Atvinnuleysisbætur í Svíþjóð

Ef þú verður atvinnulaus gætirðu átt rétt á atvinnuleysisbótum. Krafan er að þú hafir áunnið þér tryggingarétt. Í sumum norrænum löndum gerist það sjálfkrafa þegar þú ert í vinnu en annars staðar þarftu að skrá þig í atvinnuleysistryggingasjóð. Ef þú hefur búið í einu norrænu landi en starfað í öðru, eða ef þú flytur úr einu norrænu landi í annað þarftu að kynna þér vandlega hvaða reglur eiga við um þig.

Atvinnuleysistryggingar í Svíþjóð

Ef þú starfar í Svíþjóð gilda sænskar reglur um almannatryggingar í flestum tilfellum um þig og þá þarftu að skrá þig hjá sænskum atvinnuleysistryggingasjóði („a-kasse“) til að eiga rétt á atvinnuleysisbótum.

Í Svíþjóð er fólki valfrjálst að skrá sig í atvinnuleysistryggingasjóð en flestir gera það því tryggingaréttur veitir fjárhagslegt öryggi við atvinnumissi. Þú þarft að hafa samband við sænskan atvinnuleysistryggingasjóð til að skrá þig.

Á ég rétt atvinnuleysistryggingu í Svíþjóð?

Allir sem starfa í Svíþjóð eru atvinnuleysistryggðir og eiga rétt á atvinnuleysisbótum. Ef þú átt einnig aðild að atvinnuleysistryggingasjóði gætir þú einnig átt rétt á hærri bótum. 

Sjá hlutann „Hvaða skilyrði þarf að uppfylla til þess að eiga rétt á sænskum atvinnuleysisbótum?“ neðar á þessari síðu.

Get ég skráð mig í atvinnuleysistryggingasjóð í Svíþjóð?

Þú átt rétt á að skrá þig í atvinnuleysistryggingasjóð ef þú stundar launavinnu á starfssvæði sjóðsins þegar þú sækir um aðild. Ef þú ert ekki í vinnu þegar þú sækir um áttu rétt á aðild að atvinnuleysistryggingasjóði ef þú uppfylltir umrædd skilyrði þegar þú varst síðast í vinnu.

Þú átt ekki rétt á að skrá þig í atvinnuleysistryggingasjóð ef hefur náð eftirlaunaaldri. Efri mörkin eru miðuð við eftirlaunaaldur. Árið 2025 er það 66 ára aldur.

Hægt er að nálgast frekari upplýsingar um atvinnuleysistryggingasjóðina í Svíþjóð á heimasíðu samtaka atvinnuleysistryggingasjóða í Svíþjóð, Sveriges a-kassor.

Ef þú ert atvinnulaus geturðu sótt um atvinnuleysisbætur í búsetulandi þínu. Þetta á einnig við ef þú hefur starfað í öðru norrænu landi.

Hvaða skilyrði þarf að uppfylla til þess að eiga rétt á sænskum atvinnuleysisbótum?

Ýmis skilyrði gilda um atvinnuleysisbætur. Grunnkröfurnar eru að

• vera a.m.k. 20 ára
• hafa skráð sig sem í atvinnuleit hjá vinnumálastofnun (Arbetsförmedlingen)
• vera vinnufær og geta tekið þátt á vinnumarkaði.

Tekjuskilyrðin eru að þú þarft að hafa haft a.m.k. 120.000 sænskar krónur brúttó (fyrir skatt) í tekjur á 12 mánaða rammatímabilinu. Þú þarft einnig að hafa haft a.m.k. 11.000 kr. í tekjur 4 þessara mánaða.

Hversu lengi er hægt að fá atvinnuleysisbætur í Svíþjóð?

Fyrri tekjur þínar hafa áhrif á í hve marga daga þú getur fengið atvinnuleysisbætur. Fjöldi bótadaga er:

• 300 dagar – ef þú hefur þénað a.m.k. 120.000 sænskar krónur á tólf mánuðum og minnst 11.000 kr. á 11 eða fleiri af þessum mánuðum
• 200 dagar – ef þú hefur þénað a.m.k. 120.000 sænskar krónur á tólf mánuðum og minnst 11.000 kr. á 8-10 af þessum mánuðum
• 100 dagar – ef þú hefur þénað a.m.k. 120.000 sænskar krónur á tólf mánuðum og minnst 11.000 kr. á 4-7 af þessum mánuðum
• 66 dagar – ef þú hefur þénað minna en 120.000 sænskar krónur á 12 mánaða tímabili en hefur haft a.m.k. 11.000 kr. í tekjur í fjóra samfellda mánuði

Tveggja daga biðtími er áður en bætur eru greiddar.

