Andlát og arfur í Noregi

Dødsfall og arv i Norge
Upplýsingar fyrir þig ef þú missir aðstandanda í Noregi.

Tilkynning andláts

Þegar einstaklingur sem býr í Noregi deyr skulu nánustu aðstandendur hans tryggja að dánartilkynning berist til héraðsdóms (tingretten) eða sýslumanns eða  lögregluembættisins í sveitarfélaginu þar sem hinn látni bjó.Oft geta útfararþjónustur aðstoðað við að tilkynna andlátið.

Þegar andlát ber að með eðlilegum hætti er yfirleitt læknir viðstaddur sem gefur út dánarvottorð sem aðstandendur láta fylgja með dánartilkynningunni. Aðstandendur geta fengið aðstoð hjá útfararþjónustu við þetta. Útfararþjónustan aðstoðr einnig með ýmis önnur hagnýt atriði sem huga þarf af þegar andlát ber að höndum. Eftirfarandi upplýsingar um hinn látna/hinu látnu skulu fylgja dánartilkynningunni til lögregluembættis og héraðsdóms:

  • Skírnarnafn og föðurnafn (ættarnafn)
  • Kennitala
  • Lögheimili
  • Dánarstaður
  • Dánardagur
  • Trúfélag
  • Ríkisfang
  • Hjúskaparstaða
  • Giftingarár
  • Erfingjar: Kennitala og heimilisfang maka. Kennitala og heimilisfang barna, lögerfingja. Hugsanlegir aðrir erfingjar samkvæmt ættarskrá eða erfðaskrá.
  • Auk þess ber að skrá eftirfarandi atriði svo framarlega sem unnt er: Hvort óskað sé eftir greftrun eða brennslu og þá hvar. Starf. Skipting dánarbús (einkaskipti, seta í óskiptu búi, opinber skipti) Erfðaskrá eða hjúskaparsáttmáli

Héraðsdómur/sýslumaður tilkynnir að því loknu þjóðskrá og almannatryggingum um andlátið.

Ef grunur leikur á að andlát hafi ekki borið að með eðlilegum hætti sér lögreglan um að senda tilkynningu um andlátið til héraðsdóms. Það er ekki gert fyrr en að krufningu hins látna er lokið.

Ef aðstandandi þinn deyr í Noregi en þú býrð í öðru landi bera norsk yfirvöld ábyrgð á að tilkynna andlátið til yfirvalda í þínu landi sem koma tilkynningu áleiðis til þín.

    Tilkynning þegar norskur ríkisborgari/einstaklingur búsettur í Noregi deyr erlendis

    Þegar norskur ríkisborgari deyr erlendis og ekki er gert ráð fyrir að aðstandendur hans hafi verið látnir vita, mun norsk sendiskrifstofa (sendiráð eða skrifstofa ræðismanns) tilkynna norska utanríkisráðuneytinu um andlátið eins skjótt og unnt er. Það er einnig gert ef hinn látni er erlendur ríkisborgari en með skráð lögheimili í Noregi samkvæmt norskri þjóðskrá.

    Svo framarlega sem unnt er þarf að liggja fyrir skrifleg staðfesting frá stjórnvöldum á staðnum um hver hinn látni er.Yfirleitt á þetta við um dánarvottorð en ef aðstandendur hafa ekki verið látnir vita getur verið óréttlátt að bíða þar til dánarvottorð liggur fyrir.Í slíkum tilvikum nægir að senda skýrslu frá sjúkrahúsi, lögreglu eða lækni ef enginn vafi leikur á því hver hinn látni er. Tilkynning til aðstandenda fer þannig fram að norska utanríkisráðuneytið tilkynnir rannsóknarlögreglunni (Kripos) sem hefur samband við viðkomandi lögregluumdæmi sem sér um að tilkynna aðstandendum um andlátið, hugsanlega í samstarfi við sóknar prest.

    Útfarir og útfararstyrkir

    Algengast er að greftrun eða líkbrennsla fari fram eigi síðar en tíu dögum eftir andlát. Ef um líkbrennslu er að ráða ber að jarðsetja öskuna eigi síðar en sex mánuðum eftir andlátið.

    Það eru aðstandendur með rétt til að jarðsetja hinn láta sem sjá um útförina. Ef enginn sér um jarðsetningu ber búsetusveitarfélagi hins látna að annast hana. Ef hinn látni var ekki búsettur í Noregi er það sveitarfélagið þar sem andlátið bar að sem sér um jarðsetningu. Sveitarfélagið getur krafið dánarbúið um greiðslu vegna jarðsetningarinnar.

