Ný skref í þágu aukins hreyfanleika á Norðurlöndum
Þegar tæp fimm ár eru til ársins 2030, þegar Norðurlönd eiga að verða samþættasta svæði heims, sýnir ársskýrsla áætlunarinnar um frjálsa för á Norðurlöndum 2025 að starfið við að ryðja úr vegi stjórnsýsluhindrunum tók greinileg skref fram á við á árinu.
Starfið að frjálsri för snertir íbúa og fyrirtæki á Norðurlöndum með beinum hætti. Það er ánægjulegt að sjá skýr áhrif bæði aukinnar fjármögnunar og sterkari pólitískrar ábyrgðar á málaflokknum.
Ný áætlun á að efla hreyfanleika
Árið 2025 var kynnt ný áætlun um frjálsa för á Norðurlöndum. Hún felur í sér nýtt skipulag starfsins, með skýrari stefnu og sterkari pólitískum stuðningi. Í brennidepli eru mál sem hafa mikla þýðingu fyrir norræna samþættingu.
Með nýju áætluninni fengu samstarfsráðherrarnir virkara hlutverk við að knýja starfið áfram og takast á við flóknar stjórnsýsluhindranir. Fyrsta sameiginlega forgangsmálið var samræming auðkenna og aðgangur að stafrænni þjónustu þvert á landamæri. Gert er ráð fyrir lausn sem auðveldar íbúum að nota stafræna þjónustu í fleiri löndum og stuðli um leið að lausn annarra stjórnsýsluhindrana.
Nýir samningar auðvelda daglegar ferðir og hreyfanleika
Á árinu voru gerðir nokkrir samningar sem bæta skilyrði fólks sem fer milli norrænu landanna. Nýi Eyrarsundssamningurinn tók gildi og veitir meiri sveigjanleika fyrir fólk sem fer daglega milli Danmerkur og Svíþjóðar til vinnu með breyttum skattareglum.
Nýr samningur milli Finnlands og Noregs um leigubílaakstur yfir landamæri auðveldar bæði fyrirtækjum og ferðamönnum í landamærahéruðunum. Í Noregi fengu lærlingar auk þess möguleika á að þreyta sveins- og lærlingapróf á sænsku og dönsku, sem styrkir hreyfanleika á norrænum vinnumarkaði.
Upplýsingaþjónustan gegni lykilhlutverki
Upplýsingaþjónusturnar gegna mikilvægu tvíþættu hlutverki. Þær veita íbúum og fyrirtækjum hagnýta leiðsögn og greina jafnframt og varpa ljósi á nýjar stjórnsýsluhindranir í daglegu lífi, allt frá erfiðleikum við að nota rafræn skilríki þvert á landamæri til spurninga um lífeyri fólks sem hefur starfað í fleiri en einu landi.
Upplýsingastarfið var eflt á árinu, meðal annars í gegnum Info Norden og svæðisbundnu þjónusturnar Øresunddirekt, Grensetjänsten Norge–Sverige og Gränstjänsten Sverige-Finland-Norge.
Grensetjänsten Norge–Sverige hélt vel heppnaða skattframtalsdaga og veitti meira en 350 landamærapendlurum persónulega aðstoð. Øresunddirekt hóf verkefni með áherslu á ungt fólk og daglegar ferðir yfir landamæri, með það að markmiði að fleiri líti á Eyrarsundssvæðið sem sameiginlegan vinnumarkað. Gränstjänsten Sverige-Finland-Norge kom á fót einföldunarhópi fyrir Svíþjóð og Finnland sem vinnur að því að finna lausnir sem einfalda daglegt líf fólks sem fer milli landanna.
Heilt á litið sýnir skýrslan að nokkur mikilvæg framfaraskref voru tekin árið 2025, um leið og nýjar áskoranir voru greindar. Starfið við að draga úr stjórnsýsluhindrunum og efla hreyfanleika heldur áfram af krafti, með það að markmiði að auðvelt verði að búa, starfa og reka fyrirtæki þvert á landamæri á öllum Norðurlöndum.
