Vónbjørt Vang

Svørt orkidé („Svört orkídea“) er þriðja ljóðabók Vang og hennar sterkasta bók hingað til. Þema verksins er sorg og áhyggjur móður vegna barns sem vex úr grasi og fer sínar eigin leiðir – og er hugsanlega að leiðast inn á ranga braut. Sterkust er tilfinningin fyrir undirliggjandi kvíða og vanmætti yfir að hafa tapað stjórninni og tengslunum, yfir tengingu móður og barns sem breytist og dofnar þegar barnið eldist. 

Í verkinu er áhersla lögð á líkamleika ljóðmælandans, á móðurina sem óháða veru sem þarf á líkamlegum styrk að halda í baráttu sinni við kjarkleysi, áhyggjur og angist yfir því að geta ekki hjálpað barninu sínu eða náð til þess. Þannig birtist líka leit að tvíhyggju sem hugsanlega er ekki til, og löngunin til að efla sjálfa sig en geta um leið ekki sleppt takinu af tengslunum milli foreldris og barns. 

Gegnumgangandi í verkinu er myndlíkingin um svörtu orkídeuna, um plöntur almennt, um lækningamátt garðvinnu og um gróðurmoldina, sem táknar jafnframt þá undirheima og myrkur sem barnið hverfur inn í. Þessi víxlverkun á milli styrksins í hinu líkamlega og góðra áhrifa garðvinnunnar er framlenging á fyrrnefndri tvíhyggju: leitin að því óháða og um leið að hinu nátengda. Hvar liggja mörkin – hvar tekur líkami okkar enda og við smjúgum inn í líkama og tilveru annarra? 

Í verkum sínum vinnur Vang með marglaga merkingu og efnisleika þar sem textar, myndir og tilvitnanir í önnur verk fléttast saman svo að minnir á klippimynd. Notkun hennar á brotum og sjónrænum þáttum undirstrikar það brotakennda og leitandi í upplifun móðurinnar – tilraunir hennar til að orða það ósegjanlega. Þannig kemur Svørt orkidé orðum að samspilinu milli sjálfsmyndar og framkvæmdar; hver er móðirin eiginlega þegar barnið fjarlægist hana? Og hver er rithöfundurinn þegar tungumálið skortir orð?