Atvinnuleysisbætur í Finnlandi

Suomen työttömyysturvaetuudet
Hér segir frá rétti til atvinnuleysisbóta í Finnlandi. Fyrst er sagt frá dagpeningum atvinnulausra, skilyrðum varðandi þá og umsóknar- og útborgunarferli. Því næst er greint frá sérstökum reglum varðandi einstaklinga sem fara frá Finnlandi til annarra landa vegna atvinnu eða sem koma til Finnlands vegna atvinnu, einstaklinga sem starfa á landamærasvæðum, sem flytja til baka til Finnlands eða halda atvinnulausir til annars lands í atvinnuleit. Í lokahluta greinarinnar er fjallað um rétt til vinnumarkaðsstyrks í Finnlandi.

Atvinnuleysistryggingar eru einn liður finnska almannatryggingakerfisins. Undir atvinnuleysistryggingar falla ýmsir styrkir og bætur sem ætlað er að tryggja framfærslu fólks sem missir atvinnu sína. Hér er fjallað um rétt til atvinnuleysisdagpeninga og vinnumarkaðsstyrks.

Almenna reglan er sú að launafólk á aðild að atvinnuleysissjóði í því landi sem það starfar í. Það þýðir að hafir þú flutt frá Finnlandi til annars lands vegna vinnu getur þú ekki átt áfram aðild að finnskum atvinnuleysissjóði. Nánari upplýsingar um að flytja uppsafnaðan rétt til atvinnuleysisbóta milli landa eru undir liðnum Sérstakar reglur sem gilda um tiltekna hópa.

Nánari upplýsingar um það í hvaða landi þú átt aðild að almannatryggingum eru á síðunni Almannatryggingakerfi hvaða lands tilheyrir þú?

Atvinnuleysisdagpeningar

Finnskar atvinnuleysisbætur eru greiddar eftir tveimur mismunandi kerfum. Verðir þú atvinnulaus getur þú fengið tekjutengda atvinnuleysisdagpeninga úr þínum atvinnuleysissjóði, að því gefnu að þú eigir aðild að slíkum sjóði. Eigir þú ekki réttindi í neinum atvinnuleysisjóði áttu rétt á grunndagpeningum frá finnsku almannatryggingastofnuninni (Kansaneläkelaitos eða Kela). Eigir þú ekki rétt á atvinnuleysisdagpeningum gætir þú átt rétt á  vinnumarkaðsstyrk.

Átt þú rétt á atvinnuleysisbótum í Finnlandi?

Grunndagpeningar og tekjutengdir dagpeningar eru alla jafna greiddir á grundvelli sömu skilyrða. Til að eiga rétt á atvinnuleysisdagpeningum þarf að:

  • vera á aldrinum 17–64 ára,
  • vera atvinnulaus,
  • hafa búsetu í Finnlandi,
  • hafa skráð sig í atvinnuleit hjá TE-þjónustunni,
  • leita að fullri vinnu,
  • vera vinnufær og tiltæk/t/ur í vinnu og
  • uppfylla vinnuskyldu.

Til að uppfylla vinnuskyldu þarf að hafa verið í launaðri vinnu í að lágmarki átján stundir á viku í 26 vikur á undanförnum sex mánuðum, á launum sem samræmast kjarasamningum viðkomandi stéttar. Sé kjarasamningur ekki í gildi innan stéttarinnar þurfa launin að hafa numið tiltekinni lágmarksupphæð í evrum. Þú átt rétt á tekjutengdum atvinnuleysisbótum að því gefnu að hafa uppfyllt vinnuskyldu á sama tímabili og þú áttir aðild að atvinnuleysissjóði. Nánari upplýsingar um aðild að atvinnuleysissjóði eru á síðunni Atvinnuleysissjóðir og stéttarfélög í Finnlandi.

Ef þú starfaðir áður í öðru ESB-/EES-landi og misstir vinnuna í Finnlandi áður en vinnuskylda taldist uppfyllt geturðu kynnt þér réttindi erlendra launþega til finnskra atvinnuleysisbóta hér fyrir neðan.

Hvernig er sótt um atvinnuleysisbætur?

Missir þú vinnuna þarftu að skrá þig eins fljótt og auðið er í atvinnuleit hjá TE-þjónustunni.

Eigir þú aðild að atvinnuleysissjóði getur þú sótt um tekjutengda atvinnuleysisdagpeninga beint úr þeim sjóði sem þú átt aðild að. Nánari upplýsingar veitir starfsfólk hjá viðkomandi atvinnuleysissjóði eða sambandi finnskra atvinnuleysissjóða (TYJ).

