Ný skýrsla um aðlögun á vinnumarkaði meðal aðfluttra foreldra

Foreldrahlutverkið er oft talið eitt það mest gefandi í lífinu en fyrir marga aðflutta foreldra getur verið sérlega erfitt að komast út á vinnumarkaðinn. Einkum reynist það aðfluttum konum erfitt en þær geta rekist á fleiri hindranir þegar kemur að því að fá atvinnu. Hvernig geta norrænu löndin nýtt sér hæfni, þekkingu og kunnáttu aðfluttra foreldra? Hvernig mótum við stefnu og aðgerðir sem styðja bæði mæður og feður í leit þeirra að betri atvinnutækifærum?

Þökk sé stefnum norrænu landanna fimm (Danmerkur, Finnlands, Íslands, Noregs og Svíþjóðar) í fjölskyldu- og jafnréttismálum er atvinnuþátttaka mæðra mikil, þar á meðal í hópi aðfluttra. Engu að síður hafa barneignir aðfluttra mæðra í för með sér minni atvinnuþátttöku, en það hefur orðið til þess að auka kynjamun í hópi aðflutts fólks þegar kemur að atvinnuþátttöku. Slíkur kynjamunur, auk munar á milli innfæddra og aðfluttra, sýnir að nauðsynlegt er að beina sjónum að aðlögunar- og fjölskyldumálum aðfluttra foreldra til þess að stuðla að jafnrétti á Norðurlöndum öllum.  

Að mörgu leyti ýta stefnur norrænu landanna undir atvinnuþátttöku aðfluttra mæðra ásamt því að bæta kjör barna þeirra. Sem dæmi má nefna að aðlögunaráætlanir þar sem boðið er upp á sveigjanlegt fæðingarorlof, umönnunarúrræði og lengra úttektartímabil veita stuðning við aðfluttar mæður sem líklegt er að eignist börn fljótlega eftir komu. Vel skipulögð kynningarátök geta einnig ýtt undir atvinnuþátttöku með því að stækka félagslegt tengslanet og bæta aðgengi að upplýsingum. Ákveðnir þættir í fjölskyldustefnu, svo sem afsláttarkerfi og almennt aðgengi að umönnun barna, stuðla ekki aðeins að atvinnuþátttöku aðfluttra mæðra heldur auka einnig möguleika innfæddra barna þeirra þegar kemur að menntun og þátttöku á vinnumarkaði.  

Sumar stefnur geta hins vegar ýtt undir ójöfnuð á milli aðfluttra og innfæddra foreldra. Sem dæmi má nefna að ef fæðingarorlofsréttur er eingöngu bundinn við atvinnu getur það komið í veg fyrir að nýlega aðfluttir foreldrar fái hans notið. Aðrar stefnur geta aukið á mun á milli kynjanna á meðal aðfluttra. Til dæmis getur flöt upphæð fæðingarorlofs, sem hægt er að dreifa yfir lengri tímabil og er ekki eyrnamerkt mæðrum og feðrum, haft í för með sér að aðfluttar mæður séu lengur utan vinnumarkaðar en feður. 

Niðurstöðurnar benda til þess að með því að takast á við takmarkanir og bæta stefnu í fjölskyldu- og jafnréttismálum sé hægt að auka velferð aðfluttra fjölskyldna. Með því að nálgast aðlögun aðflutts fólks út frá þörfum fjölskyldunnar í heild má ekki aðeins ýta undur velferð aðfluttra mæðra og feðra heldur stuðla að velgengni komandi kynslóða.