Um atvinnulíf
Norðurlöndin standa frammi fyrir fjölda sameiginlegra áskoranna. Meðal annars vegna hnattvæðingar, öldrunar íbúa og loftslagsbreytinga. Norrænt samstarf á sviði atvinnulífs er mikilvægur vettvangur til að skiptast á reynslu og hvatning til að takast á við þessar áskornir. Samstarfið stuðlar að því að löndin nái markmiðum sínum um að efla vinnuafl, heilbrigði og velferð í starfi jafnframt því að styrkja sveigjanleika vinnumarkaðarins.
- Ljósmyndari
- Magnus Fröderberg/norden.org
Hvers vegna norrænt samstarf?
Vinnumarkaðir á Norðurlöndunum eru að mörgu leiti líkir. Á Norðurlöndunum semja aðilar vinnumarkaðarins að mestu um laun og launakjör. Aðilar vinnumarkaðarins eru að verulegu leiti þátttakendur í undirbúningi lagasetningar, sérstaklega hvað varðar lagasetningu á vinnumarkaðssviðinu. Þróun vinnumarkaðar sem einkennist af jafnræði, öryggi og samkomulagi allra aðila byggir að verulegu leiti á norræna vinnumarkaðslíkaninu. Líkanið hefur haft afgerandi áhrif á þróun norræna velferðarkerfisins. Sameiginleg undirstaða hefur það í för með sér að löndin eiga auðvelt með að nýta sér reynslu hvers annars.
Sameiginleg reynsla og sýn er einnig góð undirstaða fyrir Norðurlöndin til að byggja á, í alþjóðlegum vinnumarkaðsmálum. Þar er meðal annars átt við ESB/EES og alþjóðlega vinnumálastofnun Sameinuðu þjóðanna, ILO [en].
Árangur
Árið 1954 gerðu Norðurlöndin með sér samning um sameiginlegan norrænan vinnumarkað. Í samningunum skuldbinda Norðurlöndin sig til að vinna saman að því að tryggja atvinnu fyrir alla og að efla starfsafl á norrænum vinnumarkaði. Árið 1989 gerðu Norðurlöndin einnig samkomulag um samstarfa á vinnuumhverfissviðinu. Markmiðið með samkomulaginu er að vinna saman að betra, heilbrigðara og öruggara vinnuumhverfi.
Árið 1982 settu Norðurlöndin í sameiningu á laggirnar norræna stofnun um framhaldsmenntun á vinnuumhverfissviðinu (NIVA [en]). Stofnunin stendur fyrir hágæðanámskeiðum jafnt á norrænu og alþjóðlegu plani, fyrir vísindamenn og sérfræðinga frá ýmsum löndum. Einnig heldur NIVA námskeið í Norðurvestur-Rússlandi og Eystrasaltsríkjunum.
Samstarf Norðurlandanna um mannaskiptaáætlunina Nordjobb hófst árið 1985. Ungu fólki býðst tækifæri á því að fá sumarstörf í öðru norrænu ríki en heimalandinu gegnum Nordjobb.Laun og launakjör eru þau sömu og á almennum vinnumarkaði. Nordjobb sér einnig um að útvega húsnæði og býður unga fólkinu þátttöku í menningar- og tómstundastarfi á meðan á dvöl stendur.
Í tengslum við stækkun ESB árið 2004 samþykktu norrænu atvinnumálaráðherrarnir að sameinast um eftirlit með því hvaða áhrif innflutningur og flutningur vinnuafls frá nýju ESB ríkjunum til Norðurlandanna hefði. Niðurstöðurnar voru til umræðu í ráðherranefndinni um atvinnulíf til loka árs 2007. Niðurstöðuskýrslur voru mikilvægar upplýsingaveitur fyrir norrænu ríkin um þær áskoranir sem flutningur vinnuafls hafði í för með sér og hvaða lausnir voru valdar í hverju landi fyrir sig.
Þýðing samstarfsins
Norrænn vinnumarkaður er einn sameiginlegur vinnumarkaður. Það þýðir að norrænir ríkisborgarar geta búið og sótt um störf í öllum norrænu ríkjunum án þess að sækja um dvalar- eða atvinnuleyfi. Til samanburðar hafa ESB/EES ríkisborgarar eingöngu leyfi til þess að dveljast í þrjá mánuði í öðru ESB/EES landi án dvalarleyfis og eingöngu í sex mánuði séu þeir í atvinnuleit. Ef um lengri dvöl er gerð krafa um skráningarskírteini, sem stjórnvöld gefa út að uppfylltum vissum kröfum.
Norræna samstarfið þýðir einnig að einstaklingur sem ferðast milli landa í atvinnuskyni býr við nokkurn veginn sömu kjör og vinnuumhverfi alls staðar á Norðurlöndunum. Það gerir einstaklingum auðveldara að aðlagast á vinnustað í öðru norrænu ríki.
Vísindamenn og sérfræðingar geta nýtt sér sameiginlega norræna þekkingu á vinnuumhverfissviðinu með því að sækja hágæðanámskeið NIVA.
Ungu fólki á aldrinum 18 til 28 ára gefst tækifæri á að kynnast vinnumarkaði og menningu í öðru norrænu ríki með því að sækja um sumarstarf í gegnum Nordjobb.
