Finnskt ríkisfang

Hægt er að öðlast finnskt ríkisfang við fæðingu eða með því að senda inn skriflega tilkynningu eða umsókn. Í finnsku ríkisfangslögunum er kveðið á um skilyrði þess að fá finnskt ríkisfang. Í lögunum er einnig kveðið á um réttindi og skyldur finnskra ríkisborgara. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Finlex.

Finnska stofnunin um málefni innflytjenda úrskurðar um það á grundvelli ríkisfangslaganna hverjir skuli hafa ríkisborgararétt í Finnlandi, halda honum eða missa hann. Nánari upplýsingar um finnskt ríkisfang eru á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda (Maahanmuuttovirasto).

Barn finnsks ríkisborgara fær ríkisfang foreldra sinna við fæðingu. 

Börn sem eru fædd 1.6.2003 eða síðar hafa sjálfkrafa finnskan ríkisborgararétt á grundvelli finnsks ríkisfangs foreldris

• ef móðirin hefur finnskt ríkisfang
• ef faðirinn hefur finnskt ríkisfang og er í hjónabandi með móðurinni
• ef barnið fæðist í Finnlandi, á föður með finnskt ríkisfang og faðernið hefur verið staðfest 1.6.2003 eða síðar, eða
• ef barnið fæðist í Finnlandi, á móður með finnskt ríkisfang sem fæddi barnið ekki sjálf og móðernið hefur verið staðfest 1.4.2019 eða síðar.

Foreldri sem er finnskur ríkisborgari er skylt að tilkynna um fæðingu barns síns sem fæðist í öðru landi til finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (DVV), sem sér um að skrá barnið í finnsku þjóðskrána. Þegar barnið er skráð í þjóðskrána fær það einnig finnska kennitölu. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (DVV).

Ef þú veist ekki hvort barn hefur fengið finnskt ríkisfang frá föður eða móður getur þú haft samband við finnsku stofnunina um málefni innflytjenda (Maahanmuuttovirasto) og óskað eftir staðfestingu á stöðu ríkisfangs. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda.

Þú getur fengið finnskt ríkisfang á grundvelli tilkynningar ef þú ert:

• fyrrum ríkisborgari Finnlands
• ríkisborgari annars norræns ríkis
• barn finnsks föður eða finnskrar móður sem fæddi þig ekki sjálf, og ef þú fæddist utan hjónabands í öðru landi en Finnlandi
• 12–17 ára ættleitt barn
• 18–22 ára ungmenni sem hefur búið nægilega lengi í Finnlandi

Ef þú ert ríkisborgari Danmerkur, Íslands, Noregs eða Svíþjóðar og hefur náð 18 ára aldri getur þú fengið ríkisfang í Finnlandi með því að senda inn tilkynningu, hafir þú haft fasta búsetu og dvalarstað í Finnlandi undanfarin fimm ár samfleytt og ekki verið dæmd/t/ur til fangelsisvistar á þeim tíma. Áður en þú sendir tilkynninguna skaltu fullvissa þig um að þú uppfyllir sett skilyrði.

Ef þú ert norrænn ríkisborgari en uppfyllir ekki öll skilyrði til að sækja um finnskt ríkisfang, eða ef þú vilt fá ríkisfang í Finnlandi eftir aðeins tveggja ára búsetu þar, getur þú sent inn almenna umsókn um ríkisfang. Umsókn um ríkisfang í Finnlandi er þó dýrari og tímafrekari kostur en að fá ríkisfang með því að senda inn tilkynningu.

Ef þú hefur áður haft finnskt ríkisfang og misst það getur þú fengið það aftur með einfaldri tilkynningu, án tillits til búsetu í Finnlandi. Þetta á þó ekki við um einstaklinga sem hafa misst ríkisfang sitt í Finnlandi vegna ógildingar móðernis eða faðernis, vegna þess að þeir hafi gefið rangar upplýsingar eða framið landráð eða hryðjuverk.

Nánari upplýsingar um ríkisfang á grundvelli tilkynningar eru á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda (Maahanmuuttovirasto).

Þú getur alla jafna sótt um finnskt ríkisfang ef þú býrð í Finnlandi og hefur búið þar undanfarin átta ár. Í ákveðnum undantekningartilvikum nægir að hafa búið skemur en átta ár í landinu:

• Það nægir að hafa búið undanfarin 2 ár í Finnlandi ef þú ert ríkisborgari Danmerkur, Íslands, Noregs eða Svíþjóðar, eða ef maki þinn er finnskur ríkisborgari og diplómati.
• Það nægir að hafa búið undanfarin 5 ár í Finnlandi ef þú hefur tilskilda tungumálakunnáttu til þess að fá ríkisborgararétt eða ef maki þinn er finnskur ríkisborgari og þið hafið búið saman í að minnsta kosti þrjú ár.  Ef þú ert án ríkisfangs þarftu aðeins að hafa búið í Finnlandi undanfarin 5 ár.

