Karline Nathansen og Pernille Kreutzmann-Larsen
Með Naja arferlu („Naja og hvalurinn“, hefur ekki komið út á íslensku) hafa rithöfundrinn Karline Nathansen og myndhöfundurinn Pernille Kreutzmann-Larsen skapað ljóðræna og skynræna barnabók sem sýnir hvernig skilja má veröldina frá sjónarmiði norðurslóða. Gegnum kynni barnsins af hafinu og tengsl milli kynslóða opnast lesendum heimur þar sem náttúra, frásögn og samfélag eru enn óaðskiljanlegir þættir tilverunnar.
Naja arferlu er ljóðræn og sjónrænt töfrandi frásögn sem veitir Grænlandi skýra og sérstaka rödd í barnabókmenntum norðurslóða – og þar með einnig í hinu norræna samtali um bókmenntir. Á tímum þegar norðurslóðir fá oft pláss í umræðunni á forsendum hernaðarlegra hagsmuna og hnattrænna valdatengsla minnir bókin okkur á grundvallaratriði: það að norðurslóðir eru fyrst og fremst lifandi staður þar sem fólk, dýr og náttúra eiga í djúpum og gagnkvæmum tengslum og þar sem frásagnir eru leið til að skilja heiminn.
Bókin fjallar um stúlkuna Naju og náið samband hennar við ömmu sína. Í samveru þeirra skapast rými þar sem ímyndun og veruleiki renna saman. Þegar Naja hittir hvalinn og er drifin í draumkennt ferðalag gegnum veröld hafsins gengur lesandinn inn í heim þar sem náttúran er ekki bara sviðsmynd, heldur ljóslifandi þátttakandi. Hafið, dýrin og landslagið eru hér einn þáttur samfélags sem byggist á tengslum og þar sem manneskjan stendur ekki utan við náttúruna, heldur er samofin henni.
Þessi heimssýn er nátengd hinum upprunalegu formum þekkingar á norðurslóðum þar sem litið er svo á að gagnkvæmar tengingar liggi á milli lands, hafs og lífs. Í Naja arferlu er þessu sjónarmiði miðlað af sjaldséðum léttleika gegnum augu barnsins. Þannig er fundur Naju og hvalsins ekki aðeins ævintýri fullt af hugmyndaauðgi, heldur ljóðræn reynsla af því að tengjast heiminum í kring – heimi þar sem náttúran á sér eigin nærveru og reisn.
Um leið er verkið hæglát og hjartnæm lofgjörð til munnlegrar frásagnarhefðar. Hinn hlýi kjarni frásagnarinnar liggur í sambandi Naju og ömmu hennar. Heimurinn opnast fyrir barninu gegnum samtöl, sögur og samveru. Með sögunum berst reynsla og þekking áfram til næstu kynslóðar, en í þeim felst ýmislegt fleira: tilfinning fyrir umhyggju, samfellu og því að tilheyra. Hér birtist hin munnlega geymd ekki sem leifar hins liðna heldur sem lifandi lífsháttur.
Í því samhengi rúmar Naja arferlu líka lágstemmdan samhljóm hvað varðar samtímann sem mörg börn alast upp í. Í daglegu lífi sem einkennist af stöðugri nærveru stafrænnar tækni undirstrikar textinn mikilvægi athyglisgáfunnar, ímyndunaraflsins og sannrar nándar. Lesandinn er minntur á að enn sé mögulegt að uppgötva heiminn gegnum skilningarvitin, gegnum tengsl við aðra og gegnum frásögn – þar sem fólk mætist og þar sem fólk mætir náttúrunni.
Myndir Pernille Kreutzmann-Larsen eru veigamikill þáttur í hinum listræna kjarna bókarinnar. Með fjörlegum vatnslitastíl skapar hún myndheim þar sem ljós, litir og hreyfing ljá frásögninni nánast draumkenndan svip. Hafdjúpin, landslag norðurslóða og fundir barna við dýr birtast á myndum sem eru bæði ríkar af smáatriðum og galopnar fyrir hugarflugi lesandans. Samspilið milli texta og mynda gerir verkið að heilsteyptri myndabók þar sem tungumálið og hinir sjónrænu þættir vinna saman að listrænni tjáningu.
Karline Nathansen er fædd i Paamiut árið 1979, sama ár og Grænland fékk sjálfstjórn. Hún ólst upp ásamt fjórum systkinum í miklu návígi við náttúruna og var tímunum saman úti í kringum heimili fjölskyldunnar. Hún er menntuð í íþróttafræðum og viðburðastjórnun og er einnig löggiltur túlkur og þýðandi milli grænlensku og dönsku á sviði heilbrigðismála. Í dag býr hún í Randers í Danmörku með manni sínum og tveimur börnum þeirra. Þar starfar hún sem túlkur fyrir grænlenska innflytjendur og einnig í móttöku listasafnsins í Randers. Karline Nathansen byrjaði að skrifa árið 2019 og 2025 gaf hún út sína fyrstu barnabók, Naja arferlu.
Pernille Kreutzmann-Larsen fæddist í Sisimiut 25. september 1987, yngst í hópi systkina sinna. Í æsku átti hún sér mörg áhugamál, meðal annars að syngja, teikna, mála, skrifa sögur, semja lög og sinna handavinnu. Áhugi á sögu hefur fylgt henni frá fyrstu tíð og því nam hún menningar- og samfélagssögu við háskóla Grænlands. Innan tónlistarsenunnar er hún þekkt sem söngkona og lagahöfundur hljómsveitarinnar TIU. Frá árinu 2017 hefur hún myndlýst fjölda bóka, meðal annars Tuttuarannguaq („Hreindýrskálfurinn“) eftir Camillu Sommer sem var tilnefnd til barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2019. Í dag starfar hún sjálfstætt á sviði myndlistar og tónlistar og rekur auk þess forlagið Masaatsiaq.