Örorkulífeyrir í Danmörku

Þú getur átt rétt á dönskum örorkulífeyri ef starfsgeta þín er varanlega og verulega skert og þú getur hvorki starfað í almennu starfi né í sveigjanlegu starfi. Það er að jafnaði sveitarfélagið þitt sem metur hvort þú getir fengið örorkulífeyri ef þú býrð í Danmörku. Ef þú býrð erlendis skaltu að jafnaði sækja um í gegnum lífeyrisyfirvöld í landinu þar sem þú býrð.

Áttu rétt á dönskum örorkulífeyri?

Örorkulífeyrir getur komið til greina ef þú ert 40 ára eða eldri og ert með varanlega skerta starfsgetu sem kemur í veg fyrir að þú getir stundað venjulega vinnu eða gegnt hlutastarfi fyrir fólk með skerta starfsgetu. Ef þú ert yngri en 40 ára geturðu aðeins í sérstökum tilvikum fengið úrskurðaðan örorkulífeyri.

Þú átt ekki rétt á örorkulífeyri ef þú missir starfsgetu þína tímabundið eða ef þú getur aukið starfsgetu þína með virkniúrræði (aktivering), meðferð eða þess háttar.

Örorkulífeyrir í Danmörku ef þú býrð í Danmörku

Ef þú býrð í Danmörku metur sveitarfélagið þitt hvort þú eigir rétt á örorkulífeyri. Sveitarfélagið metur hvort starfsgeta þín sé varanlega og verulega skert og hvort þú getir séð fyrir þér með vinnu, þar á meðal í sveigjanlegu starfi. Við matið lítur sveitarfélagið til ýmissa þátta, til dæmis menntunar þinnar, reynslu þinnar af vinnumarkaði, heilsu þinnar og þeirra úrræða sem þegar hafa verið reynd eða metin viðeigandi.

Til að meta starfsgetu þína tekur sveitarfélagið saman heildstæða lýsingu á forsendum þínum til að starfa. Lýsingin fjallar meðal annars um styrkleika þína, takmarkanir og möguleika í tengslum við kröfur vinnumarkaðarins.

Leitaðu til sveitarfélagsins eftir nánari upplýsingum um örorkulífeyri.

Örorkulífeyrir í Danmörku ef þú býrð í öðru norrænu landi

Ef þú býrð ekki í Danmörku er það Udbetaling Danmark sem metur hvort þú eigir rétt til örorkulífeyris. Leitaðu til lífeyrisyfirvalda í búsetulandinu til að sækja um danskan örorkulífeyri.

Udbetaling Danmark metur starfsgetu þín út frá lýsingu þinni og erlendra yfirvalda á stöðu þinni og aðstæðum. Udbetaling Danmark metur færni þína og forsendur út frá kröfum sem gerðar eru á vinnumarkaði miðað við danskar reglur sem myndu gilda ef þú byggir í Danmörku.

Leitaðu til Udbetaling Danmark eftir nánari upplýsingum um danskan örorkulífeyri.

Hvernig ávinnur þú þér örorkulífeyrisrétt í Danmörku?

Meginreglan er sú að þú ávinnir þér rétt til dansks lífeyris þegar þú býrð eða starfar í Danmörku.

Ef þú býrð í Danmörku en starfar í öðru norrænu landi er meginreglan sú að þú ávinnir þér lífeyrisrétt í starfslandinu.

Ef þú starfar í tveimur eða fleiri löndum eða ert send/ur tímabundið til starfa í öðru norrænu landi geta gilt sérstakar reglur. Hafðu samband við yfirvöld ef þú ert í vafa um hvar þú ávinnur þér lífeyrisréttindi. Í Danmörku hefurðu samband við skrifstofu alþjóðlegra almannatrygginga (kontor for international social sikring) hjá Udbetaling Danmark.