Eigir þú ekki aðild að atvinnuleysissjóði getur þú sótt um grunndagpeninga frá almannatryggingastofnuninni (Kela).

Hvenær hefst útborgun atvinnuleysisdagpeninga?

Útborgun atvinnuleysisdagpeninga hefst að loknu sjálfsábyrgðartímabili sem er 5 virkir dagar. Þann tíma þarftu að vera skráð/ur atvinnulaus og í atvinnuleit hjá TE-þjónustunni. Sjálfsábyrgðartímabilið getur innifalið atvinnuleysisdaga á að hámarki átta vikna samfelldu tímabili.

Atvinnuleysisdagpeningar eru greiddir fyrir fimm daga vikunnar og eru skattskyldar tekjur.

Sérstakar reglur sem gilda um tiltekna hópa

Sérstakar reglur sem gilda um tiltekna hópa

Sérstakar reglur gilda um einstaklinga sem koma til Finnlands eða fara þaðan til annars lands vegna vinnu, þá sem flytja aftur til Finnlands frá öðru norrænu landi og þá sem vilja halda til annars lands eða koma til Finnlands frá öðru landi til að vinna. Upplýsingar um þessar reglur eru hér fyrir neðan.

Álandseyjar heyra undir Finnland og þær reglur sem lýst er hér á eftir eiga því ekki við um fólk sem fer milli Álandseyja og meginlands Finnlands vegna vinnu.

    Réttur til atvinnuleysisbóta þegar haldið er frá Finnlandi til annars lands vegna vinnu

    Ef þú hefur átt aðild að almannatryggingum í Finnlandi og flytur svo til annars lands vegna vinnu getur þú flutt uppsafnaðan rétt til atvinnuleysisbóta í Finnlandi með þér til nýja starfslandsins. 

    Til að flytja atvinnuleysisbætur milli landa þarf svokallað  U1-eyðublað. Eigir þú rétt á tekjutengdum atvinnuleysisbótum gegnum atvinnuleysissjóð færðu eyðublaðið frá þínum atvinnuleysissjóði. Eigir þú ekki aðild að atvinnuleysissjóði færðu eyðublaðið hjá Kela, finnsku almannatryggingastofnuninni.

    Réttindi til að nýta samanlagðan áunninn rétt til atvinnuleysisbóta frá mismunandi löndum ná bæði til launafólks og verktaka.

    Nánari upplýsingar veitir Kela eða þinn atvinnuleysissjóður.

    Réttur til atvinnuleysisbóta þegar komið er til Finnlands frá öðru landi

    Ef þú ert að hefja störf í Finnlandi og vilt hafa tekjutengda atvinnuleysistryggingu skaltu gerast aðili að atvinnuleysissjóði innan fjögurra vikna frá flutningi til Finnlands. Eigir þú ekki aðild að atvinnuleysissjóði áttu aðeins rétt á grunndagpeningum frá Kela.

    Verðir þú atvinnulaus í Finnlandi áður en lágmarks vinnuskylda hefur verið uppfyllt geturðu samt sem áður átt rétt á atvinnuleysisdagpeningum vegna vinnu sem unnin var í öðru ESB/EES-landi eða Sviss. Hafir þú áður starfað í Svíþjóð eða Danmörku eru aðeins talin með þau tímabil sem þú áttir þar aðild að atvinnuleysissjóði. Auk þess er yfirleitt skilyrði að hafa starfað í Finnlandi í að minnsta kosti fjórar vikur samfleytt áður en þú misstir vinnuna. Eigir þú ekki rétt á atvinnuleysisdagpeningum gætir þú átt rétt á vinnumarkaðsstyrk.

    Það greiðir fyrir samskiptum við finnska atvinnuleysissjóðinn að hafa fengið eyðublað U1 frá atvinnuleysissjóði eða annarri samsvarandi stofnun í heimalandi þínu. Þú færð nánari upplýsingar hjá viðeigandi yfirvöldum í brottfararlandi þínu.

    Þegar flutt er aftur til Finnlands frá öðru norrænu landi

    Samkvæmt Norðurlandasamningi um almannatryggingar er hægt að reikna starfstímabil í öðru norrænu landi beint inn í vinnuskyldu vegna atvinnuleysisdagpeninga, án þess að krafist sé fjögurra vikna vinnu eftir að flutt er aftur til Finnlands. Þetta á við ef þú flytur aftur til Finnlands eftir að hafa dvalið í að hámarki fimm ár í öðru norrænu landi.