Ef ekkert af ofangreindu á við þig getur þú sent inn umsókn um finnskt ríkisfang ef þú hefur náð 18 ára aldri og hefur haft fasta búsetu í Finnlandi undanfarin átta ár samfleytt. Í 16. grein finnsku ríkisfangslaganna er kveðið á um hámarksfjölda daga sem viðkomandi má hafa dvalið utan Finnlands á búsetutímanum.

Meginskilyrði fyrir veitingu finnsks ríkisfangs er að þú getir staðfest deili á þér. Það er einnig skilyrði að þú hafir ekki gerst sek/t/ur um refsivert athæfi, vanrækt framfærsluskyldu barns með alvarlegum hætti eða vanrækt greiðsluskyldu þína gagnvart hinu opinbera. Auk þess þarft þú að sýna fram á að þú getir séð þér farborða og að þú búir yfir nægilega góðri munnlegri og skriflegri færni í annað hvort finnsku eða sænsku, eða að öðrum kosti í finnsku eða finnlandssænsku táknmáli.

Hægt er að gera undantekningar frá almennum skilyrðum fyrir veitingu ríkisfangs vegna vissra kringumstæðna sem lesa má um á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda (Maahanmuuttovirasto).

Alla jafna getur þú ekki fengið finnskt ríkisfang án þess að hafa fasta búsetu í Finnlandi. Aðeins er gerð undantekning frá því ef þú hefur misst ríkisfang þitt í Finnlandi og sækir um að fá það aftur með einfölduðu ferli, eða ef þú fæddist í öðru landi en Finnlandi eftir 1. júní 2003 og annað foreldri þitt er finnskur ríkisborgari. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda.

Margfalt ríkisfang er leyft samkvæmt finnskum lögum. Frá og með 1. júní 2003 missa finnskir ríkisborgarar ekki finnskt ríkisfang sitt þótt þeir fái ríkisfang í öðru landi. Ríkisborgarar annarra norrænna landa missa heldur ekki ríkisfang sitt þar þótt þeir fái ríkisfang í Finnlandi. 

Þú getur þó misst finnskt ríkisfang þitt við 22ja ára aldur ef þú hefur ríkisfang í öðru landi og
hefur ekki nægileg tengsl við Finnland.

Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda.

Þú getur beðið finnsku stofnunina um málefni innflytjenda (Maahanmuuttovirasto) um að athuga ríkisfangsstöðu þína í Finnlandi ef þú veist ekki hvort þú eða barn þitt hafið finnskt ríkisfang, eða ef þú veist ekki hvaða ríkisfang þú telst hafa í Finnlandi. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Finnsku stofnunarinnar um málefni innflytjenda.

Finnskir ríkisborgarar hafa ýmis réttindi og skyldur sem kveðið er á um í finnsku stjórnarskránni og finnskum landslögum. Undir þessi réttindi og skyldur heyra meðal annars eftirfarandi atriði:

• Kosningaréttur: Finnskir ríkisborgarar hafa kosningarétt í landskosningum, svo sem þingkosningum, forsetakosningum og þjóðaratkvæðagreiðslum. Nánari upplýsingar eru á síðunni Kosningaréttur í Finnlandi.
• Réttur til þjónustu sendiráða erlendis: Finnskir ríkisborgarar eiga rétt á aðstoð frá finnskum yfirvöldum erlendis. Slík aðstoð getur til dæmis falið í sér þjónustu finnskra sendiráða og sendiskrifstofa. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði finnska utanríkisráðuneytisins.
• Herskylda: Karlmönnum með finnskan ríkisborgararétt er skylt að ljúka herskyldu sem hefst við 18 ára aldur. Herskyldir menn verða að ljúka annaðhvort herþjónustu, með eða án vopnaburðar, eða borgaraþjónustu. Sé herskyldur maður ekki hæfur til herþjónustu þarf hann ekki að gegna herþjónustu á friðartímum. Einnig er hægt að fá herþjónustu frestað með rökstuðningi. Herþjónusta í Finnlandi er valfrjáls fyrir konur. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði finnska varnarliðsins.
• Réttur til að sækja um tilteknar opinberar stöður: Vissar opinberar stöður geta aðeins finnskir ríkisborgarar sótt um. Nánari upplýsingar eru í finnskum lögum um opinbera embættismenn.