Andlát og arfur í Danmörku

Þegar einstaklingur deyr ráðast skrefin af því hvar andlátið átti sér stað, hvar hinn látni bjó og hvort hinn látni hafði tengsl við Danmörku. Ef andlátið á sér stað í Danmörku skal það skráð í Danmörku. Ef andlátið á sér stað erlendis getur einnig þurft að tilkynna dönskum yfirvöldum um það.

Þegar einstaklingur deyr í Danmörku skal andlátið skráð. Þetta gildir óháð því hvort hinn látni var danskur ríkisborgari og óháð því hvort hinn látni bjó í Danmörku eða öðru landi.

Þú þarft sérstaklega að hafa eftirfarandi í huga:

• Dánarvottorð: Þegar einstaklingur deyr í Danmörku framkvæmir læknir líkskoðun og fyllir út dánarvottorð. Ef andlátið á sér stað á heimili er það yfirleitt heimilislæknir hins látna eða vaktlæknir sem gefur út dánarvottorðið. Ef andlátið á sér stað á sjúkrahúsi er það læknir á sjúkrahúsinu sem gefur út dánarvottorðið.
• Tilkynning andláts: Í flestum tilvikum er andlátið tilkynnt rafrænt. Þess vegna er yfirleitt ekki nauðsynlegt að afhenda útfararyfirvaldinu dánarvottorðið. Í sumum tilvikum getur útfararyfirvaldið þó þurft á dánarvottorðinu að halda. Þú getur haft samband við útfararyfirvaldið til að fá leiðbeiningar.
• Útfararyfirvald: Ef hinn látni bjó í Danmörku er sóknarpresturinn í búsetusókn hins látna útfararyfirvald. Ef hinn látni bjó erlendis er sóknarpresturinn á dánarstaðnum í Danmörku útfararyfirvald. Þetta gildir óháð því hvort hinn látni var meðlimur í dönsku þjóðkirkjunni eða ekki.

• Bankareikningar: Þegar andlátið hefur verið skráð í CPR-skrána eru bankareikningar hins látna yfirleitt frystir. Sameiginlegir bankareikningar geta einnig verið frystir. Sem eftirlifandi maki geturðu yfirleitt ekki tekið út peninga fyrr en þú hefur fengið vottorð frá skiptarétti.
• Digital Post: Þegar einstaklingur deyr er aðgangi að Digital Post viðkomandi lokað. Þetta gildir bæði um eigin aðgang hins látna og hugsanlegan lesaðgang sem aðrir hafa haft. Ef þú sem eftirlifandi aðstandandi vilt fá aðgang að Digital Post hins látna frá hinu opinbera þarftu yfirleitt að leggja fram gögn frá skiptarétti.
• Ef hinn látni á ekki aðstandendur: Ef engir aðstandendur eða aðrir nánir aðilar finnast skal búsetusveitarfélag hins látna tilkynna andlátið. Sveitarfélagið greiðir einnig kostnað við útförina og ákveður hvernig henni skuli háttað.

Þegar einstaklingur á að vera jarðsettur eða fara í bálför í Danmörku þarf að óska eftir greftrun eða líkbrennslu. Þú getur sjálf/ur gert samninga við kirkjugarð, grafreit og bálstofu eða fengið aðstoð við hagnýtu atriðin.

Þegar þú óskar eftir greftrun eða líkbrennslu þarftu að tilgreina hvar hinn látni á að vera jarðsettur. Ef hinn látni á að fara í bálför þarftu einnig að tilgreina í hvaða bálstofu líkbrennsla hins látna á að fara fram.

Hægt er að sækja um útfararstyrk ef dánarbúið hefur verið tekið til meðferðar hjá skiptarétti og ef hinn látni átti rétt á dönskum sjúkratryggingum. Það hefur ekki áhrif á útfararstyrkinn hvort hinn látni er jarðsettur eða brenndur.

Sótt er um útfararstyrk hjá Udbetaling Danmark á borger.dk.

Ef hinn látni hafði tengsl við Danmörku geta eftirlifandi aðstandendur í sumum tilvikum átt rétt á dönskum greiðslum. Þetta getur til dæmis verið lífeyrir til eftirlifanda, aðstoð til eftirlifanda eða aðstoð við framfærslu barna.

Sem foreldri geturðu einnig átt rétt á sorgarleyfi með dagpeningum ef barn þitt fæðist andvana eða deyr áður en það verður 18 ára.

Þegar einstaklingur deyr þarf að gera upp eignir, verðmæti og skuldir hins látna. Það kallast að skipta dánarbúinu.

Í Danmörku er það skiptarétturinn sem tekur afstöðu til þess hvernig dánarbúið skuli meðhöndlað. Skiptarétturinn heyrir undir Danmarks Domstole.

Dánarbú má meðhöndla með mismunandi hætti. Það fer meðal annars eftir verðmæti búsins, skuldum, erfingjum, maka og hugsanlegri erfðaskrá. Ef þú sem erfingi óskar eftir tilteknu skiptiformi þarftu að láta skiptaréttinn vita af því.

Ef hinn látni hafði gert erfðaskrá getur hún haft áhrif á hvernig arfinum skuli skipt. Ef hinn látni hafði ekki gert erfðaskrá er arfinum skipt samkvæmt reglum erfðalaga.