    Litið er svo á að einstaklingur flytji aftur til Finnlands ef hann hefur áður átt þar fasta búsetu. Einnig þarf að hafa verið í vinnu eða fengið atvinnuleysisdagpeninga frá Finnlandi á undanförnum fimm árum til þess að eiga rétt á atvinnuleysisdagpeningum.

    Fólk sem sækir vinnu yfir landamæri

    Um starfsfólk á landamærasvæðum, sem býr í einu landi en starfar í öðru, gilda að sumu leyti sérstakar reglur er sækja skal um atvinnuleysisdagpeninga. Reglurnar taka meðal annars mið af því hvernig vinnu þinni á landamærasvæði er háttað.

    Fólk sem sækir vinnu yfir landamæri

    Fólk telst sækja vinnu yfir landamæri ef það vinnur dagvinnu í einu landi en býr í öðru landi og snýr aftur til heimilis síns að vinnu lokinni minnst einu sinni í viku. Fólk sem sækir vinnu yfir landamæri er atvinnuleysistryggt í því landi sem það starfar í.

    Verði einstaklingur atvinnulaus að hluta eða tímabundið þarf hann að skrá sig til atvinnuleitar í starfslandinu og fær þá atvinnuleysisbætur greiddar úr atvinnuleysissjóði í því landi.

    Verði einstaklingur atvinnulaus að fullu þarf hann að skrá sig sem atvinnuleysingja í atvinnuleit í búsetulandi sínu og fær þá atvinnuleysisbætur greiddar úr atvinnuleysissjóði eða frá annarri viðeigandi stofnun í því landi.

    Aðrir sem sækja vinnu yfir landamæri

    Margir sækja vinnu yfir landamæri en snúa aftur til heimalands síns sjaldnar en einu sinni í viku. Í þeim aðstæðum þarf fólk að hafa atvinnuleysistryggingu í starfslandi sínu.

    Ef einstaklingur sem sækir vinnu yfir landamæri og fer til búsetulandsins sjaldnar en einu sinni í viku missir vinnuna getur hann skráð sig sem atvinnuleysingja í atvinnuleit í búsetulandinu eða í starfslandinu. Atvinnuleysisdagpeningar eru þá greiddir af því landi sem viðkomandi er skráður atvinnulaus í.

    Atvinnulaus til Finnlands í atvinnuleit?

    Einnig er hægt að koma til Finnlands meðan á atvinnuleit stendur og fá þar atvinnuleysisbætur, en þá þarf að skrá sig atvinnulausan í brottfararlandinu með góðum fyrirvara. Kynntu þér málin nánar á upplýsingasíðu um atvinnuleysisbætur í þínu landi.

    Atvinnulaus í atvinnuleit frá Finnlandi til annars lands

    Atvinnulaust fólk í atvinnuleit getur, að vissum skilyrðum uppfylltum, fengið finnska atvinnuleysisdagpeninga greidda til atvinnuleitar í öðru ESB- eða EES-landi. Atvinnulaust fólk í atvinnuleit heldur rétti sínum til atvinnuleysisdagpeninga frá Finnlandi í allt að þrjá mánuði meðan það leitar að vinnu á Evrópusambandssvæðinu.

    Þá er skilyrði að hinn atvinnulausi hafi dvalið í Finnlandi í minnst fjórar vikur eftir að hafa misst vinnuna og leitað þar að vinnu áður en haldið var til annars lands. Fólk sem þegar hefur fullnýtt rétt sinn til atvinnuleysisdagpeninga í Finnlandi getur ekki fengið þá greidda vegna atvinnuleitar í öðru landi. Finnskur vinnumarkaðsstyrkur er heldur ekki greiddur vegna atvinnuleitar í öðru landi.

    Áður en haldið er frá Finnlandi þarf hinn atvinnulausi að leita til finnsku almannatryggingastofnunarinnar Kela eða atvinnuleysistryggingasjóðs og fá vottorð upp á rétt sinn til atvinnuleysistrygginga í Finnlandi (eyðublað U2). Þegar komið er til landsins þar sem leita á að vinnu þarf svo að skrá sig hjá einhverri atvinnumiðlun innan viku frá komunni til landsins.

    Hafi viðkomandi ekki fengið vinnu að þremur mánuðum liðnum þarf hann að snúa aftur til Finnlands eða missa að öðrum kosti rétt sinn til atvinnuleysisdagpeninga frá Finnlandi.

    Nánari upplýsingar veita TE-þjónustan, almannatryggingastofnun Finnlands (Kela) og Samband finnskra atvinnuleysissjóða.

