Fá landsvæði í heimunum búa yfir eins miklum orkuauðlindum og Norðurlöndin. Auk jarðefnaeldsneytis eins og olíu og gass geta Norðurlöndin einnig nýtt endurnýjanlegar orkulindir eins og vatn, vind, lífefnaeldsneyti og jarðhita.

Kol, olía og gas eru ekki einungis meirihluti af þeim orkugjöfum sem notaðir er á Norðurlöndum, heldur í heiminum öllum. Jarðefnaeldsneyti er ekki ótæmandi auðlind og notkun þess hefur í för með sér losun koltvísýrings. Þess vegna er það ekki einungis áskorun að tryggja hagkvæma nýtingu á auðlindunum heldur einnig í auknum mæli að leggja áherslu á endurnýjanlega orkugjafa.

Norðurlöndin vinna að því í sameiningu að skilgreina þróun skilvirkra, samkeppnishæfra, öruggra og sjálfbærra orkukerfa.

Norræni raforkumarkaðurinn

Árið 1995 kynntu orkumálaráðherrar Norðurlandanna framtíðarsýn sína um opinn og frjálsan raforkumarkað á Norðurlöndum. Árið eftir var fyrsti alþjóðlegi uppboðsmarkaðurinn fyrir raforku Nord Pool stofnaður, og fyrir árið 2000 voru norrænu markaðarnir orðnir frjálsir. Sameiginlegur norrænn raforkumarkaður eykur afhendingaröryggið og tryggir betri nýtingu orkuauðlinda á Norðurlöndum.

Í kjölfar samræmingar norrænu raforkumarkaðanna voru settar á laggirnar sameiginlegar stofnanir. Hlutverk þeirra var að vinna að sameignlegum hagsmunum norræna markaðarins í heild sinni. Um er að ræða Nordel samtök þeirra sem bera ábyrgð á dreifikerfum á Norðurlöndum, og Nordreg samtök eftirlitsaðila .

Árangur sem náðst hefur með frjálsan raforkumarkað á Norðurlöndum er nú nýttur sem fyrirmynd fyrir svæðasamstarf og samræmingu innan ESB.

Sjálfbær orkukerfi

Eftirspurn eftir orku eykst stöðugt, umhverfiskröfur verða sífellt meiri og olíuverð fer hækkandi. Þetta eru meðal annars ástæðurnar fyrir því að þörf er á skilvirkari nýtingu orkuauðlinda okkar. Þetta á við um heimili, framleiðslu- og byggingariðnað. Skilvirk nýting á orkuauðlindum landanna ásamt rannsóknum á nýjum orkuauðlindum mynda grunn að aukinni velferð og velmegun.

Bætt orkunýting gegnir stóru hlutverki við þróun sjálfbærra orkukerfa. Norðurlöndin vinna saman að nýbyggingum með bættri orkunýtingu, betri nýtingu á núverandi auðlindum, prófunum og merkingum. Samstarfið nær bæði til stefnumörkunar og framkvæmdar á til að mynda ESB- og EES-tilskipunum. Bæði Vinnuhópur um bætta orkunýtingu á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar og Norrænar orkurannsóknir starfa á þessu sviði.

Þróun sjálfbærra orkukerfa á að tryggja jafnvægi milli afhendingaröryggis, hagvaxtar og umhverfissjónarmiða.

Strjálbýl svæði

Stór hluti Norðurlandanna er ekki tengdur sameiginlegu orkuneti. Notkun jarðefnaeldsneytis er oft mikil á dreifbýlum svæðum. Árið 2003 samþykktu norrænu orkumálaráðherrarnir að leggja áherslu á að styrkja aðgerðir sem stuðla að sjálfbærri orkudreifingu í dreifbýli á Norðurlöndum og Norðurskautssvæðinu. (Vinnuhópur norrænu orkumálaráðherranna um málefni dreifðra byggða)

Árið 2007 hélt Norræna ráðherranefndin ráðstefnuna Energy from the Edge í samstarfi við grannríki Norðurlandanna í vestri. Ráðstefnan beindi sjónum sínum að notkun endurnýjanlegra orkugjafa á dreifbýlum svæðum.

Norðurlöndin í umheiminum

Loftslags- og orkumál eru ofarlega á dagskrá á alþjóðavettvangi. Norðurlöndin vilja vera brautryðjendur í alþjóðlegu orkusamstarfi

Bæði pólitískt og með tilliti til þróunar á nýrri umhverfis- og orkutækni eru Norðurlöndin nýskapandi og sjálfbært svæði. Þetta verða Norðurlöndin að halda áfram að efla til þess að viðhalda jafnvægi, hagvexti og til að sporna gegn loftslagsbreytingum.

Kjarnorka

Ekkert opinbert norrænt samstarf er um kjarnorku. Engu að síður eru til staðar tengslanet. Meðal annars Norænar rannsóknir á sviði kjarnorkuöryggis og Norræn samtök um geislavarnir.