Kosningaréttur í Finnlandi

Ef þú ert ríkisborgari norræns ríkis, annars en Finnlands, getur þú að vissum skilyrðum uppfylltum haft kosningarétt í kosningum Finnlands til Evrópuþingsins, svæðakosningum, sveitarstjórnakosningum og ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslum velferðarsvæðanna. Í finnskum þing- og forsetakosningum og almennum þjóðaratkvæðagreiðslum hafa aðeins finnskir ríkisborgarar kosningarétt. Kosningaréttur er grundvallarréttur hvers borgara sem náð hefur fullorðinsaldri, en ekki er skylda að nýta kosningaréttinn.

Um þingkosningar, forsetakosningar og kosningar til Evrópuþingsins gilda sömu reglur í Finnlandi og á Álandseyjum. Ef þú vilt vita meira um kosningarétt í svæða- eða sveitarstjórnakosningum á Álandseyjum skaltu kynna þér efni síðunnar Kosningaréttur á Álandseyjum.

Þingmenn eru kosnir á fjögurra ára fresti með beinum og leynilegum hlutfallskosningum. Kjördagur á hverju kosningaári er þriðji sunnudagur aprílmánaðar, nema tímasetning páskanna veiti tilefni til annars.

Kosningarétt í finnskum þingkosningum hafa allir finnskir ríkisborgarar sem náð hafa 18 ára aldri á kjördag, óháð búsetustað. Allir finnskir ríkisborgarar sem búsettir eru í öðrum löndum hafa kosningarétt í finnskum þingkosningum.

Kjörgengi í finnskum þingkosningum hefur allt fólk sem hefur kosningarétt og er ekki lagalega vanhæft, að frátöldum atvinnuhermönnum og þeim sem gegna tilteknum háttsettum embættum. 

Nánari upplýsingar um þingkosningar í Finnlandi eru á vefnum Vaalit.fi.

Forseti finnska lýðveldisins er kjörinn með beinum kosningum, í tveimur umferðum ef þörf er á, og er hvert kjörtímabil sex ár að lengd. Forsetakosningar fara fram á fjórða sunnudegi janúarmánaðar á kosningaári. 

Kosningarétt í finnskum forsetakosningum hafa allir finnskir ríkisborgarar sem náð hafa 18 ára aldri á kjördag, óháð búsetustað.

Forseti finnska lýðveldisins þarf að vera finnskur ríkisborgari og fæddur í Finnlandi. 

Nánari upplýsingar um forsetakosningar eru á Vaalit.fi.

Svæða- og sveitarstjórnakosningar fara fram samtímis á fjögurra ára fresti. Í finnskum svæðakosningum eru kjörnir fulltrúar í svæðisráð sem hafa umsjón með félags- og heilbrigðisþjónustu á skilgreindum velferðarsvæðum og með starfsemi björgunarsveita. Engar svæðakosningar fara fram í Helsinki. Í sveitarstjórnakosningum eru kjörnir fulltrúar í sveitarstjórnir sveitarfélaga, sem taka ákvarðanir um rekstur og fjármál sveitarfélaga.

Um kosningarétt í svæðakosningum gilda sömu reglur og í sveitarstjórnakosningum. Ríkisborgarar Finnlands eða annarra Evrópusambandslanda, auk Íslands og Noregs, hafa kosningarétt í sveitarstjórnakosningum í Finnlandi ef þeir hafa náð 18 ára aldri á kjördegi og hafa haft búsetu í sveitarfélaginu í að minnsta kosti 51 dag fram að kjördegi.

Auk þess hafa kosningarétt ríkisborgarar annarra landa sem hafa náð 18 ára aldri á kjördegi, búið í sveitarfélaginu í að minnsta kosti 51 dag fram að kjördegi og haft fasta búsetu í Finnlandi í að minnsta kosti tvö ár samfleytt.

Fólk sem starfar fyrir Evrópusambandið eða alþjóðlega stofnun með starfsemi í Finnlandi hefur líka kosningarétt ef það hefur náð 18 ára aldri á kjördegi og hefur haft búsetu í sveitarfélaginu í að minnsta kosti 51 dag fram að kjördegi. Einnig er skilyrði að persónuupplýsingar viðkomandi hafi verið skráðar í finnsku þjóðskrána, að beiðni hans, og að hann hafi tilkynnt það skriflega til finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn að hann vilji nýta kosningarétt sinn í sveitarstjórnarkosningum, eigi síðar en á 52. degi fyrir kosningarnar.