    Þegar flutt er aftur til Finnlands frá öðru norrænu landi

    Samkvæmt Norðurlandasamningi um almannatryggingar er hægt að reikna starfstímabil í öðru norrænu landi beint inn í vinnuskyldu vegna atvinnuleysisdagpeninga, án þess að krafist sé fjögurra vikna vinnu eftir að flutt er aftur til Finnlands. Þetta á við þegar einstaklingur flytur aftur til Finnlands eftir að hafa verið að hámarki fimm ár í öðru norrænu landi.

    Litið er svo á að einstaklingur flytji aftur til Finnlands ef hann hefur áður átt þar fasta búsetu. Einnig þarf viðkomandi að hafa verið í vinnu eða fengið atvinnuleysisbætur frá Finnlandi á síðastliðnum fimm árum til þess að eiga rétt á atvinnuleysisbótum.

    Atvinnuleysistryggingar fólks sem sækir vinnu yfir landamæri 

    Um fólk sem sækir vinnu yfir landamæri, þ.e. býr í einu landi og starfar í öðru, gilda að sumu leyti sérstakar reglur varðandi umsókn um atvinnuleysisbætur. Mismunandi reglur eiga við eftir því hve reglulega viðkomandi fer yfir landamærin vegna vinnu sinnar.

    Fólk sem sækir vinnu yfir landamæri

    Fólk telst sækja vinnu yfir landamæri ef það vinnur dagvinnu í einu landi en býr í öðru landi og snýr aftur til heimilis síns að vinnu lokinni minnst einu sinni í viku. Fólk sem sækir vinnu yfir landamæri er atvinnuleysistryggt í því landi sem það starfar í.

    Verði einstaklingur atvinnulaus að hluta eða tímabundið (t.d. sagt upp vegna tímabundins samdráttar) þarf hann að skrá sig í atvinnuleit í starfslandinu og á þá rétt á atvinnuleysisbótum úr atvinnuleysissjóði í starfslandinu.

    Verði einstaklingur atvinnulaus að fullu á hann hins vegar að skrá sig í atvinnuleit í búsetulandinu og þá eru atvinnuleysisbætur hans greiddar úr atvinnuleysissjóði eða af annarri sambærilegri stofnun í búsetulandinu.

    Aðrir sem sækja vinnu yfir landamæri

    Margir sækja vinnu yfir landamæri en snúa aftur til heimalands síns sjaldnar en einu sinni í viku. Þeir tilheyra ekki þeim hópi sem hér er til umfjöllunar. Þeir sem sækja vinnu yfir landamæri og fara til búsetulands síns sjaldnar en einu sinni í viku eiga að vera atvinnuleysistryggðir í starfslandi sínu.

    Verði einstaklingur með slíkt starfsfyrirkomulag atvinnulaus að fullu getur hann ýmist snúið aftur til búsetulandsins og skráð sig þar í atvinnuleit eða dvalið áfram í starfslandinu og skráð sig þar í atvinnuleit. Atvinnuleysisbæturnar eru þá greiddar frá því landi þar sem viðkomandi er skráður í atvinnuleit.

    Vinnumarkaðsstyrkur

    Vinnumarkaðsstyrkur er fjárstyrkur sem greiddur er einstaklingum sem uppfylla ekki vinnuskyldu, sem hafa ekki verið á vinnumarkaði áður eða hafa fullnýtt rétt sinn til atvinnuleysisdagpeninga.

    Vinnumarkaðsstyrkur er óháður fyrri þátttöku á vinnumarkaði. Hins vegar er skilyrði að hafa fasta búsetu í Finnlandi. Skilyrði til að fá vinnumarkaðsstyrk eru að vera á aldrinum 17–64 ára, uppfylla ekki vinnuskyldu og hafa varanlega búsetu í Finnlandi.

    Áður en vinnumarkaðsstyrkur er greiddur er gengið úr skugga um að umsækjandi þurfi á honum að halda. Í flestum tilfellum koma tekjur til skerðingar styrknum. Vinnumarkaðsstyrkur er ekki greiddur meðan viðkomandi er í atvinnuleit í öðru norrænu landi.

    Nánari upplýsingar

    Spurning til Info Norden

    Ef þú ert með spurningu skaltu fylla út eyðublaðið hérna:

    ATH: Ef spurningin þín varðar afgreiðslu tiltekins máls eða umsóknar eða annarra persónulegra mála skaltu hafa samband við viðkomandi yfirvald.

    Info Norden er upplýsingaþjónusta Norrænu ráðherranefndarinnar. Við gefum upplýsingar til fólks sem vill flytja, vinna, stunda nám, leita styrkjum eða hefja rekstur í öðru norrænu landi.
    Leitaðu að skrifstofu Info Norden hérna