    Útgjöld vegna andláts í útlöndum skulu greidd af tryggingu hins látna ef hún er fyrir hendi, af dánarbúinu eða aðstandendum hins látna. Kostnaðurinn getur til að mynda verið vegna geymslu í líkhúsi, heimflutningi á hinum látna eða duftkerfi. Þegar erlend yfirvöld gefa út dánarvottorð styðst norska utanríkisþjónustan við vottorðið þegar hún sendir formlega tilkynningu til Skatteetagen (þjóðskrár) í Noregi um andlát norsks ríkisborgara eða erlends ríkisborgara með lögheimili í Noregi samkvæmt þjóðskrá. Oft kemur aðstandendum á óvart hve langan tíma tekur að ganga frá öllum formlegum atriðum þegar andlát ber að í öðru landi en búsetulandinu.

    Norsku almannatryggingarnar, NAV, veita í einstaka tilvikum útfararstyrk. Hann er veittur ef þörfin er greinileg en til þess að geta sótt um styrkinn þarf hinn látni/hin látna að hafa verið aðili að norska almannatryggingakerfinu. Sérreglur gilda ef andlát ber að erlendis. Einnig gilda sérreglur ef um vinnutengt dauðaslys er að ræða. Fáið nánari upplýsingar um reglurnar hjá NAV.

    Arfur og húsnæði

    Erfingjar skulu snúa sér til héraðsdóms sem sér um  skiptastjórn á dánarbúum. Skipti á dánarbúi felur í sér skiptingu á arfi, það er að deila út eigum hins látna. Í Ósló er það embætti bæjarfógeta sem annast skipti á dánarbúum. Annars staðar í landinu eru þau á höndum héraðsdóms.

    Í Noregi er ekki um búskipti að ræða.

    Hverjir erfa?

    Þú erfir ef hinn látni/hin láta getur þín í erfðaskránni eða ef erfðalögin kveða á um það. Hafi hinn látni/hin látna ekki gert erfðaskrá eru það lögerfingjar og hugsanlegur eftirlifandi maki sem erfa. Ættingjar skiptast í þrjú erfðaþrep, eða erfðaflokka.

    Erfingjar þurfa að ákveða hvernig búinu er skipt, það er hver á að skipta arfinum milli erfingja. Í skiptalögum er kveðið á um hvernig staðið skuli að skiptingu dánarbúa. Héraðsdómur getur leiðbeint um hvernig þú gerir upp dánarbúið (eignir og skuldir).

    Hvernig skiptist arfurinn?

    Einkaskipti eru algengust, það er að erfingjar komi sér saman um skiptingu eigna. Því er mikilvægt að skera úr um hverjir séu eiginlegir erfingja hins látna/hinnar látnu. Ef erfingjarnir velja einkaskipti veitir héraðsdómur þeim skiptavottorð. Vottorðið veitir erfingjunum umráðarétt yfir eignum hins látna/hinnar látnu.

    Einkaskipti gera ráð fyrir að einn erfingi hið minnsta taki á sig ábyrgð á skuldum hins látna / hinnar látnu. Erfingjar sem óska eftir skiptavottorð eða öðrum vottorðum verða að fylla út umsóknareyðublað og undirrita það.

    Ef erfingjar óska ekki eftir því að taka á sig ábyrgð á skuldum eða skiptingu eigna hins látna/hinnar látnu getur héraðsdómur ef þess er óskað látið fara fram opinber skipti. Þá tilnefndir héraðsdómur skiptastjóra sem sér um stjórnun dánarbúsins fyrir hönd dómstóla. Reglan er sú að skiptastjórinn sjái um samskipti við erfingjana. Þegar gengið hefur verið frá öllum atriðum varðandi skiptingu búsins (til að mynda sölu eigna, lausn ágreinings, greiðslu skulda dánarbúsins) sendir skiptastjóri málið til héraðsdóms sem lýkur opinberum skiptum með tilkynningu um skiptingu arfsins til erfingja.

    Erfðaskattur

    Erfðaskattur var lagður af í Noregi árið 2014. Engu að síður ber þér að tilkynna arf til Skatteetagen.

    Aðrar upplýsingar fyrir aðstandendur

    Samband við yfirvöld
    Spurning til Info Norden

    Ef þú ert með spurningu skaltu fylla út eyðublaðið hérna:

    ATH: Ef spurningin þín varðar afgreiðslu tiltekins máls eða umsóknar eða annarra persónulegra mála skaltu hafa samband við viðkomandi yfirvald.

    Info Norden er upplýsingaþjónusta Norrænu ráðherranefndarinnar. Við gefum upplýsingar til fólks sem vill flytja, vinna, stunda nám, leita styrkjum eða hefja rekstur í öðru norrænu landi.
    Leitaðu að skrifstofu Info Norden hérna