Hversu háar atvinnuleysisbætur er hægt að fá í Svíþjóð?

Hæstu tekjur sem sænskar atvinnuleysisbætur eru miðaðar við eru 34.000 sænskar krónur á mánuði. Upphæð bóta fer eftir því hve lengi einstaklingur hefur átt aðild að atvinnuleysistryggingasjóði. Bótaupphæðirnar eru:

• 80 prósent – aðild í minnst tólf mánuði allan rammatímann
• 60 prósent – aðild í sex til ellefu mánuði
• 50 prósent – aðild í fimm mánuði eða skemur, eða engin aðild

Rammatíminn er tímabilið sem atvinnuleysistryggingasjóðurinn kannar til að ákvarða hvort þú uppfyllir skilyrði um bætur. Bótaupphæðin lækkar á hverjum 100. degi atvinnuleysis. Eftir 100 daga minnkar hún um 10 prósent og eftir 200 daga um 5 prósentur til viðbótar.

Hvernig er sótt um atvinnuleysisbætur í Svíþjóð?

Þú sækir um atvinnuleysisbætur hjá þeim atvinnuleysistryggingasjóði sem þú ert aðili að. Ef þú átt ekki aðild að atvinnuleysistryggingasjóði eða vilt ekki eiga aðild geturðu sótt um atvinnuleysisbætur hjá Alfa-kassen.

Þú sækir um atvinnuleysisbætur hjá atvinnuleysistryggingarsjóði þínum. Eyðublöð til þess að sækja um atvinnuleysisbætur er að finna á vefsíðum atvinnuleysistryggingasjóðanna.

Ef þú hefur verið atvinnulaus um tíma á undanförnum árum kann að vera að atvinnuleysistryggingalögin frá árinu 1997 gildi enn í þínu tilviki. Samkvæmt þeim getur þú að hámarki fengið 80 prósent af 34.000 krónum í atvinnuleysisbætur. Atvinnuleysistryggingasjóðurinn þinn getur skýrt fyrir þér hvaða reglur gilda um þig.

Í hvaða landi sæki ég um atvinnuleysisbætur ef ég starfa í öðru landi?

Ef þú býrð í einu landi og starfar í öðru sækir þú um atvinnuleysisbætur í búsetulandinu ef um algeran atvinnumissi er að ræða.

Ef þú átt heima í Svíþjóð en starfar í öðru norrænu landi og verður atvinnulaus að fullu er mikilvægt er að þú sendir umsókn til atvinnuleysistryggingasjóðsins í Svíþjóð um leið og ráðningu lýkur, þ.e. á fyrsta degi atvinnuleysis. Ef þú ert atvinnulaus að hluta til eða tímabundið geturðu sótt um atvinnuleysisbætur í landinu sem þú starfar í.

Hvar á ég að vera atvinnuleysistryggð(ur) ef ég starfa í fleiri en einu landi?

Almenna reglan er að fólk er tryggt í því landi sem það starfar í. Hafðu samband við atvinnuleysistryggingasjóðinn þinn til að leita nánari upplýsinga um reglur sem gilda um fólk sem starfar í tveimur löndum.

Til þess að eiga rétt á atvinnuleysisbótum sem byggja á trygginga- og atvinnutímabilum eða tímabilum sem sjálfstætt starfandi í öðrum ESB/EES-löndum eða Sviss er þess krafist að þú hafir nýlega starfað í Svíþjóð þegar þú sækir um bætur þar í landi.

Norðurlöndin hafa gert með sér Norðurlandasamning um almannatryggingar. Samkvæmt þeim samningi gildir svonefnd fimm ára regla sem þýðir að einstaklingur sem hefur átt aðild að sænskum atvinnuleysistryggingasjóði og þegar þú hefur búið og starfað í einu norrænu landi geturðu gengið aftur inn í sænska atvinnuleysistryggingu áður en fimm ár eru liðin. Ef þú starfaðir síðast í öðru norrænu landi geturðu í sumum tilvikum sótt um atvinnuleysisbætur í Svíþjóð og reiknað með tryggingatímabil, ráðningartímabil eða tímabil þar sem þú hefur verið sjálfstætt starfandi í fyrra starfslandi.

