Ný stefna um samþættari Norðurlönd
Framtíðarsýnin er einföld. Norðurlönd þar sem jafn einfalt er að ferðast til og frá vinnu á milli Karlstad og Kongsvinger eins og á milli Uppsala og Stokkhólms. Þar sem stafrænar lausnir virka snurðulaust, þar sem starfsréttindi eru viðurkennd á milli landa og þar sem réttindi falla ekki niður bara við það að maður ferðist yfir landamæri.
Þessi stefna mun efla sameiginlegt starf þingmanna að afnámi stjórnsýsluhindrana þegar ríkisstjórnirnar draga lappirnar.
Stefnan Frjáls för á Norðurlöndum 2026–2030 er byggð á margra ára vinnu stjórnsýsluhindranahóps Norðurlandaráðs er ætlað að veita þingmönnum öflugri tæki til eftirfylgni gagnvart ríkisstjórnunum, sem að mati margra norrænna þingmanna taka sér oft allt of langan tíma við að afnema hindranir. Kjell-Arne Ottosson, formaður stjórnsýsluhindranahóps Norðurlandaráðs, er á meðal þeirra sem gagnrýna ríkisstjórnirnar.
„Þessi stefna mun efla sameiginlegt starf þingmanna að afnámi stjórnsýsluhindrana þegar ríkisstjórnirnar draga lappirnar,“ segir Ottosson.
Hann undirstrikar að stefnan snúist um fleira en að taka til í gömlum málum. Hún á jafnframt að koma í veg fyrir að nýjar hindranir komi upp og skjóti rótum í kerfinu.
Sjö réttindi, þrjú verkfæri
Stefnan skilgreinir sjö grundvallarréttindi fyrir norræna borgara og fyrirtæki: réttin til að vinna, stunda nám, reka fyrirtæki og þiggja heilbrigðisþjónustu án stjórnsýsluhindrana, réttinn til skýrra skattareglna, réttinn til frjálsrar farar, einnig á krísutímum, og réttinn til stafrænna lausna sem virka þvert á landamæri.
Til að gera þetta mögulegt eru þrjú verkfæri skilgreind.
- Þekkingarbanki þar sem safnað er staðreyndum, lausnum og reynslu frá öllum Norðurlöndum.
- Samstarfsnet hagaðila, frá þjóðþingum til atvinnulífs og borgarasamfélags, sem vinnur saman að því að leysa stjórnsýsluhindranir.
- Skýrir mælikvarðar þannig að hægt sé að fylgjast með og skjalfesta árangur.
Jafnframt verður skerpt á hlutverki stjórnsýsluhindranahóps Norðurlandaráðs. Hann á bæði að vera tengiliður og eftirlitsaðili í samstarfi norrænu þjóðþinganna og ríkisstjórnanna. Nefndarmenn eiga að hlusta, bregðast við og vinna að því að tillögur festist ekki í kerfinu.
Fundir og skjöl eru ekki mælikvarði á norrænt samstarf, heldur það hversu auðvelt það er í raun fyrir fólk að lifa, starfa og vinna saman þvert á landamærin. Þessi stefna hjálpar okkur að breyta orðum í athafnir.
Í takt við samtímann
Markmiðið er samþættari Norðurlönd þar sem kerfin virka í samræmi við daglegt líf fólks.
Stefnan á að stuðla að því að frjáls för sé ekki aðeins pólitísk framtíðarsýn heldur raunveruleiki 27 milljóna Norðurlandabúa.
Ottosson dregur þetta svona saman:
„Fundir og skjöl eru ekki mælikvarði á norrænt samstarf, heldur það hversu auðvelt það er í raun fyrir fólk að lifa, starfa og vinna saman þvert á landamærin. Þessi stefna hjálpar okkur að breyta orðum í athafnir.“
