Lífeyrir fyrir eldri borgara í Danmörku (seniorpension)

Lífeyrir fyrir eldri borgara er dönsk lífeyrisgreiðsla fyrir þig sem nálgast ellilífeyrisaldur og getur ekki lengur unnið meira en 15 klukkustundir á viku í síðasta starfi þínu. Þú þarft einnig að hafa haft langvarandi tengsl við vinnumarkaðinn.

Áttu rétt á lífeyri fyrir eldri borgara í Danmörku?

Þú getur átt rétt á lífeyri fyrir eldri borgara ef þú:

• átt að hámarki sex ár til ellilífeyrisaldurs
• hefur haft langvarandi tengsl við vinnumarkaðinn
• hefur verið í starfi í að minnsta kosti 20–25 ár
• getur að hámarki unnið 15 klukkustundir á viku í síðasta starfi þínu

Þú átt ekki rétt á lífeyri fyrir eldri borgara ef starfsgeta þín skerðist tímabundið.

Ef þú býrð í Danmörku er það Seniorpensionsenheden em metur rétt þinn til lífeyris fyrir eldri borgara.

Ef þú býrð ekki í Danmörku er það Udbetaling Danmark sem metur hvort þú eigir rétt til lífeyris fyrir eldri borgara. Til að sækja um lífeyri fyrir eldri borgara í Danmörku skaltu hafa samband við þá stofnun sem sér um lífeyrisgreiðslur í því landi sem þú býrð í.

Hvernig ávinnur þú þér rétt á lífeyri fyrir eldri borgara í Danmörku?

Meginreglan er sú að þú ávinnir þér rétt til dansks lífeyris þegar þú býrð eða starfar í Danmörku. Ef þú býrð í Danmörku en starfar í öðru norrænu landi er meginreglan sú að þú ávinnir þér lífeyrisrétt í starfslandinu. Ef þú starfar í tveimur eða fleiri löndum eða ert útsendur starfsmaður í öðru norrænu landi skaltu leita til yfirvalda ef þú ert í vafa um hvar þú ávinnur þér lífeyrisréttindi. Í Danmörku hefurðu samband við skrifstofu alþjóðlegra almannatrygginga (kontor for international social sikring) hjá Udbetaling Danmark.

Ef þú átt rétt á lífeyri fyrir eldri borgara fer fjárhæðin meðal annars eftir því hve lengi þú hefur búið í Danmörku.

• Ef þú nærð ekki ellilífeyrisaldri fyrir 1. júlí 2025 átt þú rétt á fullum lífeyri fyrir eldri borgara ef þú hefur búið í Danmörku í að minnsta kosti 9/10 hluta tímans frá því að þú varðst 15 ára þar til þér er úrskurðaður lífeyrir fyrir eldri borgara, og þú hefur ekki áunnið þér félagslegan lífeyri frá öðru landi á sama tímabili.
• Ef þú nærð ellilífeyrisaldri fyrir 1. júlí 2025 gildir 4/5-regla. Það þýðir að þú átt rétt á fullum lífeyri fyrir eldri borgara ef þú hefur búið í Danmörku í að minnsta kosti 4/5 hluta tímans frá því að þú varðst 15 ára þar til þér er úrskurðaður lífeyrir fyrir eldri borgara, og þú hefur ekki áunnið þér félagslegan lífeyri frá öðru landi á sama tímabili.
• Ef þú uppfyllir ekki skilyrðin fyrir fullum lífeyri fyrir eldri borgara er lífeyririnn reiknaður út frá ávinnslutíma þínum.

Ef þú býrð í ESB- eða EES-landi, Sviss eða Bretlandi þarftu að jafnaði að hafa áunnið þér rétt til lífeyris í að minnsta kosti þrjú ár samtals, þar af að minnsta kosti eitt ár í Danmörku. Sérstakar reglur geta gilt eftir ríkisfangi, búsetulandi og því í hvaða löndum þú hefur búið eða starfað.

Nánari upplýsingar og dæmi um útreikninga er að finna á borger.dk.

Ef þú býrð í Danmörku er það Seniorpensionsenheden sem afgreiðir umsókn þína.

Ef þú hefur áunnið þér rétt til lífeyris fyrir eldri borgara í fleiri en einu norrænu landi sendir Seniorpensionsenheden umsóknina áfram til afgreiðslu í hinum Norðurlöndunum. Þú getur lesið nánar á vefnum borger.dk um hvernig þú sækir um.

Ef þú býrð í öðru norrænu landi en hefur áunnið þér lífeyrisrétt í Danmörku er meginreglan sú að þú sækir um lífeyri hjá yfirvöldum í búsetulandinu.