Þú getur átt rétt á fullum örorkulífeyri ef þú hefur búið í Danmörku í að minnsta kosti 4/5 hluta tímans frá því að þú varðst 15 ára þar til þú færð örorkulífeyri. Það gildir aðeins ef þú hefur ekki áunnið þér félagslegan lífeyri frá öðru landi á sama tímabili. Ef þú uppfyllir ekki reglurnar um fullan örorkulífeyri, ræðst upphæð lífeyrisins af hlutfallinu milli búsetutímabilsins og 4/5 þess tíma sem liðinn er frá 15 ára aldri þar til taka örorkulífeyris hefst. Ef þú ert fædd/ur 1. júlí 1958 eða síðar þarftu að hafa búið í Danmörku í 9/10 hluta tímans frá því að þú varðst 15 ára þar til þér er úrskurðaður örorkulífeyrir til að eiga rétt á fullum örorkulífeyri.

Þú átt ekki rétt á dönskum örorkulífeyri ef sá tími sem þú hefur áunnið þér lífeyrisrétt í Danmörku er skemmri en eitt ár.

Nánari upplýsingar og dæmi um útreikninga er að finna á borger.dk.

Hvernig sækir þú um örorkulífeyri?

Ef þú býrð í Danmörku skaltu leita til sveitarfélagsins með spurningar um danskan örorkulífeyri. Sveitarfélagið afgreiðir mál þitt og metur hvort þú uppfyllir skilyrðin.

Ef þú hefur áunnið þér rétt til örorkulífeyris í fleiri en einu norrænu landi sendir Udbetaling Danmark umsóknina áfram til afgreiðslu í hinum Norðurlöndunum. Þú getur kynnt þér hvernig þú sækir um og hvaða gögn þurfa að fylgja umsókninni á vefnum borger.dk.

Ef þú býrð í öðru norrænu landi en hefur áunnið þér lífeyrisrétt í Danmörku er meginreglan sú að þú sækir um örorkulífeyri hjá yfirvöldum í búsetulandinu.

Hvað þarftu að hafa í huga þegar þú sækir um örorkulífeyri frá fleiri en einu landi?

Ef þú hefur starfað eða búið í fleiri en einu norrænu landi er mikilvægt að gæta að því að reglur um örorkulífeyri geta verið ólíkar í löndunum. Þú getur aflað þér upplýsinga hjá yfirvöldum í þeim löndum sem þú hefur búið í og starfað.

Ef þú býrð í Danmörku geturðu fengið sérstaka uppbót til framfærslu ef örorkulífeyririnn er undir framfærsluviðmiði. Ef þú býrð erlendis geturðu yfirleitt ekki fengið sérstaka uppbót til framfærslu frá Danmörku, en þú getur leitað aðstoðar í búsetulandinu.

Geturðu fengið viðbótarlífeyri eða fjárhagsaðstoð?

Ef þú færð danskan örorkulífeyri samkvæmt reglum sem giltu fram til 1. janúar 2003 geturðu átt rétt á viðbót vegna hitakostnaðar, heilbrigðisþjónustu eða persónulegri viðbótargreiðslu. Nánari upplýsingar á vefslóðinni borger.dk.

Ef þú færð örorkulífeyri samkvæmt reglum sem gilda frá 1. janúar 2003 og ef þú býrð í Danmörku geturðu leitað til sveitarfélagsins og sótt um fjárhagsaðstoð, til dæmis vegna lyfjakostnaðar eða óvæntra útgjalda sem þú ræður ekki við.

Húsnæðisstyrk

Þú getur átt rétt á húsnæðisstyrk. Fer það meðal annars eftir upphæð húsaleigunnar, tekjum þínum, stærð húsnæðisins og hversu margir búa þar. Nánari upplýsingar á vefslóðinni borger.dk.

Geturðu tekið með þér danskan örorkulífeyri til annars norræns lands?

Ef þú ert danskur ríkisborgari eða ríkisborgari í ESB- eða EES-landi, geturðu yfirleitt tekið örorkulífeyrinn með þér til annars norræns lands. Þú getur leitað til Udbetaling Danmark og sótt þar um að taka örorkulífeyrinn með þér úr landi.

Þú getur ekki tekið danskan örorkulífeyri með þér til Færeyja eða Grænlands. Þess í stað sækirðu um danskan eða grænlenskan örorkulífeyri.

