Lisathe Møller

Skáldsagan Qaamarngup taartullu akisugunneri („Leiftur ljóss og myrkurs“) eftir Lisathe Møller er grípandi verk sem vekur lesandann til umhugsunar. Gegnum aðalpersónurnar tvær, þau Siiva og Ane, fæst skáldsagan við félagsleg og pólitísk viðfangsefni sem eru mikilvæg fyrir Grænland og þróun menntakerfisins þar út frá spennu milli hefðbundinna og nútímalegra lífshátta og sökum þeirra tungumálatengdu áskorana sem yngri kynslóðir Grænlands standa frammi fyrir. Þannig veitir höfundur glögga innsýn í þær menningarlegu og formgerðarlegu breytingar sem móta hina grænlensku sjálfsmynd í dag.

Qaamarngup taartullu akisugunneri er skrifuð í munúðarfullum og ljóðrænum stíl og ber boðskap sem er í senn innilegur og algildur. Skáldsögunni lýkur á endurfundum Siiva og Ane eftir margra ára aðskilnað. Þau hittast fyrir tilviljun á veitingastað. Alltaf má finna von og endurnýjun, jafnvel eftir langvinnt mótlæti. Von og endurnýjun eru í raun boðskapur bókarinnar. 

Með því að skrifa öfluga, ekta og afar hjartnæma frásögn hefur Lisathe Møller skapað verk sem auðgar grænlenskar bókmenntir og talar einnig til breiðari áheyrendahóps víða um heim. Skáldsagan er sérlega mikilvægt framlag til grænlenskra bókmennta sökum þess að í henni er kafað í þá dýnamík og þau vandamál sem Grænlendingar glíma við í dag. Þemu á borð við fíkn, áföll, mótstöðuafl og leitina að innihaldsríku lífi eru fyrirferðarmikil. Með grípandi frásagnarstíl og afar mannlegum persónum fangar bókin hinn flókna veruleika  persónulegra og samfélagslegra umbreytinga sem eiga sér stað í Grænlandi nútímans. 

Sögusviðið er skáldaður grænlenskur bær og sögutíminn náin framtíð, árið 2030. Gripið er niður í líf tveggja gerólíkra einstaklinga, þeirra Siiva og Ane, sem eru holdgervingar baráttunnar sem geisar milli myrkurs og ljóss – bæði innra með þeim sjálfum og í heiminum í kringum þau. 

Skáldsagan rúmar ákveðna tvískiptingu í sambandi aðalpersónanna, líkt og þær spegli hvor aðra og tákni tvær hliðar á einni og sömu manneskjunni. Þetta fær lesandann til að velta fyrir sér hinum mótsagnakenndu öflum sem takast á, bæði innra með einstaklingum og í samfélaginu í heild – hinni eilífu baráttu ljóss og myrkurs. Lýsingar á umhverfinu og veðrinu styðja við og efla andrúmsloft frásagnarinnar og ljá henni aukna tilfinningalega dýpt.

Persónuleg þróun Siiva snertir sérstaklega við lesandanum. Eftir að hafa upplifað áföll í bernsku og glímt við fíknivanda leggur hann upp í ferðalag til móts við heilun og sjálfshjálp, sem er hjartaskerandi en veitir jafnframt innblástur. Barátta hans myndar andstæðu við Ane, sem geislar frá sér rólegum styrk og óbilandi bjartsýni og býr yfir samkennd og skilningi sem skapar stöðugleika í umhverfi hennar. Til samans skapa lífshlaup þeirra blæbrigðaríka mynd af því hvernig mannfólk tekst á við persónulegan og sameiginlegan sársauka og finnur að lokum aftur von og endurnýjun.