193. Guðlaugur Þór Þórðarson (Hovedindlæg)

Informasjon

Type
Hovedinnlegg
Tale nummer
193
Speaker role
Islands udenrigsminister
Dato

Frú forseti og kæru þingmenn í Norðurlandaráði. Í byrjun síðasta mánaðar hlotnaðist mér sá heiður að bjóða kollegum mínum til Borgarness á æskuslóðir mínar. Þessi sveit mín komst í heimsfréttirnar fyrir stuttu þegar þess var minnst að jökullinn Ok lauk æviskeiði sínu. Það er áminning til okkar um hversu viðkvæmt vistkerfi okkar er. Við eigum að nýta styrkinn í norrænu samstarfi, þekkingu okkar, þrautseigju og hugkvæmni í  þágu nýrra lausna í loftslagsmálum eins og lagt er upp með  í nýrri framtíðarsýn norrænu ráðherranefndarinnar. Í Borgarnesi gerði ég kollegum mínum grein fyrir áherslu formennsku okkar í Norðurskautsráðinu. Með sjálfbærni að leiðarljósi viljum við nýta efnahagsleg tækifæri til hagsbóta fyrir íbúa norðurslóða og við viljum samvinnu sem byggist á alþjóðlegum leikreglum. Til að svo megi verða þurfa norðurslóðir áfram að vera lágspennusvæði. Við ræddum enn fremur þá miklu athygli sem norðurslóðamál njóta nú, ekki síst frá stærri ríkjum. Bandaríkin sýna svæðinu mun meiri áhuga. Það er ánægjuefni enda viljum við að Bandaríkin séu sem virkust á alþjóðavettvangi. Það er mikilvægt að hafa í huga að núverandi aðstæður á alþjóðavettvangi kalla á meiri, ekki minni, samvinnu við bandamenn okkar. Við megum ekki gleyma því að við deilum sömu grundvallargildum og það er grundvallaratriði þegar um er að ræða fjárfestingar og þjóðaröryggi. Þegar við hittumst í Berlín fyrir tveimur vikum fór mestur tíminn í að ræða ástandið í norðausturhluta Sýrlands en Norðurlöndin hafa öll fordæmt aðgerðir Tyrkja. Annars vorum við að halda upp á 20 ára afmæli sendiráðsbygginga í Berlín, flaggskipi utanríkisþjónustu okkar. Samstarfsformið í Berlín er dæmi um norrænt samstarf eins og það gerist best.

En það er ekki bara í Berlín sem samstaða og rödd Norðurlandanna vekur athygli. Norðurlöndin voru í fararbroddi þeirra ríkja sem settu umhverfismál og jafnréttismál á oddinn og barátta okkar í málefnum LGBTI-fólks hefur vakið verðskuldaða athygli. Þessi barátta okkar, ásamt fjölda annarra sem betur fer, hefur fært þessi mál frá jaðri inn á miðju í mörgum samfélögum. Við höfum í gegnum áratugina staðið dyggan vörð um marghliða alþjóðasamvinnu, frið og mannréttindi, lýðræðislegar leikreglur og grundvöll réttarríkisins. Slík barátta er ekki síst mikilvæg nú þegar réttarríkið á undir högg að sækja og falsfréttum er dreift eins og enginn sé morgundagurinn. Þetta gerum við ekki bara hér á Norðurlandaráðsþingi heldur einnig á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, þar sem Svíþjóð sat þar til nýverið við borðið  í öryggisráðinu og Noregur sest þar vonandi senn; í mannréttindaráðinu, þar sem Ísland og Danmörk hafa verið, og í Evrópusamvinnunni, þar sem Finnland er nú í forsæti ráðherraráðs ESB eftir vel heppnað formennsku í Evrópuráðinu. Grænland og Færeyjar skipta miklu máli á norðurslóðum og í Norður-Atlantshafs samstarfinu og Álandseyjar eru fyrirmynd í sjálfbærni.

Á Berlínarfundinum var mikill samhljómur meðal okkar koleganna um það hvernig við gætum og ættum að deila reynslu okkar af samvinnu með öðrum þjóðum. Þar voru ríkin á Balkanskaga sérstaklega nefnd til sögunnar. Við þurfum líka að vinna þétt og náið með vinum okkar og næstu nágrönnum á Bretlandseyjum, en þeir hafa sýnt mikinn áhuga á samvinnu við Norðurlöndin. Þó að sum okkar séu í NATO og önnur ekki, sum okkar í ESB en önnur ekki þá er samvinna okkar gott dæmi um ríki sem geta unnið þétt saman þrátt fyrir að hafa kosið mismunandi leiðir til að ná okkar utanríkispólitísku markmiðum. Löngu fyrir tíma innri markaðarins var sameiginlegum norrænum vinnumarkaði komið á fót. Norræna vegabréfasambandið var fyrirmynd Schengen-samstarfsins. Samstarf okkar á sviði mennta- og vísindamál var öðrum Evrópuríkjum innblástur. Ég nefni Nordplus og Nordjob sem dæmi. Öll þessi dæmi sem ég nefndi eiga eitt sameiginlegt. Þau hafa dregið úr hindrunum og greitt fyrir viðskiptum og samskiptum og því að íbúar Norðurlandanna hafa getað búið og unnið saman í sátt og samlyndi um áratugaskeið.

Samstarf Evrópuríkja er margþætt og flókið. En því opnari og sveigjanlegri sem við erum fyrir mismunandi form af því þeim mun sterkari verða Norðurlöndin og þeim mun sterkari verður Evrópu í heild sinni. Stoltenberg-skýrslan frá 2009 reyndist sannarlega innspýting í norrænt samstarfs og leiddi til aukins samstarfs á sviði utanríkis- og öryggismála. Margt hefur breyst síðan. Nægir þar að nefna loftslagsbreytingar, nýjar hættur eins og netógnir og endurteknar tilraunir til að grafa undan marghliða alþjóðasamvinnu, alþjóðastofnunum og alþjóðalögum. Þess vegna höfum við fengið Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra á  Íslandi, til að gera nýja skýrslu. Gert er ráð fyrir að nýjar tillögur liggi fyrir um mitt næsta ár. Ég hlakka til þeirra og með þessum orðum þakka ég fyrir mig og hlakka til umræðunnar hér á eftir.