Ef þú hefur starfað eða búið í fleiri en einu norrænu landi er mikilvægt að gæta að því að reglur um lífeyri fyrir eldri borgara geta verið ólíkar í löndunum. Þú getur aflað þér upplýsinga hjá yfirvöldum í þeim löndum sem þú hefur búið í og starfað.

Ef þú býrð í Danmörku geturðu fengið sérstaka uppbót til framfærslu ef lífeyririnn er undir framfærsluviðmiði. Ef þú býrð erlendis geturðu yfirleitt ekki fengið sérstaka uppbót til framfærslu frá Danmörku, en þú getur leitað aðstoðar í búsetulandinu.

Ef þú færð lífeyri fyrir eldri borgara og býrð í Danmörku geturðu leitað til sveitarfélagsins og sótt um fjárhagsaðstoð, til dæmis vegna lyfjakostnaðar eða óvæntra útgjalda sem þú ræður ekki við.

Þú getur átt rétt á húsnæðisstyrk. Fer það meðal annars eftir upphæð húsaleigunnar, tekjum þínum, stærð húsnæðisins og hversu margir búa þar. Nánari upplýsingar á vefslóðinni borger.dk.

Ef þú ert danskur ríkisborgari eða ríkisborgari í ESB- eða EES-landi, geturðu yfirleitt tekið örorkulífeyrinn með þér til annars norræns lands. Þú getur leitað til Udbetaling Danmark og sótt þar um að taka örorkulífeyrinn með þér úr landi.

Þú getur ekki tekið danskan örorkulífeyri með þér til Færeyja eða Grænlands. Þess í stað sækirðu um danskan eða grænlenskan örorkulífeyri.

Nánari upplýsingar á vefslóðinni borger.dk.

Þér og maka þínum eða sambúðaraðila er heimilt að vinna á meðan þú færð lífeyri fyrir eldri borgara. Tekjur ykkar geta þó haft áhrif á hve mikið þú færð greitt.

Þú skalt láta Udbetaling Danmark vita ef fjárhagslegar aðstæður þínar breytast, til dæmis ef þú byrjar að vinna.

Ef þú vinnur getur mál þitt verið metið að nýju. Það getur þýtt að greiðslur lífeyris fyrir eldri borgara verði settar í bið.

Ef þú býrð með maka, skráðum sambúðaraðila eða sambúðaraðila sem fær einnig örorkulífeyri, lífeyri fyrir eldri borgara eða ellilífeyri, geta lífeyrisgreiðslurnar til þín haldið áfram í allt að þrjá mánuði eftir andlát þitt. Nefnast þær dánarlífeyrir.

Þegar þrír mánuðir eru liðnir verður lífeyrir maka þíns, skráðs sambúðaraðila eða sambúðaraðila lagaður að þeim fjárhæðum og reglum sem gilda um einstaklinga sem búa einir.

Aðstandendur þínir þurfa að jafnaði ekki að gera neitt varðandi lífeyrinn þegar þú deyrð. Udbetaling Danmark og sveitarfélagið fá tilkynningu um andlátið frá þjóðskrá og meta sjálfkrafa hvað verður um lífeyrinn.

Ef þú býrð erlendis þurfa aðstandendur þínir sjálfir að hafa samband við Udbetaling Danmark.

Þú getur lesið um skattlagningu lífeyris á Norðurlöndum á norrænu skattagáttinni Nordisk eTax.

Atvinnutengdur viðbótarlífeyrir, Supplerende arbejdsmarkedspension (SUPP), er lífeyrir sem þú getur valið að greiða í ef þú færð lífeyri fyrir eldri borgara. Ef þú greiðir í SUPP færðu mánaðarlegar aukagreiðslur þegar þú kemst á ellilífeyrisaldur.

Greitt er iðgjald í skyldubundna lífeyrissparnaðarleið þegar þú færð lífeyri fyrir eldri borgara. Ríkið greiðir iðgjaldið fyrir þá sem fá lífeyri fyrir eldri borgara.

Nánari upplýsingar eru á vefnum borger.dk.

Ef þú býrð í Danmörku geturðu leitað til sveitarfélagsins með spurningar um lífeyri fyrir eldri borgara í Danmörku.

Ef þú býrð erlendis geturðu leitað til Udbetaling Danmark, international pension, með spurningar um lífeyri fyrir eldri borgara í Danmörku.

Ef þú býrð í Danmörku geturðu leitað til Udbetaling Danmark, udenlandsk pension, með spurningar varðandi fyrirframlífeyri eða lífeyri fyrir eldri borgara erlendis.

Samskiptaupplýsingar er að finna í bláa reitnum efst til hægri á þessari síðu.