Þú þarft að sækja um aðild að sænskum atvinnuleysistryggingasjóði áður en átta vikur eru liðnar frá því að tryggingu lauk í brottflutningslandinu ef þú átt að geta viðhaldið samfelldu 12 mánaða tryggingatímabili. Athugaðu að þú þarft að sækja um aðild að atvinnuleysistryggingasjóði í þeirri starfsgrein sem þú starfaðir síðast í.

Ef þú hefur starfað í öðru norrænu landi þarftu að skjalfesta trygginga- og starfstímabilið með eyðublaðinu PD U1 þegar þú sækir um atvinnuleysisbætur í Svíþjóð.

Ef þú færð atvinnuleysisbætur frá norrænu landi getur þú í vissum tilfellum fengið bæturnar erlendis í allt að þrjá mánuði á meðan þú ert í atvinnuleit þar í landi.

Get ég tekið sænskar atvinnuleysisbætur með mér til annars lands?

Ef einstaklingur fær greiddar atvinnuleysisbætur í Svíþjóð getur hann tekið þær með sér í þrjá mánuði á meðan hann leitar að starfi í öðru norrænu landi. Þó þarf að uppfylla ákveðin skilyrði. Til dæmis:

• Eiga aðild að sænskum atvinnuleysistryggingasjóði eða vera í Alfa-atvinnuleysistryggingasjóðnum.
• Eiga rétt á atvinnuleysisbótum daginn sem farið er frá Svíþjóð.
• Hafa verið skráð(ur) atvinnulaus að fullu hjá vinnumiðlun og hafa verið reiðubúin(n) til að ráða þig til starfa í að minnsta kosti fjórar vikur eftir að þú varðst síðast atvinnulaus.

Til þess að fá sænskar atvinnuleysisbætur á meðan leitað er að starfi erlendis þarftu að vera með PD U2-vottorð frá Inspektionen för Arbetslöshetsförsäkring (IAF).

Hvað á ég að gera ef ég leita að vinnu í öðru landi með sænskum atvinnuleysistryggingasjóði?

Við komuna til landsins þar sem þú ætlar að leita að vinnu þarftu að skrá þig hjá vinnumiðlun innan sjö daga frá þeim degi sem þú fórst úr landi til þess að eiga rétt á að fá greidda atvinnuleysisbætur frá þeim degi. Ef þú skráir sig á vinnumiðlun eftir að sjö dagar eru liðnir áttu aðeins rétt á bótum frá þeim degi sem þú skráðir þig. Vakin er athygli á því að fylgja ber þeim reglum sem gilda í því norrænu landi sem við á þegar sótt er um starf. Sænski atvinnuleysistryggingasjóðurinn heldur áfram að greiða atvinnuleysisbæturnar.

• Hafa skal samband við sænska atvinnuleysistryggingasjóðinn tímanlega fyrir brottför til þess að fá upplýsingar um sérstök skilyrði, tímafresti og mögulega bið á málsmeðferð.
• Ef einstaklingur fær ekki vinnu erlendis á þessum þremur mánuðum, verður hann að snúa aftur til Svíþjóðar til þess að halda réttinum til sænsku bótanna og skrá sig hjá atvinnuleysistryggingasjóðnum og vinnumiðluninni. Ef einstaklingur fer ekki heim eftir þriggja mánaða dvöl erlendis á hann ekki lengur rétt á bótum.
• Ef viðkomandi fær vinnu erlendis þarf hann venjulega að gerast aðili að atvinnuleysistryggingum í nýja starfslandinu. Hafðu samband við sænska atvinnuleysistryggingasjóðinn og vinnumiðlunina í starfslandinu.

Get ég leitað að vinnu í Svíþjóð á atvinnuleysisbótum frá öðru landi?

Ef þú þiggur atvinnuleysisbætur í öðru norrænu ríki getur þú að uppfylltum vissum skilyrðum leitað þér að vinnu í Svíþjóð. Hafðu samband við atvinnuleysistryggingasjóð í heimalandi þínu til að fá nánari upplýsingar.

Nákvæmari upplýsingar um sænskar atvinnuleysistryggingar, hversu háar bætur hægt er að fá, um einstaka atvinnuleysistryggingasjóði, upplýsingar um Norðurlandasamninginn og reglur Evrópusambandsins um atvinnuleysistryggingasvæðið er að finna á heimasíðu sænsku vinnumiðlunarinnar og heimasíðu IAF og Sveriges a-kassor.