Hafsvæði Norðurlandanna eru gríðarstór, mörgum sinnum stærri en landsvæðið. Auðlindir í hafi hafa mikla efnahagslega þýðingu fyrir norræn samfélög. Norræn hafsvæði sjá ESB fyrir miklu af fiski og fiskafurðum í hæsta gæðaflokki.

Auðlindir hafsins eru sérstaklega mikilvægar samfélögum á Vestur-Norðurlöndum. Á Grænlandi, Íslandi og í Færeyjum eru fiskveiðar og framleiðsla sjávarafurða mikilvægasti efnahagshluti samfélagsins.

Fjölbreytni veitir styrk

Sjávarútvegsþjóðirnar í vestri, Grænlendingar, Íslendingar, Færeyingar og Norðmenn hafa hverjir um sig þróað eigin fiskveiðistjórnun. ESB ríkin í austri, Finnland, Svíþjóð og Danmörk hafa einnig sett mark sitt á sameiginlega sjávarútvegsstefnu ESB.

Margs konar fiskveiðistjórnun er því til staðar á Norðurlöndum sem ekki er til staðar annars staðar í heiminum. Þessi fjölbreytni veitir styrk því stjórnvöld hafa þá tækifæri til að læra hvert af öðru.

Það er ekki tilviljun að Norðurlöndin koma vel út í alþjóðlegu mati á fiskveiðistjórnun og -kerfum.

Norræna samstarfið

Kjarni norræna sjávarútvegssamstarfsins er að stuðla að þróun sjálfbærrar nýtingar lifandi sjávarauðlinda.

Samstarfið felst í auknum umræðum um mikilvæg þemu í sjálfbærri nýtingu, verkefnum, skýrslugerð og öðrum aðgerðum sem styrkja stefnumörkun í sjávarútvegi í þjóðlöndunum og á alþjóðavettvangi.

Það má segja að sjávarútvegssamstarfið sé eins konar pólitísk vinnustofa. Markmiðið er að sjálfsögðu að allir sem áhuga hafa á lifandi auðlindum hafsins getir notið árangurs samstarfsins.

Sjávarútvegssamstarfið tekur virkan þátt í þróun hinna ýmsu hliða fiskveiðistjórnunar. Unnið hefur verið að málum sem tengjast framleiðni og efnahag greinarinnar og gefin hefur verið út skýrsla sem fjallar um arðsemi sjávarútvegsfyrirtækja á Norðurlöndum.

Átt hefur sér stað þróun í merkingu sjálfbærra fiskveiða í samstarfi við sjávarútvegsdeild matvæla og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (FAO [en]) - einnig hafa komið út skýrslur um efnið.

Gerð hefur verið könnun á pólitískum og tæknilegum forsendum fiskeldis á landi, sérstaklega á Eystrasaltssvæðinu, og áhersla hefur verið lögð á þá umræðu um seli sem fer fram í ESB.

Þá hefur samstarfið fjallað um önnur málefni eins og ólöglegar, stjórnlausar fiskveiðar sem ekki er tilkynnt um - svokallaðar IUU-fiskveiðar, hjöðnun lífríkisins og þróun strandsvæða.

Árangur

Sá pólitíski árangur sem náðst hefur felst í þeim áhrifum sem norrænar aðgerðir hafa á ferli í stjórnsýslu og stjórnmálaumræðum í þjóðlöndunum. Að auki samþykkja norrænu sjávarútvegsráðherrarnir yfirlýsingar á fundum sínum sem endurspegla norrænar skoðanir á málefnum tengdum sjávarútvegsstefnu.

Sjávarútvegssamstarfið snertir fjölmarga aðila sem hafa áhuga á lifandi auðlindum sjávar. Sérstaklega ber að nefna samstarfið við norrænar rannsóknastofnanir, samtök sjávarútvegsfyrirtækja á Norðurlöndum, frjáls félagasamtök og alþjóðleg samtök sem starfa að málefnum hafsvæða okkar.

Í tengslum við þetta hefur verið stofnað tengslanet norðurlandabúa sem starfa á skrifstofum þessara samtaka.

Samstarfið í alþjóðlegu samhengi

Stjórnmálamenn um allan heim beina sjónum sínum að höfunum og gífurlegum auðlindum þeirra í auknum mæli. Margar greinar geta mögulega haft mikinn efnahagslegan ávinning af hafinu og hafsbotninum.

Nú þegar eiga sér stað hagsmunaárekstrar um notkun auðlindanna á ákveðnum svæðum. Til dæmis í Norðursjónum þar sem mikil vinnsla fer fram.

Norðurlöndin ráða yfir gífurlegum hafsvæðum og og hagsmuna þeirra er best gætt með því að sjá til þess að efnahagsleg þróun sem byggist á auðlindum hafsins fari fram á sjálfbæran hátt.

Tækniþróunin auðveldar manninum að nýta framleiðslu lífríkisins og vinna aðrar auðlindir hafsins. Það hefur í för með sér aukna þörf fyrir heildarsýn á þeirri vinnslu sem fram fer í höfunum og þróun viðeigandi eftirlitskerfa sem eru aðlöguð nýjum áskorunum.

Sjávarútvegssamstarfið er eðlilegur og mikilvægur hluti þessarar þróunar þar sem þeir aðilar sem fara með stjórn fiskveiða hafa langa reynslu af stjórnun hafsvæða.