Erfðafjárgjald er gjald til ríkisins sem dánarbúið þarf í sumum tilvikum að greiða af arfinum. Reglurnar ráðast meðal annars af því hver erfir og hvar búið er tekið til skipta.

Þegar Dani deyr í öðru Norðurlandaríki

Ef danskur ríkisborgari deyr í öðru Norðurlandaríki eru það yfirvöld þar sem gefa út dánarvottorð.

Ef hinn látni átti lögheimili í öðru Norðurlandaríki er ekki víst að yfirvöld þar tilkynni yfirvöldum í Danmörku um andlátið. Sem aðstandandi getur þú haft samband við danska sendiráðið í viðkomandi landi. Þú getur fundið dönsk sendiráð og aðalræðisskrifstofur erlendis á vefsíðu utanríkisráðuneytisins.

Ef danskur eða erlendur ríkisborgari með skráð lögheimili í Danmörku deyr í öðru Norðurlandaríki tilkynnir danska sendiráðið í viðkomandi landi venjulega dönskum yfirvöldum um andlátið. Ef það gerist ekki geta aðstandendur hins látna haft samband við danska sendiráðið í viðkomandi landi (sjá hér að ofan), hugsanlega í gegnum utanríkisráðuneytið í Kaupmannahöfn, til að vekja athygli á að andlátið hafi ekki verið skráð í þjóðskrá. Sendiráðið mun þá fylgja málinu eftir við yfirvöld viðkomandi lands svo hægt sé að skrá andlátið.

Ef einstaklingur deyr í Danmörku en býr í öðru norrænu landi

Ef einstaklingur deyr í Danmörku skal andlátið skráð í Danmörku. Þetta gildir einnig ef hinn látni bjó í öðru landi eða var ekki danskur ríkisborgari.

Ef hinn látni bjó erlendis er sóknarpresturinn á dánarstaðnum í Danmörku útfararyfirvald. Útfararyfirvaldið getur veitt leiðbeiningar um skráningu andlátsins og um beiðni um greftrun eða líkbrennslu.

Ef nota á dánarvottorðið erlendis geta verið gerðar kröfur um löggildingu eða þýðingu. Þú ættir að kanna kröfurnar í því landi þar sem nota á dánarvottorðið.

Aðstandendur ættu að hafa samband við sendiráð heimalands hins látna til að fá leiðbeiningar um tilkynningu til viðeigandi yfirvalda.

Ef hinn látni fékk danskan lífeyri og lést erlendis

Ef einstaklingur fékk danskan ellilífeyri, örorkulífeyri eða lífeyri fyrir eldri borgara og deyr erlendis fær Udbetaling Danmark ekki sjálfkrafa tilkynningu um andlátið.

Þess vegna ættu aðstandendur að hafa samband við Udbetaling Danmark ef hinn látni fékk danskan lífeyri og bjó eða dvaldi erlendis við andlátið. Þetta gildir einnig ef hinn látni var ekki danskur ríkisborgari og bjó ekki í Danmörku.

Flutningur hins látna heim

Það þarf sérstakt leyfi til að flytja líkkistu með látnum einstaklingi yfir landamæri. Slíkt leyfi er þó ekki nauðsynlegt við flutning milli Færeyja og Danmerkur eða til og frá Borgundarhólmi um Svíþjóð. Milli Grænlands og Danmerkur er krafa um líkflutningsleyfi. Ekki þarf leyfi til að flytja lík ef hinn látni hefur verið brenndur í landinu þar sem hann lést og er síðan fluttur til heimalandsins í duftkeri.

Líkflutningsleyfi eru gefin út í Danmörku af dönsku sjúkraöryggisstofnuninni (Styrelsen for Patientsikkerhed).

Arfur og skipti erlendis

Þegar einstaklingur deyr eru það stofnanir í því landi sem hann var búsettur sem hafa umsjón með málefnum dánarbús. Danskur skiptaréttur sér að jafnaði aðeins um dánarbú ef hinn látni átti lögheimili í Danmörku.

Ef þú átt í erfðamáli erlendis mælir utanríkisráðuneytið með því að þú notir lögmann á staðnum. Dönsk sendiráð og ræðisskrifstofur í landinu geta hjálpað til við að finna lögmann á staðnum en geta ekki ábyrgst eða verið gerð ábyrg fyrir þeirri aðstoð sem lögmaðurinn veitir.

Athugið að erlend yfirvöld eða einkaaðilar kunna í sumum tilfellum að biðja um evrópskt erfðaskírteini. Þetta skjal er ekki gefið út í Danmörku þar sem Danmörk stendur utan við erfðaréttarreglugerð ESB.

Arfur frá öðru norrænu ríki

Ef þú færð arf frá útlöndum er arfinum að jafnaði skipt samkvæmt reglum þess lands þar sem hinn látni átti lögheimili við andlátið.

Arfurinn er alla jafna skattlagður samkvæmt reglum þess lands þar sem skiptin fara fram.

Hafðu samband við skattyfirvöld á staðnum ef þú vilt fá nánari upplýsingar um skattlagningu arfs.