nýrri rannsóknaáætlun sem stofnun á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar annast NordForsk [en].

Mikilvægar áskoranir

Samþætting og aðlögun eru mikilvægar áskoranir sem nauðsynlegt er að takast á við í sameiningu. Þær snúast aðallega um þá fjölmörgu sem eru útilokaðir frá vinnumarkaðinum vegna þess að þeir hafa ekki þá færni sem vöntun er á.

Aðlögun og samþætting

Virkjun viðkvæmra hópa var einnig þema sem norrænu forsætisráðherrarnir ræddu á fundi sínum við Riksgränsen í apríl 2008. Þar ræddu forsætisráðherrarnir um samþættingu innflytjenda á vinnumarkaðinn, samþættingu í samfélaginu og lýðfræðilega þróun. Einnig var fjallað um áskoranir velferðarsamfélagsins hvað varðar jafnvægið á milli þess að þróa norræna velferðalíkanið og jafnframt viðhalda sterki stöðu í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi.

Nánari upplýsingar um hringborðsumræður forsætisráðherranna á hnattvæðingarráðstefnunni á Riksgränsen eru á Heimasíðu sænska sjónvarpsins [sv].

Í ritinu "Global Pressure – Nordic Solutions [en] "sem var gefið út í tengslum við forsætisráðherrafundinn í apríl 2008, er einnig komist að þeirri niðurstöðu að flest Norðurlandanna hafi átt í vandræðum með að aðlaga útlendinga að vinnumarkaðnum.

Norrænt samstarf , skoðana- og reynsluskipti getur stuðlað að því að tekið verði á þessum áskorunum á góðan hátt, og löndin geta einnig lært af jafnt góðri sem slæmri reynslu hvers annars af margvíslegum aðgerðum.

Það verður mikilvægt þema í norrænu samstarfi að leggja áherslu á góðar aðferðir til að virkja vinnuafl, hindra útilokun og tryggja að veikari hópar taki þátt í atvinnulífinu. Þá verður einnig lögð áhersla á að niðurstöðurnar verði gerðar opinberar bæði á Norðurlöndum og utan þeirra. Einnig er mikilvægt að eiga samstarf við samstarfsaðila í Evrópu.