Nánari upplýsingar á vefslóðinni borger.dk.

Máttu vinna þegar þú færð greiddan örorkulífeyri?

Þér og maka þínum eða sambúðaraðila er heimilt að vinna á meðan þú færð örorkulífeyri. Tekjur ykkar geta þó haft áhrif á hve mikið þú færð í örorkulífeyri og uppbætur á lífeyri.

Þú skalt láta Udbetaling Danmark vita ef fjárhagslegar aðstæður þínar breytast. Það á t.d. við ef þú byrjar að vinna.

Ef þú vinnur getur mál þitt verið metið að nýju. Það getur þýtt að greiðslur örorkulífeyris verði settar í bið eða felldar niður.

Sjá nánar í kaflanum „Må jeg eller min ægtefælle/samlever arbejde, mens jeg får førtidspension?“ á vefnum borger.dk.

Hvernig er örorkulífeyrir greiddur við andlát?

Ef þú býrð með maka, skráðum sambúðaraðila eða sambúðaraðila sem fær einnig örorkulífeyri, lífeyri fyrir eldri borgara eða ellilífeyri, geta lífeyrisgreiðslurnar til þín haldið áfram í allt að þrjá mánuði eftir andlát þitt. Nefnast þær dánarlífeyrir. Að þremur mánuðum liðnum er lífeyrir eftirlifandi maka eða sambýlings sniðinn að töxtum og reglum sem gilda um einhleypa.

Eftirlifandi aðstandendur þurfa ekki að aðhafast neitt vegna örorku- eða ellilífeyris eða lífeyris fyrir eldri borgara. Dönsk þjóðskrá tilkynnir um andlátið til Udbetaling Danmark og viðkomandi sveitarfélags sem taka sjálfvirka ákvörðun um hvernig fer með lífeyrinn. Aðstandendur þurfa þó sjálfir að leita til Udbetaling Danmark ef hinn látni var búsettur erlendis.

Atvinnutengdur viðbótarlífeyrir

Atvinnutengdur viðbótarlífeyrir, Supplerende Arbejdsmarkedspension (SUPP), er lífeyrissöfnun sem örorkulífeyrisþegi getur kosið að taka þátt í. Ef þú greiðir í SUPP færðu mánaðarlegar aukagreiðslur þegar þú kemst á ellilífeyrisaldur.

Þegar þú færð örorkulífeyri greiðir ríkið sjálfkrafa lífeyrisiðgjald fyrir þig. Iðgjaldið fer eftir greiðslunum þínum og hækkar árlega fram til ársins 2030. Þú getur séð gildandi prósentuhlutföll á borger.dk.

Þú þarft ekki sjálf/ur að greiða í skyldubundinn lífeyrissparnað. Það er ríkið sem greiðir iðgjöldin sjálfkrafa í lífeyrissparnað þinn. Iðgjaldið er ekki dregið frá örorkulífeyrinum þínum.

Nánari upplýsingar á vefslóðinni borger.dk.

Hvert er hægt að snúa sér með spurningar?

Ef þú býrð í Danmörku og hefur spurningar um hvort þú getir fengið úrskurðaðan danskan örorkulífeyri skaltu hafa samband við sveitarfélagið þitt. Ef þú hefur spurningar um útreikning eða greiðslu örorkulífeyrisins skaltu hafa samband við Udbetaling Danmark.

Ef þú býrð erlendis geturðu leitað til Udbetaling Danmark, International pension, með spurningar um danskan örorkulífeyri.

Ef þú býrð í Danmörku geturðu leitað til Udbetaling Danmark, Udenlandsk pension, með spurningar varðandi erlendan örorkulífeyri.

Hvar átt þú að greiða skatta af dönskum örorkulífeyri ef þú býrð erlendis?

Ef þú býrð í öðru norrænu landi og færð örorkulífeyri í Danmörku kunna að gilda sérstakar reglur um hvar þú átt að greiða skatt. Nánari upplýsingar um skattlagningu lífeyris á Norðurlöndum er að finna á vefgáttinni Nordisk eTax.

Nánari upplýsingar