Mette Moestrup

Ljósmyndari
Sara Galbiati
Mette Moestrup: Butterfly Nebula, ljóðabók, Gyldendal, 2025. Tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2026

Butterfly Nebula („Stjörnuþokufiðrildi“, hefur ekki komið út á íslensku) er ljóðabók sem hefur vakið verðskuldaða athygli fyrir frumlega blöndu af vistrýni, gagnrýni á kapítalisma og kvenlegum kvíða vegna ástandsins í heiminum. Höfundurinn hefur lýst sjálfri sér sem „frá sér numdu kerfisskáldi“ og staðsetur sig bæði fagurfræðilega og vitsmunalega í rökréttu framhaldi af Inger Christensen og sonnettusveig hennar Sommerfugledalen (1991). 

Butterfly Nebula er ríkulegt verk með víða skírskotun sem nýtir form fiðrildisins til að spanna mannslíkamann, allt frá innviðum til ytra ástands. Tengingin gengur meðal annars út á það að í alheimi sem er u.þ.b. 3.800 ljósárum frá jörðinni er stjörnuþoka sem minnir að útliti á skjaldkirtilinn – þennan smáa en lífsnauðsynlega kirtil sem virkar ekki sem skyldi hjá þeim sem þjást af Hashimotos-sjúkdómnum (er dregur nafn sitt af japanska lækninum sem fyrstur lýsti einkennum hans). Mette Moestrup er með þennan sjúkdóm. 

Á persónulega og líkamlega sviðinu hverfist verkið því um hin stöðugu efnaskipti mannskepnunnar. Þar sem hætt er við því að stöðug rányrkja kapítalismans á auðlindum jarðar eyðileggi getu mannanna til efnaskipta við umhverfi sitt færir skáldið lesandann inn í alltumlykjandi umhyggju fyrir lífinu sjálfu. Við þetta bætist það ljóðræna sjónarmið að orðið metabolism, efnaskipti, er næstum samhljóða metabole, stílbragði þar sem sömu orðin eru endurtekin í breyttri röð. Fyrir Mette Moestrup er hin sterka áhersla vistrýninnar á hvers konar efnivið ekki svo fjarlæg nálgun skáldskaparins á efnivið tungumálsins. 

Butterfly Nebula er byggð upp af sjö sporum sem tengjast. „Red Butterfly Ufo“ er bæði fyrsta og síðasta ljóðið, líkt og nokkurs konar yfirlýsing. „Rødt, sommerfugleformet digt“ er nokkurs konar ljóðgjörningur með leiðbeiningum um hvar eigi að staðsetja rauða, fiðrildalaga hluti. Í „Syv breve til Hashimoto“ ávarpar ljóðmælandi japanska lækninn sem uppgötvaði og lýsti sjúkdómnum sem svipti ljóðskáldið getunni til að skrifa um sjö ára skeið. „Quiz om sommerfuglekirtlen“ er röð spurninga sem svarað er undir bókarlok. „Habitathymnen“ er eins konar lofgjörð til landslags sem einkennist af sandhólum, þar sem ljóðmælandi hefur dvalið allt frá æsku. „Søvnløshedssange, København“ er særingaþula í harmljóðsstíl sem fjallar um það að vera á lífi þegar náin vinkona liggur fyrir dauðanum. Að lokum ber skáldið svo fram röð af prósaljóðum undir yfirskriftinni „Blodspådomme“. Þessum sjö sporum má fylgja hverju í sínu lagi eða lesa bókina einmitt eins og hún birtist lesandanum, með stöðugum skiptum frá einu spori til annars.  

Hvor leiðin sem er mun færa lesandanum villta og einstaka fegurð. Á meðan á lestrinum stendur áttar maður sig ögn betur á því að allt sem veldur efnaskiptum er lifandi, og að allt sem lifir veldur efnaskiptum. 

Mette Moestrup er fædd 1969, frumraun hennar kom út 1999 og hún hefur nú sent frá sér sex ljóðabækur, skáldsögu og tvær barnabækur. Enn fremur hefur hún gefið út ýmis verk í samstarfi við aðra höfunda. Öll bókmenntaverk hennar eiga það sammerkt að vera tilraunakennd og mörkuð af miklum áhuga höfundarins á pólitík og ljóðlist.