Í svæðiskosningum hefur fólk kjörgengi ef það býr á viðkomandi velferðarsvæði og hefur kosningarétt í svæðiskosningum, og ef það hefur ekki verið úrskurðað lagalega vanhæft. Í sveitarstjórnakosningum hefur fólk kjörgengi ef það býr í umræddu sveitarfélagi, hefur kosningarétt í sveitarstjórnakosningum og hefur ekki verið úrskurðað lagalega vanhæft. Tilteknir opinberir starfsmenn og aðrir sem starfa fyrir velferðarsvæði eða sveitarfélög geta ekki boðið sig fram í svæðis- eða sveitarstjórnakosningum. 

Nánari upplýsingar eru á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (DVV).

Ríkisborgarar Evrópusambandsríkja kjósa til Evrópuþingsins í beinum kosningum sem fara fram í hverju landi fyrir sig á fimm ára fresti.

Allir finnskir ríkisborgarar sem náð hafa 18 ára aldri á kjördag mega kjósa til Evrópuþingsins í Finnlandi, óháð búsetustað.

Í slíkum kosningum hafa einnig kosningarétt borgarar annarra aðildarríkja Evrópusambandsins sem náð hafa 18 ára aldri á kjördag og átt búsetu í Finnlandi í minnst 51 dag fram að kjördegi, eða sem starfa fyrir Evrópusambandið eða alþjóðlega stofnun með starfsemi í Finnlandi eða eru fjölskyldumeðlimir slíks starfsmanns í Finnlandi. Skilyrði fyrir kosningarétti slíkra einstaklinga er þó að þeir hafi ekki tapað kosningarétti sínum í heimalandinu og einnig þurfa þeir að hafa skráð sig á kjörskrá í Finnlandi. Ganga þarf frá skráningu á kjörskrá í seinasta lagi 80 dögum fyrir kjördag hjá finnsku stofnuninni um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (DVV).

Kosningaréttur til Evrópuþingskosninga felur aðeins í sér rétt til að kjósa í einu aðildarríki Evrópusambandsins, annaðhvort uppruna- eða búsetulandi.

Finnskur ríkisborgari sem hefur skráð sig tímanlega á kjörskrá annars aðildarríkis Evrópusambandsins vegna Evrópuþingskosninga hefur ekki kosningarétt í sömu Evrópuþingskosningum í Finnlandi.

Kjörgengi í Evrópuþingskosningum hafa allir finnskir ríkisborgarar sem hafa kosningarétt í kosningunum og sem ekki eru lagalega vanhæfir, sem og allir ríkisborgarar Evrópusambandsríkja sem hafa kosningarétt, hafa verið skráðir á kjörskrá í Finnlandi og hafa ekki misst kosningarétt sinn í heimalandinu.

Nánari upplýsingar um Evrópukosningar í Finnlandi eru á Vaalit.fi og á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (DVV).

Í Finnlandi er hægt að efna til þjóðaratkvæðagreiðslna eða íbúakosninga, til dæmis ráðgefandi kosninga innan velferðarsvæðis eða sveitarfélags. Slíkt er þó ekki algengt.

Hægt er að efna til ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu í tengslum við þingkosningar eða óháð öðrum kosningum. Ef efnt er til þjóðaratkvæðagreiðslu í tengslum við þingkosningar gildir fyrirliggjandi kjörskrá. Ef þjóðaratkvæðagreiðsla fer fram óháð öðrum kosningum er kosningaréttur skilgreindur með sama hætti og í þingkosningum. 

Um ráðgefandi íbúakosningar sveitarfélaga og velferðarsvæða gilda sömu reglur og um kosningarétt í almennum svæðiskosningum og sveitarstjórnarkosningum.

Nánari upplýsingar um íbúakosningar og þjóðaratkvæðagreiðslur í Finnlandi eru á síðunni Vaalit.fi. Einnig eru nánari upplýsingar um svæðisbundnar íbúakosningar á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (Digi- ja väestötietovirasto).

Ef þú ert í Finnlandi getur þú kosið annaðhvort á kjördegi eða utan kjörfundar fyrir kosningarnar. Ef þú ert í öðru landi en hefur kosningarétt í Finnlandi getur þú kosið utan kjörfundar fyrir kosningarnar, bréfleiðis eða um borð í finnsku skipi, ef þú ert meðlimur áhafnarinnar.

Ef geta kjósanda til að skrifa á kjörseðil er umtalsvert skert má hann hafa aðstoðarmann með sér í kjörklefanum. Tilteknum hópum er einnig boðið að kjósa heima hjá sér eða innan stofnunar.

Nánari upplýsingar eru á vefsvæði finnsku stofnunarinnar um stafræna væðingu og lýðfræðigögn (DVV).