Atvinnuleysisbætur á Álandseyjum

Atvinnuleysisbætur eru skattskyldar tekjur sem auðvelda framfærslu einstaklings á meðan hann er í atvinnuleit. Við atvinnuleysi, launalaust leyfi eða skert starfshlutfall er hægt að sækja um almennan stuðning frá miðstöð vinnumarkaðar og námsaðstoðar á Álandseyjum (AMS) eða tekjutengda dagpeninga frá atvinnuleysistryggingasjóði.

Almenni stuðningurinn kemur í stað fyrri grunndagpeninga og vinnumarkaðsaðstoðar. Nánari upplýsingar um atvinnuleysisbætur er að finna á vef AMS.

Einstaklingar sem hafa misst vinnuna, verið sendir í launalaust leyfi eða fengið skert starfshlutfall og eiga aðild að atvinnuleysistryggingasjóði geta sótt um tekjutengda dagpeninga. Almennt þarf fólk að eiga aðild að atvinnuleysistryggingasjóði í því landi þar sem vinnan er innt af hendi eða ef lög landsins gilda um viðkomandi.

Upphæð dagpeninga er byggð á fyrri launum og útgreiðslutími fer eftir lengd starfstímans og aldri einstaklings. Til að fá tekjutengda dagpeninga þarf að uppfylla tiltekin skilyrði. Til dæmis þarf einstaklingur að uppfylla bæði kröfu um starfstíma og aðild á 12 mánaða tímabili.  

Nánari upplýsingar um hvað felst í kröfum um aðild og starfstíma, umsóknir og upphæðir dagpeninga fást á vefsíðu TYJ. Upplýsingar um atvinnuleysistryggingasjóðina er að finna á vefsíðu Info Norden um stéttarfélög á Álandseyjum.

Almenni stuðningurinn er greiddur til atvinnulausra sem eru í atvinnuleit og ekki eiga rétt á tekjutengdum dagpeningum eða sem hafa fengið tekjutengda dagpeninga í hámark leyfilegs tíma og þurfa að fá fjárhagslegan stuðning.

Ólíkt tekjutengdum dagpeningum er almenni stuðningurinn tengdur við þarfir, sem þýðir að fjármagnstekjur og aðrar tekjur geta haft áhrif á útgreidda upphæð. Nánari upplýsingar um almenna stuðninginn, upphæð hans, mat á þörfum og hlutastuðning fást á vefsíðu AMS um almennan stuðning.

Þegar sótt er um atvinnuleysisbætur og eftir að þær hafa verið veittar þarf að fara að ýmsum almennum reglum og skyldum. Ef ekki er farið að þeim getur bótaréttur fallið niður tímabundið eða fyrir fullt og allt. Sjá nánar á vefsíðum TYJ og AMS.

Til að eiga rétt á atvinnuleysisbótum frá Álandseyjum þarf umsækjandi lágmarki að uppfylla eftirfarandi skilyrði:

• Vera 17–64 ára
• Búa á Álandseyjum
• Hafa skráð sig í atvinnuleit hjá AMS
• Vera í leit að fullri vinnu 
• Vera vinnufær og geta tekið þátt á vinnumarkaði

Sótt er um tekjutengda dagpeninga hjá eigin atvinnuleysistryggingasjóði, nánari leiðbeiningar fást á vefsíðu TYJ, „Så här ansöker du“ (svona sækir þú um). Umsókn um almennan stuðning er send inn í gegnum rafræna þjónustu AMS eða með pappírseyðublaði. Senda má inn umsókn eftir atvinnuleysi í tvær vikur.

Einstaklingar falla alla jafna undir almannatryggingar landsins sem þeir vinna í. Við atvinnuleysi gilda yfirleitt lög búsetulandsins. Ef aðstæður í lífinu breytast, til dæmis við flutning eða atvinnu í öðru landi, getur verið gott að kanna lög hvors lands gilda um þig hvað varðar almannatryggingar.

Á síðunni „Almannatryggingar hvaða lands gilda um þig?“ hjá Info Norden er að finna upplýsingar um hvernig almannatryggingar og atvinnuleysistryggingar eiga við í mismunandi aðstæðum, til dæmis þegar búið er í einu landi en unnið í öðru, þegar unnið er í mörgum löndum eða þegar unnið er í lausamennsku.

Á síðu Info Norden má finna upplýsingar um atvinnuleysisbætur í öðrum norrænum löndum og samskiptaupplýsingar þeirra stofnana sem geta svarað spurningum.